Кіріспе

Джулиан Стэнли Уайз (1900 – 22 шілде 1985), Америка Құрама Штаттарындағы алғашқы ерікті құтқару жасағы – Роанок өмірді сақтап қалу және алғашқы медициналық жәрдем бригадасын құрған адам. 1909 жылы Уайз Вирджиния штатының Роанок қаласында Роанок өзенінің жағасында келе жатып, екі адамның каноэсінің терең, толқынды суда аударылғанын көрді. Көптеген адамдар оқиғаны көрді, бірақ ешкімнің көмек көрсетуге қажетті жабдығы немесе дайындығы болмады, нәтижесінде екеуі де суға батып қайтыс болды. Кейін Уайз осы оқиға туралы: «Егер айналасындағылар қалай көмектесу керегін білгенде, оның өмірін сақтап қалуға болатын адамды енді ешқашан өліп жатқанын көрмеймін» деді. Бұл оқиға Уайздың санасында қалды және 1928 жылдың 28 мамырында Уайз пен Норфолк және Батыс темір жолындағы тоғыз әріптесі алғашқы ерікті құтқару отрядын құрды. 1929 жылы 250 фунт салмақты манекенді көлге батырып, құтқару отрядын шақыру арқылы Уайз жасақтың қажеттілігін көрсетті. Роанок қаласы демонстрациядан әсер алып, байланыс бойынша қолдау көрсетуге келісті. Жергілікті сүйсін үйі жедел жәрдем көлігін сыйлады, осылайша Уайздың арманы іске асты. 1966 жылы, АҚШ-та Ұлттық көлік және автокөлік қауіпсіздігі заңы қабылданғанда, АҚШ және әлемнің басқа да аймақтарында мыңдаған құтқару жасақтары құрылды. Бұл заңның қабылдануымен бірге, жедел медициналық техника мамандарына арналған оқу стандарттары енгізілді. Джулиан Уайз 1985 жылдың 22 шілдесінде Роанок қаласында 85 жасында дүние салды. Өмірін ерікті құтқару ісіне арнаған Уайз: «Бізге тек қол ұшын созу керек, жауап беретін адамдар табылады» деді. Уайз 1985 жылдың шілде айының бір күні қайтыс болды, бұл күн 76 жыл бұрын екі адамның суға батып қайтыс болған күніне ұқсас еді. Тағдырдың қызық ойыны ретінде, ол соңғы демін бергеннен кейін бес сағаттан соң Роаноктың 911 нөміріне 13 жасар бала өзенге батып кеткені туралы хабар келіп түсті. Еріктілер дереу оқиға орнына жетіп, ес-түсі жоқ баланы тауып, бірнеше минут ішінде оның тынысын қалпына келтірді. Міне, еріктілердің айтуынша, бәрі осы үшін. 1991 жылдың 8 маусымында Джулиан Стэнли Уайз қоры Роанок қаласында ерікті құтқару мұражайын ашты. Джулиан Уайздың әйелі Рут Лайт Уайз ашылу салтанатына қатысты.