Кіріспе

Француз әскери бу кемесі

Наполеон – француз флотының 90 зеңбіректік кемесі және әлемдегі алғашқы мақсатты түрде салынған бу соғыс кемесі. Ол сондай-ақ алғашқы нағыз бу кемесі және алғашқы бұрандалы соғыс кемесі деп есептеледі. 1850 жылы суға түсірілген, ол он жыл ішінде салынған тоғыз линкордың бас кемесі болды. Бұл кеме класын танымал теңіз суретшісі Анри Дюпю де Лом жобалаған. Ол бастапқыда Франсуа д'Орлеан, Жоинвилл князінің құрметіне Жоинвилл князі деп аталатын болған, бірақ Францияның Екінші Республикасы кезінде Людовик Филипп I-нің тақтан бас тарғанын мерекелеу үшін 24 ақпан деп өзгертілді, ал кейін 1850 жылдың мамырында, суға түсірілгеннен кейін бірнеше күн өткен соң Наполеон деп аталды. Жоинвилл князі бұл оқиғаны "Ескі естеліктер" кітабында айта келе, "Мен әлі де осыған күлемін" деп ащылықпен жазды. Кеме 1886 жылы құрастырылып таратылды.

Технологиялық контекст

1840 жылдары әскери кемелерде бұранданы тәжірибелік қолдануға дейін қол жетімді болған жалғыз бу технологиясы – қанатты дөңгелектер болатын. Олардың корпустың бүйініне орналасуы және үлкен механизмдерді қажет етуі соғыс кемелерінің бортындағы артиллериялық орналасумен үйлесімсіздік тудырды. "Дюпуи де Лом толық қуатты бұрандалы лайнерді жобалаудың батыл жоспарын ойлап тапты және іске асырды, ал 1847 жылы Le Napoléon кемесіне тапсырыс берілді. Оның сәттілігі әлемдік флоттарды бумен қайта жарақтандыруды қажеттілікке айналдырды. Кеме 1850 жылы суға түсіріліп, 1852 жылы сынақтан өтті және шамамен 185 км/сағат жылдамдыққа қол жеткізді. Қырым соғысы кезінде оның көрсеткен нәтижелері зор қызығушылық тудырды және ол ұсынған типтегі кемелердің саны едәуір артты. Оның ұзындығы шамамен 73 метр, ені 17 метр және суыруы 5000 тоннаға жетеді, екі қабатты палубасы бар. Оның жобасында батылдық пен сақтық үйлесімді болды. Сане және оның әріптестерінің шеберлігімен қамтамасыз етілген, желкенді жауынгерлік кемелердің жақсы қасиеттері сақталды; сонымен қатар, бу күшінің және үлкен көмір қорының енгізілуімен байланысты жаңа талаптар толығымен орындалды."

Басқа әскери-теңіз флоттарының дамуы

1844–45 жылдары Англо-француз келісімі француздардың Таити мен Мароккоға араласуынан және француздық памфлеттердің, мысалы, Принс де Жойнвиллдің «Notes sur l’état des forces navales» атты, теңіз күштерін арттыру туралы ұсыныстар жариялануынан кейін күшіне енбей қалды, бұл теңіз саласындағы қарулану жарысына әкелді. Ұлыбритания 1840 жылдары бұрандалы/бумен жүретін бірнеше жағалаулық кемелерге ие болды, олар «кеме-тоқтаушы» деп аталды, бұл шағын дәстүрлі соғыс кемелерін жүріс құрылғысымен жабдықталған қалқымалы батареяларға түрлендіру болды, олардың орташа қуатының арқасында жылдамдығы 400 м/с-қа дейін жететін. Корольдік теңіз күштері сонымен қатар бірқатар булы шлюптерді тапсырыс берді, олардың арасында 1843 жылы әлемдегі алғашқы бұрандалы соғыс кемесі іске қосылды. Екі ел де булы фрегаттарды жасады, 1845 жылы француздық «Pomone» корветі, ал британдық – бір жылдан кейін. Дегенмен, «Наполеон» – тұрақты бумен жүретін соғыс кемесінің алғашқы үлгісі болды. 1847 жылы Ұлыбритания «Connel» деп аталған бұрандалы-булы соғыс кемесін жобалады, бірақ жоба көпке созылды және ол 1854 жылға дейін пайдалануға берілмеді. Оның серігі «Excellent» 1849 жылы тапсырыс беріліп, 1853 жылдың қаңтарында іске қосылды. 1851 жылдың наурыз айында тағы бір желкенді соғыс кемесі «Agamemnon» қайта жабдықталды және 1852 жылдың қарашасында пайдалануға берілді. Ұлыбританияның булы соғыс кемелеріне көшуге құлшынбауының себебі, сол кездегі ең сенімді қозғалыс құралы саналатын желкенді пайдалану арқасында алыс қашықтықтарға, бүкіл әлем бойынша операциялар жүргізуге берілгендігі болды. Нәтижесінде, Франция мен Ұлыбритания ғана ағаштан жасалған булы соғыс кемелерінің флотын құрды, бірақ басқа да бірнеше елдер британдық техникалық қолдаумен салынған немесе қайта жабдықталған кем дегенде бір кемеге ие болды (Ресей, Түркия, Швеция, Неаполь, Дания және Австрия). Барлығы, Франция 10 жаңа ағаш булы соғыс кемесін салып, 28 ескі кемені қайта жабдықтап, ал Ұлыбритания 18 кеме салып, 41 кемені қайта жабдықтап шығарды.