Франсис Эдвин Биртлс: Австралия саяхаттары мен жетістіктері

Кіріспе

Австралиялық авантюрист (1881–1941)

Фрэнсис Эдвин Биртлс (7 қараша 1881 жылы Фицрой, Виктория – 1 шілде 1941 жылы Кройдон, Жаңа Оңтүстік Уэльс) – австралиялық авантюрист, фотограф, велосипедші және кинооператор, ол көптеген ұзақ қашықтыққа велосипедпен және автомобильмен жүру рекордтарын орнатқан, соның ішінде 1927 жылы Англиядан Австралияға автомобильмен жүретін алғашқы адам болды. Биртлс өткен жылы Дарвиннен Мельбурнға дейін автомобильмен жүріп жылдамдық рекордын орнатқан еді.

Өмір және мансап

Биртлс – ағылшын аяқкиімшісі Дэвид Эдвин Биртлстің және Сара Джейн Бартлетттің үшінші баласы болды. 15 жасында Биртлз сауда флотына шәкірт ретінде қабылданды, бірақ Екінші Бур соғысы басталғаннан кейін 1899 жылы Кейптаунда, Кейп колониясындағы австралиялық милицияға қосылуға тырысты. Алайда, ол 1902 жылдың мамырына дейін әскери барлау бөліміне (Филд Интеллигенс) қарасты жаяу әскердің құрамында болды. Австралияға қысқа қайтарылғаннан кейін, Биртлз Трансваалдағы атты полицияға қызметке кірді. Биртлс Фримантелге (Батыс Австралия) оралды және 1905 жылдың 26 желтоқсанында Мельбурнға велосипедпен аттанды. Бұл елдің батысынан шығысына қарай велосипедпен жасалған алғашқы сапары болғандықтан, көп назар аударды. Литографиялық суретші ретінде қысқа уақыт жұмыс істегеннен кейін, 1907-1908 жылдары ол Сиднейге велосипедпен барып, Брисбен, Нормантон, Дарвин, Алис Спрингс және Аделаида арқылы Сиднейге оралды, онда тұрақты орналасты. 1909 жылы ол өзінің фотосуреттерімен суреттелген "Жалғыз далалар" атты ерлігі туралы әңгімесін жариялады. Сол жылы ол Фримантельден Сиднейге велосипедпен жүрудің жаңа рекордын орнатты. 1910-1911 жылдары ол Австралияны аралап шықты. 1911 жылы оны Сиднейден Дарвинге дейін Gaumont компаниясының операторы Р. Приммер ертіп барды. Нәтижесінде "Австралия арқылы" фильмі келесі жылы жарық көрді. Биртлс Брум мен Пертке сапар жасады, содан кейін Фримантельден Сиднейге отыз бір күнде жетіп, бұрынғы рекордтарын жаңартты. 1912 жылы ол Австралияны екі рет айналып, континентті жеті рет кесіп өтті. 1912 жылы ол машинамен батыстан шығысқа қарай Фримантельден Сиднейге дейін жүргізуші Сид Фергюсонмен бірге Brush Runabout көлігінде алғашқылардан болып сапар шекті. 1912 жылдың 21 қыркүйегінде Биртлс ағасы Клайв пен бульдог 'Ваусер'мен бірге көк түсті 20 ат күші бар Flanders туристік машинасымен Мельбурннан Сиднейге, Брисбенге, Чартерс Тауэрске, содан кейін Карпентария шығанағына аттанды. Ол шығанақтан Солтүстік территория шекарасына жақын жерге жетіп, 1913 жылдың қаңтарында Мельбурнға оралды. 1915 жылдың 13 ақпанында Биртлс Бёрк пен Уиллстің іздерін жалғастырып, алты айлық автосапарға Сиднейден шықты. Биртлс кинокамераны алып, сапарды киноға түсірді. Биртлс 25 ақпанда Брокен Хиллге, ал 1 наурызда Аделаидаға жетті, онда ол екі апта бойы аурудан айығып, Бураға, Порт-Агустаға, Куорнға және Марееге, Купер-Крикке дейін сапарлады. Биртлс 1915 жылдың 5 маусымында Нормантонға жетіп, Кейп-Йорк, Эйнсли, Хьюгенден, Тамбо, Рома, Тууомба және Брисбен арқылы Мельбурнға келді. Биртлс бұл көлікті "Сандоунер" деп атады. Осы табысынан кейін, Биртлзден Англиядан Австралияға машинамен барған алғашқы адам болуы сұралды. Ол 1927 жылдың 19 қазанында Лондондағы Австралия үйінен шықты, оны 1927 жылғы Австралия сұлулығымен қоса көптеген құттықтаушылар шығарып салды. Жолдар аз, жанармай да жеткіліксіз болған заманда, сегіз айлық сапары таулар, шөлдер мен тропикалық ормандарды аралап өтті және бірнеше теңіз сапарына ие болды – соңғысы Сингапурдан Дарвинге дейін болды. Ол Еуропа, Египет, Парсы (қазіргі Иран), Үндістан, Бірма және Малайя арқылы саяхаттады. Дарвинге келген соң, оның көлігі кедендік қызметкерлермен ұсталды, олар импорттық баж талап етті, бірақ премьер-министр Стенли Брюстің тікелей араласуы жағдайды түзетуге көмектесті. Ол оңтүстікке қарай Брисбен және Сидней арқылы сапардың ресми аяқталу нүктесіне дейін жалғастырды, ол 1928 жылдың 25 шілдесінде Мельбурн қаласындағы Элизабет көшесіндегі Бас пошта кеңсесінде болды. Бір полицей оған жол қозғалысына кедергі келтіргені үшін дереу жолға шығуын бұйырды. Бұл сапар 1955 жылға дейін қайталанбады. Биртлс 1927 жылдың ортасына дейін Австралияның 70-тен астам континенттік шекарасын кесіп өтті, олардың егжей-тегжейі оның "Outback майданы" (1935) кітабында сипатталған. 1929 жылы "Bean" көлігі Австралия үкіметіне ұлттық мұражайға қою шартымен ұсынылды. Ол кезде мұндай мұражай болмағандықтан, машина 1960 жылдары табылғанға дейін көп жылдар бойы жоғалып кетті. Ол 1980 жылы Аделаидадағы Ұлттық автомұражайға орналастырылды, ал 2001 жылы Канберрадағы Ұлттық тарихи жинаққа көшірілді. 1933 жылы Биртлс алтын іздеу экспедициясымен Арнем жеріне сапар шекті, бұрынғы сапарларының бірінде алтын тапқаннан кейін. Кейін ол кендегі үлесін сатып алып, бай адам ретінде зейнеткерлікке шықты. Биртлс аутбэк пен жергілікті австралиялықтармен кездесулері туралы бірнеше фильм түсірді, соның ішінде "Франсис Биртлспен Австралияда" (1912), "Австралияның белгісіз жеріне" (1914) және "Жүректер аралында Кураб" (1929).

Birtles was the third child of David Edwin Birtles, an English bootmaker, and Sarah Jane Bartlett. At the age of 15, Birtles joined the merchant navy as an apprentice, but after the outbreak of the Second Boer War, he jumped ship at Cape Town, Cape Colony in 1899, in an attempt to enlist with Australian militia. However, he was attached to the Field Intelligence Department as part of a troop of irregular mounted infantry until May 1902. After a brief period back in Australia, Birtles joined the constabulary in the a mounted police officer in the Transvaal, until his police service ended when he contracted blackwater fever. Birtles returned to Fremantle, Western Australia, and on 26 December 1905 left to cycle to Melbourne, an achievement which attracted widespread attention as it was the first west to east bicycle crossing of the country. After a short stretch as a lithographic artist, in 1907–08, he cycled to Sydney and then, via Brisbane, Normanton, Darwin, Alice Springs and Adelaide back to Sydney, where he based himself. In 1909 he published the story of his feat, "Lonely Lands", which he illustrated with his own photographs. That year he also set a new cycling record for the Fremantle to Sydney continental crossing. In 1910–11 he rode around Australia. In 1911, he was accompanied from Sydney to Darwin by R. Primmer, cameraman for the Gaumont Company. The resulting film "Across Australia" was released the next year. Birtles had continued on to Broome and Perth, then broke his previous records by riding from Fremantle to Sydney in thirty one days. By 1912, he had cycled around Australia twice and had crossed the continent seven times. In 1912, he became one of the first people to make a west to east crossing by car from Fremantle to Sydney in a Brush Runabout with driver Syd Ferguson. On 21 September 1912 Birtles with his brother Clive and bulldog 'Wowser' left Melbourne in a blue 20 hp Flanders touring car to drive to Sydney, Brisbane, Charters Towers and then to the Gulf of Carpentaria. From the Gulf he drove close to the Northern Territory border and he arrived back in Melbourne in January 1913. On Saturday, 13 February 1915 Birtles left Sydney for a six month long motoring tour following Burke and Wills' track. Birtles took a movie camera and made a cinematographic record of the journey. Birtles reached Broken Hill on 25 February and Adelaide on 1 March, where he spent two weeks recovering from an illness, before driving to Burra, Port Augusta, Quorn, and Maree to Cooper Creek. Birtles reached Normanton on Saturday, 5 June 1915, and then drove to Melbourne via Cape York, Einasleigh, Hughenden, Tambo, Roma, Toowoomba, and Brisbane, arriving in Melbourne at the end of September 1915 having covered 7,000 miles in seven months. The car was dubbed the Sundowner by Birtles. Following this success, Birtles was asked to make an attempt at becoming the first person to drive from England to Australia. He departed from Australia House in London on 19 October 1927, farewelled by a crowd of wellwishers including the 1927 Miss Australia. In an era when there were few roads and gasoline supplies sparse, the epic eight month journey carried him across mountains, deserts and through tropical jungles and included a number of sea voyages – the last being from Singapore to Darwin. He travelled via Europe, Egypt, Persia (now Iran), India, Burma and Malaya. On arrival in Darwin, his car was seized by customs officials demanding import duty, until direct intervention by the Prime Minister Stanley Bruce averted the situation. He continued south via Brisbane and Sydney to the official finishing point of the journey at the General Post Office on Elizabeth Street, Melbourne on 25 July 1928. He was promptly asked to move on by a policeman for obstructing traffic. The journey was not repeated until 1955. Birtles had completed more than 70 transcontinental crossings of Australia by mid 1927, details of which were described in his book Battle Fronts of Outback (1935). In 1929, the Bean car was presented to the Australian Government on condition that it be placed in the national museum. As there was no such museum at the time, the car disappeared for many years before being recovered in the 1960s and placed into the National Motor Museum in Adelaide in 1980 before moving to the National Historical Collection in the National Museum of Australia in Canberra in 2001. In 1933, Birtles travelled to Arnhem Land with a prospecting and mining expedition in search of gold, after having found some several years previously during one of his journeys. He subsequently sold his share in the mining stake and retired a wealthy man. Birtles also made several films of his encounters with the outback and indigenous Australians including Across Australia with Francis Birtles (1912), Into Australia's Unknown (1914) and Coorab in the Island of Ghosts (1929).

Жеке өмір

Биртлс екі рет үйленген. Биртлс 1920 жылдың 27 қарашасында Мельбурндағы Сент-Пол соборында Франсис Найтқа үйленді, бірақ олар көп ұзамай ажырасып, ол 1922 жылы одан ажырасты. Биртлс 1935 жылдың 11 ақпанында Сиднейдегі Сент-Мэри соборында Неа МакКатчонға үйленді және ол 1941 жылдың 1 шілдесінде Сиднейдің Кройдон қалашығында жүрек тамырларының ауруынан қайтыс болғанға дейін олар бірге болды. Биртлс Уэверли зиратының англикандық бөлігіне жерленген.

Фильмдер

1912 жыл. Франсис Бертлспен Австралияны кесіп өту. 1914 жыл. Австралияның беймәлім аймақтарына. 1915 жыл. Бёрк пен Уиллзтің іздерімен Австралияны кесіп өту. 1919 жыл. Австралияның жабайы табиғаты арқылы. 1929 жыл. Аруақтар аралындағы Кураб.