Кіріспе

Монтье-ан-Дерлік Адсо (Adso Dervensis) (910/920 – 992) – Франциядағы Монтье-ан-Дер бенедикт монастырының аббаты, Иерусалимге қажылық сапарында қайтыс болды. Адсо туралы ақпараттың көп бөлігі бір ғана дереккөзден алынған және оның дұрыстығы күмәнді, бірақ дәстүрлі өмірбаян оны маңызды монастырлық реформа жасаған, ғалым және бес агиография жазған аббат ретінде көрсетеді. Оның ең белгілі еңбегі – "De ortu et tempore Antichristi" атты Антихрист туралы жазылған биографиясы, онда экзегетикалық және Сивилла аңыздары үйлесім тапқан. Бұл хат Антихристтің ортағасырлық ең танымал сипаттамаларының біріне айналып, көптеп көшіріліп, кейінгі апокалиптикалық дәстүрге зор ықпал етті. Бұл, әсіресе, апокалиптикалық мәтіндерді түсіндіруге тырысқанның орнына, Антихристті агиография стилінде бейнелеуінің нәтижесі болды.

Өмірбаян

Адсоның өмірбаяны туралы мәліметтер оның аббаттығынан шыққан бір жылнамашының жазған түсініктемелерімен ғана шектеледі, ол одан жарты ғасырдан кейін жазды. Оның ізбасары, аббат Бруно, Адсоның соңғы агиографиясын – Берхариус туралы жазбасын аяқтады, соның арқасында бізге өмірбаяны туралы толық мәліметтер жетті. Шамамен 900 жылдардың басында Сент-Клод маңындағы бай және ақсүйек отбасында дүниеге келгені айтылады. Ол Люксеуль аббаттығында білім алып, Туль қаласының жанындағы Сент-Эпвреде школастер болды. Қиындық тудыратын жайт – Клотильданың өмірі, Клотильданың агиографиясы. Бұл жазба, мүмкін, Антихрист туралы хат алған Саксониялық Герберга үшін жазылған. Көптеген ғалымдар оның авторы хаттың авторымен бір есімді екенін айтады. Гулле Адсоның 930 жылдары туғанын және ол хатты жасөспірім кезінде жазғанын ұсынады. Саймон Маклеан мүлдем басқаша шешім ұсынады: ол екі Адсо болғанын айтады ("Адсо" сол кезде кең таралған есім болған). Бірі – Монтье-ан-Дердегі Адсо, агиографиялардың авторы. Екіншісі – Верзидегі Сент-Базель аббаттығының аббаты Адсо (шамамен 970 – 991 жылдар), оның эпитафиясын Монтье-ан-Дердегі Адсо жазған. Верзи Реймске жақын орналасқан, бұл Герберганың ықпалындағы маңызды орындардың бірі және ол қызығушылық танытқан монастырлық реформаның орталығы. Осы Адсо хаттың және Клотильданың өмірбаянының авторы болуы мүмкін. ), сондай-ақ, атақты Epistola Adsonis ad Gerbergam reginam de ortu et tempore antichristi, көбінесе De antichristo деп қысқартылатын, Людовик IV d'Outremer әйелі Саксониялық Гербергаға жазылған, Антихристтің өмірі мен мансабы туралы трактат. Адсоның нағыз жаңалығы (Роберт Конрад 1964 жылы ұсынған, ал Рихард Кеннет Эмерсон 1979 жылы жалғастырған) – материалды құрылымдау тәсілі болды: ол оны теологиялық трактат немесе түсіндірме түрінде жазбаған, бірақ агиография, яғни әулие өмірі ретінде жазды. Әулие өмірі – «әрбір христианға оңай түсінікті және таныс форма», ал оның аңызы – антилегенда. Бұл формат сол кездегі әулиелердің өмірбаяндарына деген сүйіспеншілікке сай келді: Антихристтің өмірбаяны көптеген әулиелердің аңыздарында, соның ішінде Якоб де Ворагиннің «Алтын аңызында» стандартты жазбаға айналды және ол көбінесе Либелден аударған жергілікті аңыздарда жиі кездеседі. Хаттың кейінгі басылымдарында пролог пен эпилог (Адсо мен Герберганың есімдері айтылған) көбінесе кесіліп тасталды (сол себепті ол әулие өміріне ұқсайды), сондықтан хатты басқа авторларға, мысалы, Рабан Маурус, Алкуин, Жером және Сент-Августинге жатқызу оңай болды. Эмерсонның мәлімдемесіне сәйкес, 10-15 ғасырлар аралығында латын тілінде оның кем дегенде 76 нұсқасы бар. Ортағасырлық Антихрист туралы түсініктер туралы жазбалардың арасында Игнац фон Деллингер оны келтіреді. Ол Д. Верхелст редакциялаған Corpus Christianorum Continuatio Mediaeualis 45-томында жарияланған (Turnhout, 1976). Хат пен Адсоның агиографияларын Жак Пауль Минге (Patrologia Latina, CXXXVII, 597–700) еңбектерінде табуға болады.