Норстрилия: Ғасырлардың саяхаты мен өмір суру дәуірі
Norstrilia
«Norstrilia» – Кордвайнер Смиттің 1975 жылғы ғылыми фантастикалық романы. Адамзаттың «Instrumentality» әлемінде мәңгілік өмір сыры мен «stroon» дәуірі суреттеледі. 🚀📚
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1975 ж. Кордвейнер Смиттің ғылыми-фантастикалық романы. Норстрилия – американдық жазушы Пол Лайнбаргердің Cordwainer Smith псевдонимімен жарияланған ғылыми-фантастикалық роман. Ол осы атпен жарық көрген жалғыз романы, оны ол ғылыми-фантастикалық туындылары үшін пайдаланған (бірақ бірнеше байланысты шағын әңгімелер бұрын "Үш әлемді іздеу" деген қысқа роман ретінде жинақталған). Роман Смиттің "Адамзаттың құралдары" ғаламында өрбиді және классикалық қытай романы "Батысқа саяхатқа" зор ықпал еткен. Бұл роман Смиттің 1962 жылғы "The Ballad of Lost C'Mell" атты шағын әңгімесінің жалғасы, онда сол кейіпкерлер мен оқиға орындары кездеседі.
1975 science fiction novel by Cordwainer Smith
Norstrilia is a science fiction novel by American writer Paul Linebarger, published under the pseudonym Cordwainer Smith. It is the only novel he published under this name, which he used for his science fiction works (though several related short stories were once packaged together as a short novel Quest of the Three Worlds). It takes place in Smith's Instrumentality of Mankind universe, and was heavily influenced by the classic Chinese novel Journey to the West. The novel is in part a sequel to Smith's 1962 short story "The Ballad of Lost C'Mell", featuring some of the same characters and settings.
Орнату
"Ескі Солтүстік Австралия" немесе жай ғана "Норстрилия" планетасы – Адамзат Құралының ойдан шығарылған әлемінде адамдарда қартаюды шексіз кешіктіретін құнды өлімсіздік дәрісі "строунды" өндіретін жалғыз планета. Строун (немесе "Сантаклара препараты") Норстрилиялықтар өсіретін ірі ауру қойлардан алынады және оны жасанды түрде синтездеудің барлық әрекеттері сәтсіз аяқталды. Норстрилиялықтар монополиялық құқыққа ие болғандықтан, строунның бағасы астрономиялық деңгейде, ал Норстрилия зор байлыққа ие (кез келген басқа планетадан бай). Ескірген өмір салтын сақтау үшін (британдық мәдениетіне жақын австралиялық шаруаларға ұқсайды), Норстрилиялықтар ең жетілген қорғаныс күштерін және қару-жарақты жасауға мәжбүр (мысалы, Матер Хиттонның "Кішкентай Мысықтары"); мәдениетін қорғау үшін басқа әлемдерден импортталатын тауарларға 20 миллион проценттен астам салық салынады, нәтижесінде басқа планетада мол байлыққа айналарлық сома Норстрилияда қарапайым жағдайға түсіп қалады. Сонымен қатар, халықтың тым көбеюіне жол бермес үшін олар жастарын тазартады (тек "Өлім бағы" сынағынан өткендер ғана ересек жасқа қадам баса алады).
The planet "Old North Australia", or simply "Norstrilia", is the only planet in the Instrumentality of Mankind fictional universe which produces the precious immortality drug "stroon", which indefinitely delays aging in humans. Stroon (or the "Santaclara drug") is harvested from the huge diseased sheep the Norstrilians raise, and has resisted all attempts at artificial synthesis. Since the Norstrilians have a monopoly, stroon sells for astronomical prices, and Norstrilia is fabulously wealthy (wealthier than any other single planet). To safeguard their archaic way of life (resembling Australian ranchers with a British cultural inheritance), the Norstrilians are forced to develop the most advanced defense force and weaponry known (for example, Mother Hitton's Littul Kittons); to protect their culture, imports from other worlds are taxed at rates exceeding 20 million percent, reducing what would be a staggering fortune on another planet to humble penury on Norstrilia itself. They are also forced to cull their young in order to prevent overpopulation (only those who pass the test of the "Garden of Death" are allowed to enter adulthood).
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Родерик Фредерик Рональд Арнольд Уильям Макартур Макбан, жүз елу бірінші, қысқаша Род Макбан, ең көне Норстрилиялық әулеттердің бірінің соңғы ер баласы және ең жақсы ранчолардың бірі – Қиямет станциясының мұрагері. Осы себепті, ол үш рет іріктеуден құтылды, бірақ көбінесе оны жарамсыз деп есептейді, себебі оның басқа Норстрилиялықтармен телепатиялық байланысқа түсу қабілеті тұрақсыз және сенімсіз. Соңғы сынағын – ол ақыры Құралдар Иесінің көмегімен және өзінің ерекше телепатиялық қабілеттерінің арқасында өткеннен кейін – ол қызғанышпен қараған бұрынғы досының, шұңқырға аллергиясы бар және осылайша шамамен 150 жыл ғана өмір сүруге үкімделген, оны өлтіруге тырысады, сынақ бұрмаланған және әділетсіз өткізілген деген желеумен. Род бір қастандықтан аман қалады. Қауіптен құтылу үшін ол ежелгі компьютерінің (қайсысы белгілі бір дәрежеде заңсыз әскери мүмкіндіктерге ие) жасаған жоспары бойынша шұңқырдың фьючерстік нарығында ойнап, бір түндік ішінде зор байлық жинайды. Бұл жоспар оған эксцентриктік атасы тарапынан берілген. Келесі күні ол тарихтағы ең бай адамға айналады. Бұл жағдайды байқаған Құралдар Иесі бұдан былай мұндай оқиға қайталанбауы үшін ережелерді өзгертеді, бірақ әдеттегідей, оған ақшасын қалдырып, оның осы байлықпен не істейтінін көруге рұқсат береді. Ол туралы әртүрлі қауесет тарала бастайды. Ол "Ескі Жерді сатып алған" (адамзаттың туған планетасы) деп есептеледі, бірақ оның күрделі қаржылық мәмілелері мен инвестицияларының нақты жағдайы одан да күрделі. Родтың қауіпсіздігі үшін оны Жерге жібереді, онда оның бұрын-соңды болмаған байлығы оны түрлі алаяқтар мен революционерлердің ықпалына түсіреді. "Төменгі жандар" (адамға ұқсату үшін гендік өзгеріске ұшыраған және кейде өз иелерінен де ақылдырақ, құл ретінде пайдаланылатын және көбінесе жек көрілетін жануарлар) арасында, әсем мысық әйел К'меллдің серігінде, ол олардың көшбасшысы Э'Телекелимен танысады, ол құс түрінен шыққан және зор психикалық күшке ие тәжірибелік жаратылыс. Родтың зор байлығының көп бөлігін (төменгі жандардың құқықтары үшін науқан жүргізу үшін) алған Э'Телекели және Құралдар Иесі Лорд Джестокост, төменгі жандардың мүддесін қолдайтын, Родты телепатиялық кемістігін жойып, Родтың жауына психологиялық көмек көрсеткеннен кейін, оны Норстрилияға қауіпсіз жеткізеді.
Roderick Frederick Ronald Arnold William MacArthur McBan to the Hundred and Fifty First, Rod McBan for short, is the last male descendant of one of the oldest Norstrilian families and the heir to one of the best ranches, the Station of Doom. As such, he has been spared the culling three times, though he is generally considered unfit, as his ability to communicate telepathically with other Norstrilians is erratic and unreliable. After his last test—which he finally passes with the aid of a Lord of the Instrumentality and his own freak telepathic talents—he learns that an envious former friend, who suffers from an allergy to stroon and so is condemned to live a mere 150 years or so, seeks to kill him, using the pretext that the test was biased and administered unfairly. Rod survives one assassination attempt. To escape the danger, he amasses an immense fortune overnight by playing the futures market in stroon, following a plan formulated by his ancient computer (which has certain more or less illegal quasi military capabilities) which was passed down to him by an eccentric ancestor. By the next day, he is the wealthiest person in history. Noticing this, the Instrumentality changes the rules so it cannot happen again, but in typical fashion, lets him keep his money to see what he will do with it. Wild rumors begin to circulate about him. He is believed to have "bought Old Earth" (the home planet of mankind), though the reality of his convoluted financial deals and investments is considerably more complex. For his safety, Rod is sent to Earth, where his unprecedented fortune quickly makes him a magnet for all manner of crooks and revolutionaries. After a series of adventures among the "underpeople" (animals genetically modified to resemble humans and possessing intellects that sometimes surpass their masters', used as slaves and generally despised) in the company of the bewitching Cat woman C'mell, he meets their leader, E'Telekeli, an experimental creature of bird origin with enormous psychic powers. In exchange for most of Rod's immense fortune (to be used to campaign for the rights of the underpeople), E'Telekeli and Lord Jestocost, a Lord of the Instrumentality who is sympathetic to the underpeople's cause, send Rod safely back to Norstrilia, after fixing his telepathic disability and providing a psychological remedy for Rod's enemy.
Жариялану тарихы
"Норстрилияның" бір бөлігі екі қысқа роман түрінде жарық көрді. Алғашқы жартысы 1964 жылы "Планета сатып алушы" деген атпен жарияланды, ал одан бұрын қысқартылған нұсқасы "Галакси" журналында "Ескі Жерді сатып алған бала" деген атпен шыққан болатын. "Планета сатып алушы" романы үздік роман үшін "Хьюго" сыйлығына ұсынылған. Екінші жартысы да 1964 жылы "Галакси" журналының серігі "If" журналында "Жүрек тілегінің дүкені" деген атпен қысқаша жарияланды, содан кейін 1968 жылы "The Underpeople" романы жарық көрді. Романның толық мәтіні 1975 жылға дейін бір томдық кітап түрінде жарық көрген жоқ. Екі нұсқаның арасындағы басты айырмашылықтар:
Portions of Norstrilia were published as two short novels. The first half appeared as The Planet Buyer in 1964, after a shorter version was published in Galaxy as the novelette "The Boy Who Bought Old Earth". The Planet Buyer was nominated for the Hugo Award for Best Novel. The second half was also published in shorter form in 1964, in Galaxys sister magazine If as "The Store of Heart's Desire", before seeing posthumous publication as The Underpeople in 1968. It was not until 1975 that the complete text of the novel was published in one paperback volume. The chief differences between the two versions are:
"Норстрилияда" сәл ұзақ пролог бар. "Планета сатып алушы" романына соңғы тараудың, "Жоғары аспандағы ұшу" бөлімінің соңына қосымша эпизодтар қосылған. "The Underpeople" романында "Ескі әлемдегі жоғалған музыка" деген қосымша алғы сөз бар. Бұл көбінесе мазмұндама болғандықтан, "Норстрилиядан" толығымен алынып тасталған. 1995 жылғы NESFA Press баспасының қатты мұқабалы басылымы мәтінге қосымша түзетулер мен толықтырулар енгізді және мәтіннің басқа нұсқаларын қосымша ретінде ұсынады. Бұрынғы кітаптардағы журналдық түпнұсқа мәтіндерден алынып тасталған бірнеше жолдар түсініктілік үшін қайта қосылды. Роман толық күйінде (1995 жылғы түзетілген мәтін негізінде, бірақ қосымшасыз) "Біз, Underpeople" (2008) жинағында, "The Ballad of Lost C'Mell" және басқа да төрт байланысты әңгімеден кейін жарияланды.
Norstrilia has a slightly longer prologue. The Planet Buyer has additional scenes added to the end of the final chapter, "The High Sky Flying". The Underpeople has an additional opening chapter, "Lost Music in an Old World". This was largely a synopsis, and is completely omitted from Norstrilia. The 1995 NESFA Press hardcover edition adds further revisions and corrections to the text, and includes variant texts as an appendix. A few lines from the original magazine texts that had been cut from previous book versions are reinstated for the sake of clarity. The novel also appears in full (using the revised 1995 text, though without the appendix), in the collection We, the Underpeople (2008), following "The Ballad of Lost C'Mell" and four other related stories.
Қабылдау
Галактика ғылыми фантастикасы журналының Алгис Будрис «Жер сатушы» романын Смиттің стильдік шеберлігін атап, жақсы бағалады және Смиттің ғылыми-фантастикалық әңгімелері «толыққанды, біртұтас құрылымның мозаикасындағы тізбектелген элементтер» екенін айтты.
Algis Budrys of Galaxy Science Fiction received The Planet Buyer favorably, citing Smith's stylistic ingenuity, and noted that Smith's SF stories "are tesserae in a mosaic of a completely realized, seamless structure".