Тegира шайқасы (б.з.д. 375 ж.): Тебалық әскерлер Спарту әскерін жеңіп, Грек тарихындағы тұңғыш рет сандық артықшылығы бар қарсыласын ұтты. Бөетия азаттығы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
375 б.з.д. Теба мен Спарта арасындағы шайқас
375 BCE battle between Thebes and Sparta
Тегира шайқасы (б.з.д. 375) (кейде Тейгра шайқасы деп те аталады) – ежелгі гректердің тебалық және спарталық гоплиттер арасындағы шайқасы. Бұл шайқаста Пелопид басқарған тебалық әскер Орхоменға жасаған сәтсіз шабуылдан қайтып келе жатқанда, одан әлдеқайда көп санды спарталық әскермен кездесті. Бірақ тебалықтар спарталықтарға қарсы сәтті шабуыл жасап, оларды жеңіске бұрды. Тарихи жазбаларда бұл шайқас спарталық әскердің сандық артықшылығы бар қарсыласқа еңсе тіккен алғашқы жағдайы болды (Ификрат қолданған жауынгерлік тактикадан өзгеше).
The Battle of Tegyra (375 BC) (also known as the Battle of Tegyrae) was an ancient Greek battle between Theban and Spartan hoplite forces. In the battle, a Theban army under Pelopidas was challenged by a substantially larger Spartan force while retreating from an abortive attack on Orchomenus, but successfully attacked and routed the Spartans. The battle marked the first occasion in the historical record in which a Spartan force had been defeated by a numerically inferior enemy in a set battle (as opposed to irregular warfare, employed by Iphicrates).
Кіріспе
379/8 ж. б. болған көтеріліс кезінде Спартаның Теба қаласы үстінен билігі жойылғаннан кейін, қала Боеотия лигасына бақылауын қайта орнатуға кірісті. Бірнеше жылдық әскери науқандардың нәтижесінде тебандықтар Беотияның барлық қалаларынан спарталық гарнизондарын қуып шықты, Орхомен қаласынан басқа. 376 ж. б. Пелопидас Орхомендегі спарталық гарнизон Локриске жорыққа шыққанын естіген соң, Фиваның қасиетті жасағымен және аз ғана атты әскермен қаланы қоршаусыз басып алу ниетімен аттанды. Бірақ тебандықтар қалаға жақындағанда, Орхомен гарнизонын күшейту үшін Спартадан үлкен күш жіберілгенін және олардың қалаға жақындап келе жатқанын білді. Сондықтан Пелопида әскерін кері шегіндірді, алайда тебандықтар Тегирадағы қауіпсіздікке жеткенге үлкермей, Локристен оралған бастапқы спарталық гарнизонмен кездесті.
After an insurrection in 379/8 BC removed Spartan control over Thebes, the city set about reestablishing its control over the Boeotian League. Over several years of campaigning, the Thebans succeeded in driving Spartan garrisons out of every city in Boeotia but Orchomenus. In 376 BC, Pelopidas, learning that the Spartan garrison of Orchomenus had gone on an expedition to Locris, set out with the Sacred Band of Thebes and a small force of cavalry, intending to seize the city while it was unguarded. As the Thebans approached the city, however, they learned that a sizable force had been dispatched from Sparta to reinforce the Orchomenus' garrison, and was approaching the city. Accordingly, Pelopidas retreated with his force, but before the Thebans could reach safety at Tegyra, they met the original Spartan garrison returning from Locris.
Маңыздылығы
Тегирадағы тебалықтардың жеңісі Пелопида әскерінің аман қалғанынан басқа, дереу әскери маңызы болмады; Орхоменде қайта жиналған спарталық әскер Пелопидаға үстемдігін пайдалануға мүмкіндік бермейтіндей күшті болды. Дегенмен, бұл жеңіс екі тарап үшін де маңызды символдық оқиға болды. Диодор Сицилийский Тегирадағы жеңістің тебалықтардың спарталықтардан жеңіс нышаны орнатқан алғашқы реті екенін жазды – бұрын тебалықтар спарталықтарды жеңгенімен, бұл жеңістер көбінесе ұсақ шайқастарда болған. Ал спарталықтар үшін Тегирадағы жеңіліс олардың әскерлік құрамының тең немесе одан аз күшпен жақсы жабдықталған қарсыласқа ашық шайқаста жеңілген алғашқы жағдайы болды. Осы себептерге байланысты Плутарх Пелопиданың Тегирадағы жеңісін «Леуктраға дайындық» деп санады, 375 жылғы шектеулі жеңіс 4 жыл өткен соң, спарталықтарды ешқашан қалпына келтірмейтін соққыға ұшыратуға әкелген, сандық артықшылығы жоқ тебалық фаланганың күнін болжады.
The Theban victory at Tegyra had little immediate military significance, beyond the survival of Pelopidas's force; the Spartan force, once regrouped within Orchomenus, was far too formidable for Pelopidas to press his advantage. Despite this fact, the victory was a symbolically significant event for both sides. Diodorus Siculus records that the victory at Tegyra marked the first time the Thebans had erected a trophy of victory over a Spartan force—for while the Thebans had defeated the Spartans before, these victories had generally been in much smaller skirmishes. For the Spartans, on the other hand, their defeat at Tegyra marked the first occasion on which one of their formations had been defeated by a force of equal or lesser size in set battle. For these reasons, Plutarch saw in Pelopidas' victory at Tegyra a "prelude to Leuctra", with the limited victory in 375 anticipating the day 4 years later when a similarly outnumbered Theban phalanx would deal Sparta a blow from which it would never recover.