Қатердегі Тілдерді Сақтау Қоры: Әлемдік Тілдерді Тірілту Жобалары

Кіріспе

The Endangered Language Fund (ELF) – Коннектикут штатының Нью-Хейвен қаласында орналасқан шағын коммерциялық емес ұйым. ELF әлемдік тілдерді сақтауға және ғылыми қауымдастыққа сирек кездесетін лингвистикалық деректерді ұсынуға бағытталған, жойылып бара жатқан тілдерді сақтау және құжаттау жобаларын қолдайды.

Кіріспе

1997 жылдан бері 30 елде 100-ден астам тілдік жобаны демеушілік еткен Қор, жақында жойылып бара жатқан тілдер туралы деректердің үлкен цифрлық мұрағатын құруды бастады. Қордың негізгі қолдау механизмі – жеке тұлғаларға, тайпаларға және мұражайларға қаржы жұмсау. Демеушілік алған бағдарламаларға Оңтүстік Дакотадағы халықтық радио бағдарламаларын жасау, жойылып бара жатқан тілдердің қарттары мен соңғы тірі сөйлеушілерін жазу, сондай-ақ әлемнің түкпір-түкпіріндегі тілдерді оқыту бағдарламаларында пайдалануға арналған материалдарды өндіру жобалары кірді. Жыл сайын өтініштерді қабылдайтын екі негізгі гранттық бағдарлама бар: «Тіл мұралары» гранты және «Туған дауыстар». «Тіл мұралары» гранты әлемнің кез келген аймағындағы тілдерді жаңғырту және құжаттау жұмыстарын қолдайды. Оған елдің кез келген аймағындағы қауымдастық мүшелері мен тіл зерттеуші ғалымдар қатыса алады. «Native Voices» – ELF басқаратын және тарататын грант. Бұл бағдарлама арқылы 1803-1806 жылдар аралығында Льюис пен Кларк экспедициясымен байланысқа түскен американдық жергілікті тайпалардың мүшелеріне гранттар беріледі. Өтініш берушілер федералдық деңгейде танылған тайпа мүшелері, тайпа тілдері бағдарламалары, тайпа мектептері мен колледждері болуы керек. Сонымен қатар, ELF «Өмірдің тынысы» атты семинарды ұйымдастырады, ол тілі жоқ немесе өте аз сөйлеушісі бар американдық жергілікті қауымдастықтарға арналған. Семинарда тілдік кеңесшілер қатысушылармен тілдік ресурстар мен мұрағаттарды зерттеу үшін жұптасады. Семинар лингвистика, тілдерді оқыту және үйрену сияқты тақырыптарға арналған лекциялармен және семинарлармен толықтырылады. Семинардың атауы мен дизайны Калифорниялық индейлерге арналған «Өмірдің тынысы» тілдік семинарына негізделген, ол екі жылда бір рет өткізілетін шара және Калифорнияның жергілікті тілдерін сақтау жөніндегі жақтастар ұйымдастырған, Берклидегі Калифорния университетінде өткізілетін іс-шара. ELF сонымен қатар «Тіл арқылы емдеу» деп аталатын бастамаға жауапты, оның мақсаты – жергілікті тілдерді жаңғырту бағдарламаларын қолдау және олардың жергілікті қауымдастықтардың денсаулығына тигізетін әсерін бағалау. Қауіпке ұшыраған тілдер қорының негізін қалаушы – Дуглас Уэллен, ол 2015 жылға дейін оның президенті болып қызмет етті, содан кейін директорлар кеңесінің төрағасы болды. Қазіргі президенті – Кристин Хильдебрандт, ал вице-президенті – Шаннон Бишофф. Қордың кеңсесі қазіргі уақытта Хаскинс зертханасы ұсынған ғимаратта орналасқан. Екі ұйым арасында ресми байланыс жоқ. ELF Linguapax институтының халықаралық желісімен байланысты және Linguapax Солтүстік Америкасының жетекшісі болып табылады.

The Fund has sponsored over 100 language projects in 30 countries since 1997, and has recently begun developing a large digital archive of endangered language data. ELF's main mechanism of support work is funding for individuals, tribes and museums. Supported programs have been projects to develop indigenous radio programs in South Dakota, recording elders and last living speakers of endangered languages, and the production of materials to be used for language teaching programs all over the world. There are two main grant programs that accept proposals annually, the Language Legacies Grant and Native Voices. The Language Legacies Grant supports language revitalization and documentation efforts from all over the world. It is open to community members and language research scholars across the country. Native Voices is a grant managed and distributed by ELF for Native American language revitalization from the Native Voices Endowment: A Lewis & Clark Expedition Bicentennial Legacy. Grants through this program are available to members of the Native American tribes that came in contact with the Lewis and Clark Expedition between 1803 1806. Applicants must be Federally Recognized tribal enrolled members, tribal language programs, and tribal schools and colleges. In addition, ELF sponsors a workshop called The Breath of Life for Native American communities who have either no living speakers or few or no fluent speakers. At the workshop, linguistic mentors are paired with participants to explore language resources and archives. The workshop is supplemented with lectures and workshops on linguistics and related topics such as language learning and teaching. The name and design is based on the Breath of Life Language Workshop for California Indians, a biennial event designed and organized by the Advocates for Indigenous California Language Survival and hosted at the University of California at Berkeley. ELF is also responsible for an initiative known as Healing Through Language, which aims both to support indigenous language revitalization programs and to measure their effect on the health of indigenous communities. The founder of the Endangered Language fund is Douglas Whalen, who served as its president until 2015, at which time he became Chair of the Board of Directors. The current president is Kristine Hildebrandt and the vice president is Shannon Bischoff. The offices of the Fund are presently located in space lent by Haskins Laboratories. There is no formal affiliation between the two organizations. The ELF is associated with the international network of the Linguapax Institute, as the lead of Linguapax North America.