Кіріспе

R v Lavallee, [1990] 1 S. C. R. 852 – Канада Жоғарғы Сотының зорлық көрген әйел синдромын заң жүзінде мойындауға қатысты маңызды ісі. Төреші Берта Уилсон жазған бұл шешім оның ең белгілі шешімдерінің бірі деп есептеледі. Сот, осы істе өзін-өзі қорғау үшін қажетті психикалық жағдайлардың болуын зорлық көрген әйел синдромы арқылы түсіндіруге рұқсат етуге келісті, және Лаваллидің ақталуы қайта жаңартылды.

Өмірбаян

Анжелика Линн Лавалли Кевин Растпен зорлық-зомбылыққа толы, заңды емес қарым-қатынаста болған. Өте ауыр дау кезінде Раст оған зиян келтірумен қауіптендіріп, "не сен мені өлтіресің, не мен сені өлтіремін" деген. Дау-жанжал барысында Раст оны сапалап, итеріп, басына екі рет ұрған. Бір сәтте ол Лаваллиге тапанша берген, ол оны терезе экраны арқылы атып жіберген. Лавалли алдымен өзін-өзі атуды ойлады, бірақ Раст бөлмеден шығуға бұрылғанда, ол оны басқа жағынан атып өлтірді. Сотта Лавалли өзін қорғауға тырысты және оның қорғауында психиатр куәлік берді. Ол оның жағдайының психикалық денсаулығына тигізген әсерін түсіндірді және оның осы күйде өліп қалу қаупін сезінгенін және оны атудан басқа жолы болмағанын айтты. Лавалли куәлік берген жоқ. Қазылар Лаваллиді кінәсіз деп таныды, бірақ үкім апелляцияда күшін жойды, содан кейін Канаданың Жоғарғы соты бастапқы үкімді қолдады. Жоғарғы сотта қарастырылған мәселе – әйелдерге қатысты зорлық-зомбылық синдромы туралы сарапшылардың куәліктерінің қабылдануы.

Соттың дәлелдеуі

Сотта Берта Уилсон судья, сот шешімін жазғанда, стереотиптер мен мифтер қарапайым адамның ойлауында болған жағдайларда сарапшылардың куәлігі жиі қажет екенін айтты. Атап айтқанда, осы жағдайда әйелдің тәжірибесі мен көзқарасы өзін-өзі қорғау үшін қажетті «ақылға қонымды адам» стандартын анықтау үшін маңызды болып табылады.