Кіріспе

Моғол императоры Нұруддин Мұхаммед Жахангирдің (1569–1627) өмірбаяны. Тузук е Жахангири немесе Тузук и Жахангири немесе Жахангир нама – Моғол императоры Жахангирдің (1569–1627) өзінің өмірбаяны. Сондай-ақ Жахангирнама деп те аталады, Тузк е Жахангири парсы тілінде жазылған және оның ұлы атасы Бабурдың (1487–1530) Бабурнамасын жазу дәстүрін жалғастырады. Бірақ Жахангир одан да бір қадам алға басып, өзінің билігінің тарихын жазумен қатар, өнер, саясат және отбасы туралы ойлары мен мәліметтерді де қамтыды. Ол естеліктерін өмірінің көп бөлігінде, 1622 жылға дейін бөліп-бөліп жазды. Оның жеке қолжазбасын суретшілер шеберханасы әдемі суреттермен безендірген, бірақ олар ерте тарап кетіп, көптегені оның ұлдары жинаған муракка (альбомдар) ішінде табылды. Олардың бірнешесі Ұлыбритания кітапханасында сақтаулы.

Шолу

Мәтінде оның билігінің алғашқы 19 жылы (1605–1623 жылдар) сипатталады, бірақ ол 1621 жылы өзінің естеліктерін жазудан бас тартты. Жахангирдің өзі жазған «Түзук е Жахангири» толық нұсқасы 1950 жылдардан бері Үндістанның Ұлттық мұражайында сақтаулы. Кейін ол осы жұмысты «Икбал намасының» авторы Му‘тамад Ханға тапсырды, ол 1623 жылдың басында естеліктерді жалғастырды. Бұдан кейін Мұхаммед Хади оны 1627 жылы Жахангир қайтыс болғанға дейін аяқтады. Бұл оның әкесі Акбардың дәуірі және оның ресми тарихнамасы – «Акбарнама» тұрғысынан маңызды дереккөз болып табылады. Жахангирнаманың алғашқы маңызды басылған нұсқасын 1863 жылы Газипурда және 1864 жылы Алигархта Сайид Ахмад жариялады. Жахангирдің өмірбаянында оның түрлі саяси, діни және әлеуметтік мәселелерге қатысты пікірлері көрсетілген. Ол көптеген жергілікті заңнамалық саясатын атап өтті. Олардың ішінде жагирлерді басқару және реттеу туралы жарлықтары да болды. Бұл жагир иеленушілер, императордың жер сыйлау құқығын алған адамдар еді. Жагирлер жерден түскен табысты алып, оны негізінен әскерлерді ұстауға және қалалардың қажеттіліктерін шешуге жұмсайтын. Жахангир жагирлердегі жемқорлықты тоқтатуға әртүрлі әрекеттер жасады. Ол олардың әрқайсысына ақшаны жеке пайдаға жұмсауға тыйым салды, сондай-ақ жерден түскен табыстың бір бөлігін ауруханалар мен емханаларға, ал әр қалаға діни құрылыстар салуға бұйырды. Жахангир сондай-ақ жагирлерді отбасылық немесе жер байлығына құмар болудан сақтау үшін, жагирлерге өздері билік ететін қаланың тұрғынымен үйленбес бұрын оның келісімін алуды міндеттеді. Ол сүйікті әйелі Нұржаханға деген сенімін білдіріп, оның батылдығы мен шеберлігін жоғары бағалады және оның өзіне тигізген әсерін мойындады.

Онлайн жұмыс

Түзук-и Жахангири немесе Жахангирдің естеліктері, Александр Роджерс және Генри Беверидж. Корольдік Азия қоғамы, 1909–1914 жылдары.