Оксфордтағы Том мұнарасы

Кіріспе

Оксфордтағы қоңырау мұнарасы, Англия

Том мұнарасы – Англияның Оксфорд қаласындағы қоңырау мұнарасы, оның аты «Ұлы Том» қоңырауынан шыққан. Ол Том Гейтінің үстінде, Сент-Олдэйтс көшесінде орналасқан, бұл Оксфордтағы Христос шіркеуінің басты кіреберісі, ол Том алаңына (Tom Quad) жетелейді. Бұл мұнараны Кристофер Рен жобалап, 1681–82 жылдары салды. Онда сегізбұрышты фонарь және жақтары ойылып жасалған огива күмбезі бар. Оксфорд сәулет өнерінің дәстүрі мен Христос шіркеуінің негізін қалаушы Генрих VIII-ге байланысы, 1529 жылы биліктен құлаған кардинал Вулси аяқталмаған қақпа ғимаратын аяқтау туралы шешім қабылдауға ықпал етті. Бұл ғимарат Вулси құлағаннан кейін шатырсыз қалған еді. Рен «Бұл ғимарат негізін қалаушының жұмысына сәйкес болу үшін готикалық стильде болуы керек» деп мәлімдеді. Бұл стиль 150 жылдан бері ең маңызды ғимараттарда қолданылмаған еді, сондықтан Том мұнарасы 18 ғасырдың ортасында басталған готикалық қайта жаңғырудың алға басушысы болды. Рен мұнараның құрылысын қадағалауға келмеді, оның орнына ол ұсынған тас қалаушы Бурфордтық Кристофер Кемпстер осы жұмысты атқарды. 1732–34 жылдары Уильям Кентке Вулсидің Тюдор стиліндегі Хэмптон Корт сарайындағы Сағат алаңының шығыс жағын қайта жаңарту тапсырылды. Ол табиғи түрде Том мұнарасының «пилястр тәрізді готикалық финалдары бар орталық огива күмбезіне» үлгі алды. Гарвард университетіндегі Данстер үйінің мұнарасы Том мұнарасының тікелей көшірмесі болып табылады, бірақ оның бөлшектері георгиан стилінде өзгертілген, ал үйдің басты кіреберісінің біріне Христос шіркеуінен әкелінген тастар орнатылған. Том мұнарасы Окленд университетіндегі Сағат мұнарасына (ресми атауы – Ескі өнер ғимараты) шабыт берді.

Ұлы Том

Мұнарада орналасқан Ұлы Том – Оксфордтағы ең үрме қоңырау. Оның салмағы алты тоннадан бір тоннан астам, ол монастырлар таратылғаннан кейін 12 ғасырдағы Осни аббаттығынан көшірілді. 2002 жылы студенттер жасаған әрекеттен басқа, соққысы (жабық немесе жылу оқшаулағыш материалмен қапталған) болған кезде, Том Екінші дүниежүзілік соғыстан бері әр түнде естіледі. Бастапқыда «Мэри» деп аталған Ұлы Том 1545 жылы Осни аббаттығынан Сент-Фридесвайд монастырына көшірілді, кейін бір кезде «Том» деп аталды. Ол алғаш құйылғаннан бері қиындықтар туғызды, соққысы тозығынан шығып, 1626 және 1654 жылдары қайта құйылды, бірақ мәселе шешілмеді (1612 жылы қайта құйылғанына дәлел жоқ). 1678–79 жылдары Вудстоктан Ричард Кин қоңырауды қайта құюға үш рет тырысты, осы процесте салмағы екі тоннадан алты тоннадан астамға дейін артты, бірақ 1680 жылы лондондық қоңырау құюшы Кристофер Ходсон жасаған соңғы қайта құю ғана табысқа жетті, нәтижесінде шыққан қоңырау, Ұлы Том, жаңа аяқталған Том мұнарасына ілінді. 1953 жылдың мамырында қайта ілінді. Қоңыраудың бетінде латын тілінде жазу бар: «Оксфордтың есік сақшысы, Ұлы Томас, Карл II патшалығында 1680 жылдың 8 сәуірінде жаңартылды. Оксфорд епископы Диакон Джон және Диаконның орынбасары Генри Смит біліміне және Кристофер Ходсонның күтімі мен шеберлігіне алғыс айтады». Ұлы Том әлі күнге дейін әр түнде 101 рет соғылады, бұл колледждің 100 түпкілікті ғалымын және біреуін (1663 жылы қосылған) білдіреді. Ол 21:05-те, қазіргі Ұлыбритания уақыты бойынша, 21:00-ге сәйкес келеді, бұл бұрынғы «Оксфорд уақыты» (Оксфордтың жергілікті орташа уақыты, Оксфордта түс Гринвичтен бес минут кешірек болатын) және бір кезде Оксфордтағы барлық колледждердің қақпаларын жабу сигналы болды. Қоңырау өте ерекше жағдайларда ғана соғылады. Қоңырау Оксфордшир Моррис әуендері мен раундтарының тақырыбы болып табылады, соның ішінде Бэмптоннан алынған «Оксфордтың ескі Томы», «Ұлы Том құйылды» және Христос шіркеуінің деканы Генри Олдрич (1647–1710) жазған «Бонни Христ шіркеуінің қоңыраулары» раундтары бар. Алайда, «Ұлы Том құйылды» 1667 жылы жазылған деп Мэтью Уайтқа да жатқызылады. Екі нұсқа екі нотадан басқа бірдей. Даталарды ескере отырып, Уайт осы шығарманың нағыз авторы болуы мүмкін.

Great Tom, housed in the tower, is the loudest bell in Oxford. It weighs six and a quarter tons and was moved from the 12th century Osney Abbey after the Dissolution of the Monasteries. Aside from a student prank in 2002 when the clapper was lagged (enclosed or covered with a material providing insulation), Tom has sounded every night since the Second World War. Originally called "Mary", Great Tom was moved from Osney Abbey to St Frideswide's Priory in 1545, after which at some point it was renamed "Tom". It had caused problems since its first casting, wearing out its clapper, and was recast in 1626 and 1654, but without solving the problem (there is no evidence of a recasting in 1612). In 1678–79, Richard Keene of Woodstock tried three times to recast the bell, in the process increasing its weight from two to over six tons, but it was not until a final recasting in 1680—by Christopher Hodson, a bell founder from London—that success was achieved, and the resulting bell, Great Tom, was hung in the newly completed Tom Tower. It was rehung in May 1953. There is an inscription on the bell in Latin, which translated reads:

"Great Thomas the door closer of Oxford renovated April 8, 1680 in the reign of Charles II. Deacon John, the Bishop of Oxford and sub Deacon give thanks to the knowledge of Henry Smith and the care and workmanship of Christopher Hodson". Great Tom is still sounded 101 times every night, which signifies the 100 original scholars of the college plus one (added in 1663). It is rung at 21:05 current UK time, which corresponds to 21:00 in what used to be "Oxford time" (local mean time for Oxford, noon in Oxford always occurring five minutes later than noon in Greenwich), and was at one time the signal for all the Oxford colleges to lock their gates. The bell is only rung by swinging on very special occasions. The bell is the subject of a number of Oxfordshire Morris tunes and rounds, including "Old Tom of Oxford" (from Bampton), and the rounds "Great Tom Is Cast" and "Bonny Christ Church Bells", which were composed by the Dean of Christ Church, Henry Aldrich (1647–1710). However, "Great Tom Is Cast" is also credited to Matthew White as having been written in 1667. The two versions are identical except for two notes. Considering the dates, it is likely that White is the real author of the piece.