Кіріспе

Ксенин – хромогранин А позитивті энтероэндокринді жасушалардан бөлінетін пептид гормоны, ол жоғарғы асқазан-ішек трактісінің он екі елі ішегі мен асқазанның шырышты қабығындағы К жасушалары деп аталады. Бұл пептид адамдарда, иттерде, шошқаларда, егеуқұйрықтарда және қояндарда табылған. Адамдарда ксенин қан плазмасында циркуляциялайды. Плазмадағы ксенин концентрациясының жоғарылауы мен Миграциялық Моторлық Комплекстің үшінші фазасы арасында байланыс бар. Мысалы, аш адамдарға синтетикалық ксенин құю ІІІ фаза активтігін тудырады. Тамақтанғаннан кейін (тамақтан кейінгі жағдай) ксенин инфузиясы аборалды таралатын жиырылудың жиілігі мен пайыздық үлесін арттырады. Жоғары концентрацияда ксенин иттерде экзокриндік панкреатикалық секрецияны күшейтеді және гастринмен стимуляцияланған қышқыл секрециясын тежейді. Ксенин он екі елі ішегінің шырышты қабығындағы нейроэндокринді ісіктерде де өндіріледі. In vitro жағдайында ксенин нейротензин рецепторы 1-мен өзара әрекеттеседі.

Құрылымы мен реті

Ксенин – 25 аминқышқылдан тұратын полипептид. Ксениннің аминқышқылдық тізбегі цитоплазмалық котомердің альфа- кішібірлігінің N-ұшымен толық сәйкес келеді, және ксенин аспартикалық протеазалар арқылы осы кішібірліктен бөліне алады. Ксенин құрылымдық жағынан амфибия пептиді ксенопсинмен және нейропептид нейротензинмен байланысты. Инсулиннен кейін ксенин эволюциялық ағаштағы реттеуші пептидтер арасындағы ең жоғары гомология деңгейлерінің бірін көрсетеді, бұл оның маңызды құрылымдық тұрақтылығын көрсетеді.

Проксенін

Проксенин – ксениннің алғы түрі. Бұл 35 аминқышқылынан тұратын полипептид. Ксенин сияқты, оның аминқышқылдар тізбегі коатомердің альфа-бөлімшесінің N-ұшымен толық сәйкес келеді. Адамдарда ксенин 25 пен асқазанды тежеуші полипептидтің (GIP) бірге берілуі, асқазанның босауын баяулату арқылы тамақтанғаннан кейінгі қандағы қант деңгейін төмендетеді.