Кіріспе
Жоғары биіктіктен бомба тастау тактикасы. Жоғары биіктіктен бомба тастау (сондай-ақ жоғары биіктіктен бомбалау деп те аталады) – бомбалаушы ұшақтардың тік қанатымен жоғары биіктікте ұшу кезінде бомба тастау тактикасы. Бұл термин Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңінің пикелік бомбалауынан және орташа немесе төмен биіктіктегі бомбалаудан өзгеше қолданылады. Қазіргі заманғы дәлдікпен басқарылатын оқ-дәрілер (PGM) пайда болғанға дейін жоғары биіктіктегі бомбалау көбінесе стратегиялық бомбалау үшін қолданылды – жаудың экономикасына және халқына кең ауқымды зиян келтіру үшін, нақты әскери нысандарға шабуыл жасау үшін емес. Жоғары биіктіктегі бомбалау миссияларын орташа бомбардировщиктер, ауыр бомбардировщиктер, стратегиялық бомбардировщиктер және шабуылдық ұшақтар сияқты әртүрлі типтегі ұшақтар орындады. Жоғары биіктіктегі бомбалауды әуе соғысының шабуылдық тактикасы ретінде пайдалану, бомбалаушы ұшақтардың және олардың нысанаға жеткізілген қару-жарағының дәлдігі мен тиімділігіне ғана емес, сонымен қатар нысананың әуе қорғанысының қабілетіне де байланысты. 1940 жылдардан бастап, әсіресе радар, жаңа және қуатты қорғаныс ескерту құралына айналды және ұшақтар нысанаға қарай жоғары биіктікте ұшқанда шабуылдайтын ұшақтар үшін қауіпті угрозаға айналды. Орташа және жоғары биіктіктен бомбалау, әсіресе Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезеңде, жетілдірілген жер-әуе зымырандары, истребительдер және радарлармен бомбалаушы ұшақтарды анықтау, тоқтату және жою қаупін арттырады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жоғары биіктіктегі бомбалаушыларды зениттік артиллериядан, жауынгер ұшақтардан және радарлық анықтаудан қорғау үшін әртүрлі әдістер қолданылды, оның ішінде қорғаныс қару-жарағы, эскорт ұшақтары, дипольді шашырату және электрондық кедергі жасау. Мысалы, қазіргі заманғы жасырын ұшақтардың технологиясы жоғары биіктіктегі бомбалау миссияларымен байланысты кейбір тәуекелдерді азайта алады, бірақ шабуылдаушылар үшін сәттілікке кепілдік бермейді және тұрақты шешім емес.
High level bombing (also called high altitude bombing) is a tactic of dropping bombs from bomber aircraft in level flight at high altitude. The term is used in contrast to both World War II era dive bombing and medium or low level bombing. Prior to the modern age of precision guided munitions (PGMs), high level bombing was primarily used for strategic bombing—inflicting mass damage on the enemy's economy and population—not for attacks on specific military targets. High level bombing missions have been flown by many different types of aircraft, including medium bombers, heavy bombers, strategic bombers and fighter bombers. The choice to use high level bombing as an offensive tactic of aerial warfare is dependent not only upon the inherent accuracy and effectiveness of the bombing aircraft and their delivered ordnance on the target, but also upon a target's air defense capabilities. From the 1940s onward, radar in particular became a powerful new defensive early warning tool, and a serious threat to attacking aircraft when they flew at higher altitudes towards their target. Bombing from medium to high altitudes, especially in the post World War II era with sophisticated surface to air missiles, interceptor aircraft and radars exposes attacking bomber aircraft to greater risks of detection, interception and destruction. During World War II, various methods were employed to protect high level bombers from flak, fighter aircraft and radar detection, including defensive armament, escort fighters, chaff and electronic jamming. Modern stealth aircraft technologies, for example, can alleviate some risks inherent to high level bombing missions, but are not a guarantee of success or permanent solution for the attackers.
Екінші дүниежүзілік соғыс
Жоғары деңгейдегі бомбалаушылар одақтастар тарапынан негізінен «кілемшелеп бомбалау» үшін қолданылды (әсіресе соғыстың соңында), мысалы, Дрезден мен Токио бомбалаулары. Олар басқа да операцияларда да қолданылды, мысалы, «Тайдл Вэйв» операциясы, «Кроссбоу» операциясы және «Тирпиц» кемесін батыру. Күндізгі алғашқы операцияларда ауыр шығындарға ұшырағаннан кейін, британдықтар түнгі ұшуларға көшті, онда қараңғылық неміс истребительлерінен қорғаныш берді. Артур «Бомбалаушы» Харристің RAF Бомбалаушылар Командирі үшін стратегиясы – бомбалаушылардың түнде тигізуге көбірек сенімді болған аумақтық нысаналарға шабуыл жасау болды, ал АҚШ күндізгі жарықтағы дәлдік бомбалау тәсілдерін басып алды. 1930 жылдардан бері гироскоптарды дамыту, «Норден» бомбалау құрылғысы сияқты оптикалық бомбалау құрылғыларын тұрақтандыру, одақтас әуе күштерінің орташа және жоғары биіктіктегі бомбалау шабуылдарымен нысаналарды дәл соғу қабілетін арттырды. Нацистік Германия Ұлыбритания шайқасында Достасқандарға қарсы «Хайнкель Хе 111», «Дорнье До 17» және «Юнкерс Ю 88» сияқты көп мақсатты ұшақтарды «кілемшелеп бомбалау» үшін де, британдық радар станцияларына дәлдікпен шабуыл жасау үшін де қолданды.
Қырғи қабақ соғыс
Салқын соғыс кезінде АҚШ және Кеңес Одағы бірнеше бомбалаушы ұшақтарды пайдаланды, бірақ олардың шабуылдық күштерінің көп бөлігі тиісінше B-52 Stratofortress және Ту-95 Bear болды. Француз аналогы Мираж IV, ал Ұлыбританияның V бомбалаушылары болды. АҚШ Стратегиялық әуе қолбасшылығы (SAC) Вьетнам соғысы кезінде "Роллинг Тундер" және "Меню" операциялары барысында кең ауқымды, жоғары биіктікте бомбалауды жүргізуге бұйрық берді.