Кіріспе
Римдегі қалалық алаң – Пиацца дель Пополо. Бұл Римдегі үлкен қалалық алаң. Атауының қазіргі итальян тіліндегі мағынасы тікелей "Халық алаңы" дегенді білдіреді, бірақ тарихи тұрғыдан алғанда, алаңның солтүстік-шығыс бұрышында орналасқан Санта-Мария-дель-Пополо шіркеуінің атын алған қайың ағаштарынан (латын тілінде populus, итальян тілінде pioppo) шыққан. Пиацца Аурелиан қабырғаларындағы солтүстік қақпаның ішінде орналасқан, ежелгі Римнің Фламиниа қақпасы, қазір Пора-дель-Пополо деп аталады. Бұл Фламиниа жолының бастапқы нүктесі болды, ол Ариминге (қазіргі Римини) және солтүстікке қарайғы ең маңызды бағыт еді. Сонымен қатар, теміржолдар пайда болғанға дейін, Римге келген саяхатшылардың алғашқы көрген көрінісі осы алаң болды. Ғасырлар бойы Пиацца дель Пополода көпшілік орында өлім жазасы орындалды, соңғысы 1826 жылы болған.
Piazza del Popolo is a large urban square in Rome. The name in modern Italian literally means "People's Square", but historically it derives from the poplars (populus in Latin, pioppo in Italian) after which the church of Santa Maria del Popolo, in the northeast corner of the piazza, takes its name. The piazza lies inside the northern gate in the Aurelian Walls, once the Porta Flaminia of ancient Rome, and now called the Porta del Popolo. This was the starting point of the Via Flaminia, the road to Ariminum (modern day Rimini) and the most important route to the north. At the same time, before the age of railroads, it was the traveller's first view of Rome upon arrival. For centuries, the Piazza del Popolo was a place for public executions, the last of which took place in 1826.
Валадие жобасы
Бүгінгі алаңның орналасуы 1811-1822 жылдар аралығында архитектор Джузеппе Валадиер неоклассикалық стильде жобалаған. Ол 1572 жылы тұрғызылған Джакомо Дела Портаның қарапайым фонтаны мен маңызды емес ғимараттарды, сондай-ақ кездейсоқ биік қабырғаларды алып тастап, екі жартышеңбер құрды. Бұл көрініс Бернинидің Санкт-Петр алаңына жасаған жоспарына ұқсас. Алайда Валадиердің Piazza del Popolo ағаштардың көгалдығын маңызды элемент ретінде енгізді; ол кеңістігін үшінші өлшемде ойлап тапты, бұл Пинчодан (жоғарыда, оң жақта) балюстрадалы көрініске дейін созылатын жолды салу арқылы көрініс тапты. Алаңның ортасында Хелиополис қаласынан әкелінген, Сети I (кейін Рамзес II орнатқан) египеттік обелиск тұр. Обелисктің үш жағы Сети I тұсында, ал төртінші жағы Рамзес II тұсында өрнектелген. Фламинио обелискі немесе Пополо обелискі деп аталатын бұл обелиск – Римдегі екінші ең көне және ең биік обелисктердің бірі (биіктігі шамамен 24 метр, тұғырымен бірге – 36 метр). Обелиск 10 жылға дейін б.з.д. Августтың бұйрығымен Римге әкелінді және бастапқыда Максимус циркінде орнатылды. 1589 жылы архитектор-инженер Доменико Фонтана оны Сикст V қалалық жоспарының аясында қайта орнатты. Алаңда бұрын орталық фонтан болған, ол 1818 жылы Никосия алаңына көшірілді, ал обелиск төңірегінде египет стиліндегі арыстан мүсіндері орнатылды. Солтүстік жақтан (суретте оң жақта көрсетілген) қалаға қарай үш көше таралып, «тридент» (il Tridente) құрайды: ортада – Виа дель Корсо, сол жақта – 1525 жылы Виа Паолина ретінде ашылған Виа дель Бабуино және оң жақта – 1518 жылы Лео X Виа Леонина ретінде ашқан Виа ди Рипетта. Санта-Мария-де-Мираколи (1681) және Санта-Мария-ин-Монтесанто (1679) егіз шіркеулері (chiese gemelle), Карло Райналди бастап, Бернини мен Карло Фонтана аяқтаған, жолдардың қиылысын белгілейді. Екі шіркеуді мұқият қарап көргенде, олар неоклассикалық жобаға тәндей, бір-бірінің көшірмелері емес екені байқалады, керісінше, симметриялық тепе-теңдікті сақтай отырып, әртүрлі ерекшеліктерге ие, барокко стиліне сай әртүрлілік ұсынады. Қазір Виа дель Корсо деп аталатын орталық көше ежелгі Виа Лата болды, ал солтүстікке қарай ол қала қақпасынан өтіп, Виа Фламиниамен жалғасады, оңтүстікке қарай Пьяцца Венецияға (бұрынғы Пьяцца Сан Марко), Капитолийге және форумға барады. Виа ди Рипетта Август мавзолеінің жанынан өтіп, Тибр өзеніне жетеді, онда 19 ғасырдың соңында жойылғанға дейін Porto di Ripetta деп аталатын барокко стиліндегі өзен жағалауы орналасқан. Виа дель Бабуино («Бабион»), Пьяцца ди Спаньяға дейін созылады, өзінің атын «Бабион» деп аталатын Силеннің әзіл-қалжың мүсінінен алған. Алаңның солтүстігінде Порта дель Пополо орналасқан, одан кейін Фламинио алаңы және Виа Фламиниа басталады. Бернини 1655 жылы Папа Александр VII үшін қақпаны қазіргі түріне келтірді, Швеция королевасы Кристинаның Римге келуін күтіп алу үшін, оның католиктік дінге өтуінен және тақтан бас тартуынан кейін. Санта-Мария-дель-Пополоға қарсы, шіркеудің күмбезін бейнелейтін күмбезді Карабинерлер станциясы орналасқан. Валадиер қала құрылысы жобасында егіз шіркеулердің сахналық көрінісін құрастыратын және композицияның екі бұрышын ұстап тұратын сәйкес келетін сарайларды салдырды. Ол оларға қарсы үшінші сарайды орналастырды және Санта-Мария-дель-Пополоның қабырғасын жабатын төменгі құрылысқа сәйкес келді, оның ерте Ренессанс фасадымен бірге екі солтүстік бұрышты ұстап тұрды. Валадиер осы жаңа анықталған овалды алаңды Рим қаласына қабырғаның бірдей қисықтарымен, экседр тәрізді кеңістіктерді құрастырып, сызбасын жасады. Батыс жақтағы кеңістіктің артында ағаштардың қабырғасы ғимараттардың әртүрлі фасадаларын жасырады.
Су бұлақтары
Acqua Vergine Nuovo су құбыры 1820 жылдары аяқталды, ал оның суы бұлақтар мен олардың бассейндеріне мүмкіндік берді, олар рион немесе қалалық аудан үшін әдеттегі қоғамдық сумен қамтамасыз етті. Ренессанстан бері мұндай терминалдық бұлақтар Римде "mostra" немесе шоу деп аталатын әсем терминалдық су шоуына да мүмкіндік жасады. "Бұлақтың "mostra" ретінде танылуы оның көлемі мен сәнімен емес, су құбырының бүкіл жетістіктеріне арналған қоғамдық ескерткіш ретіндегі арнайы мәртебесімен анықталады". Валадие Пинсио беткейінің жоғарғы жағында бұлақтар салуды жоспарлаған, бірақ судың жетіспеуіне байланысты олар іске асырылмады. Джованни Чекаринидің (1822–23 жж.) салған бұлақтары, екі атқамінелі тұлғасымен қатар тұрған орталық тұлғаның композициясымен, алаңның шығыс және батыс жағында орналасқан, ал олардың қасында "Маусымдар" (1828) неоклассикалық мүсіндері тұр. Батыс жағында Fontana del Nettuno (Нептун бұлағы) орналасқан, Нептун үш тісті сылқысымен және екі тритонмен бірге бейнеленген. Рим, Тибр мен Аниен арасында, шығыс жағында Пинсионың тік беткейіне қарай, су құбырының терминалдық "mostra"сын көрсетеді. Найза мен дулығамен қаруланған Деа Рома, ал оның алдында Ромул мен Ремусты емшектейтін қасқыр бейнеленген.