Кіріспе
Қазіргі заманғы кельт дәстүрлеріне негізделген жаңа діндер. Кельт неопаганизмі – ежелгі кельт дініне негізделген кез келген қазіргі заманғы дін немесе жаңа діни қозғалыс. Оның бір түрі – кельт қайта құрушылдығы (Celtic Reconstructionism), ол кельт дәстүрлерін жаңғыртуда тарихи дәлдікке баса мән береді. Кельт қайта құрушылары өздерінің рәсімдері мен сенімдері үшін тарихи дереккөздер мен археологиялық зерттеулерге сүйенеді, соның ішінде рухтар мен құдайларға арнаулар жасауды да қамтиды. Тілдерді зерттеу және сақтау маңызды рөл атқарады, ал күнделікті өмірге жиі рәсімдік элементтер енгізіледі. Эклектикалық пұтқа табынушылық және неопагандық сиқыршылық дәстүрлерінен ерекшеленсе де, неодруидизммен белгілі бір ортақ белгілері бар. Сонымен қатар, кельт неошаманизмі кельт элементтерін шамандық тәжірибелермен үйлестіреді, ал кельт виккасы кельт мифологиясын виккандық дәстүрлермен біріктіреді. Кельт неопаганизмінің әрбір дәстүрінің өзіндік ерекшеліктері мен тәжірибелері бар, бірақ олардың барлығы ежелгі кельт мұрасынан шабыттанады.
Celtic neopaganism refers to any type of modern paganism or contemporary pagan movements based on the ancient Celtic religion. One approach is Celtic Reconstructionism (CR), which emphasizes historical accuracy in reviving Celtic traditions. CR practitioners rely on historical sources and archaeology for their rituals and beliefs, including offerings to spirits and deities. Language study and preservation are essential, and daily life often incorporates ritual elements. While distinct from eclectic pagan and neopagan witchcraft traditions, there is some overlap with Neo druidism. Additionally, Celtic neoshamanism combines Celtic elements with shamanic practices, while Celtic Wicca blends Celtic mythology with Wiccan traditions. Each tradition within Celtic neopaganism has its unique focus and practices but draws inspiration from the ancient Celtic heritage.
Кельт қайта құрушылығы
Кельт реконструкционизмі (КР) немесе кельт реконструкционистік дін – ежелгі кельт дінінің политеистік қайта құру тәсілі, ол кельт неопаганизмінің көптеген түрлерінде кездесетін эклектицизмге қарағанда тарихи дәлдікке баса назар аударады. Бұл – қазіргі кельт мәдени контекстінде христиандыққа дейінгі кельт діндерін қайта құру және жаңғырту әрекеті. 20-шы ғасырдың соңында АҚШ пен Ұлыбританияда әртүрлі кельт діни дәстүрлеріне негізделген әртүрлі топтар мен тәсілдер пайда болды; сондай-ақ Шығыс Еуропада кельт реконструкционистері де бар. Мифология мен фольклорды зерттеу қазіргі заманғы пұтқа табынушылықтың бастапқы қадамдарының бірі болды, және көптеген топтар сиқыршылыққа баса назар бергенімен, кейбіреулері христиандыққа дейінгі діндерді жаңғыртуға тырысты. 1980-ші жылдары олардың кейбіреулері эклектицизмге және ежелгі діндердің "рухына" баса назар беруге қарсы шығып, "қазіргі тарихи жазбалардан белгілі нәрсені қайта құруға" ұмтылды. Кейбір кельт реконструкционистік топтар құрылғаннан кейін ғана онлайн кеңістікте пайда болса, BBS және Интернеттің дамуы қозғалыстың өсуіне мүмкіндік берді; CR сұрақ-жауап жинағы бастапқыда онлайн режимінде бірлесіп жасалды. 2016 жылғы мәліметтерге сәйкес, кельт реконструкционизмі АҚШ-та Асатрудан (германдық реконструкционизм) және Кеметик реконструкционизмінен кейін реконструкционистік пұтқа табынушылықтың үшінші ең көп таралған түрі болып табылады. Ағылшын тіліндегі пұтқа табынушылықтан басқа, Чехия мен Ресейде де кельт реконструкционистері бар. АҚШ пен Ұлыбританияда кельт реконструкционизмі бірнеше кіші дәстүрлерді қамтитын қолшатыр терминге айналды. Көптеген кельт реконструкционистері археологияға, тарихи қолжазбаларға және салыстырмалы дінтануға, негізінен кельт мәдениеттеріне, бірақ кейде басқа еуропалық мәдениеттерге де сүйенеді. Кельт реконструкционистері іс жүзінде пан-кельт емес, керісінше, белгілі бір кельт дәстүрінің құжаттамалық және археологиялық дәлелдерін зерттейді. Ежелгі кельт діндері көбінесе христиандыққа сіңірілгенімен, көптеген діни дәстүрлер халық аңыздары, мифтер, әндер мен дұғалар түрінде сақталған. Көптеген фольклорлық тәжірибелер толығымен жойылған жоқ, ал кейбір кельт реконструкционистері белгілі бір кельт аймағының әдет-ғұрыптарынан бастау алған отбасылық дәстүрлерге сүйене алады. Кельт реконструкционистері тарихи кельт халықтарының діни практикасын мүмкіндігінше дәл қайта жаңғыртуға тырысады, ал жаңа практика қайта құрылған дәстүрдің жарамды бөлігі ретінде қабылданбастан бұрын ғалымдар мен тәжірибелі практиктердің пікірлері алынады. Ежелгі ирландтар өз серттерінде құрлық, теңіз және аспанның "Үш әлеміне" ант берген; кельт реконструкционистері үш әлемді бейнелеу үшін үш спиральді An Thríbhís Mhòr қолданады. Кейбіреулері болжам жасаумен айналысады; огам – танымал әдіс, сондай-ақ бұлттардың пішінінен немесе құстар мен жануарлардың мінез-құлқынан белгі алу сияқты дәстүрлі әдет-ғұрыптар да бар. Кельт реконструкционистері осы қауіп-қатерге сезімтал болуға және тірі кельт мәдениеттеріне қатысуға тырысады. Олардың кейбіреулері Ирландиядағы M3 тас жолын салу барысында Тара төбесі маңындағы археологиялық ескерткіштерді жоюға қарсы наразылық акцияларына қатысты, сондай-ақ үйлестірілген қорғау ритуалын орындады. Кейбіреулері реконструкционизм этноцентризм қаупін тудырады деп санайды. Кейбір гаэльдік бағытталған топтар шотланд гаэльдік Pàganachd ('Пұтқа табынушылық, язычество') терминін қолданды, ол "ежелгі кельт" термині, ол "ата-бабалар дәстүрінің" аудармасы ретінде, германдық неопаганизмінде қолданылатын fornsið сияқты параллель термин ретінде қолданылады.
Басқа дәстүрлермен қарым-қатынасы
Кельттік реконструкционизмі эклектикалық, универсалистік пұтқа табынушылықтан және неопагандық сиқыршылық дәстүрлерінен өзгешеленеді. Реконструкционизм ішінде, діннің мәнін қазіргі контексте жақсы бейнелейтін нәрсеге қарағанда, дәлдікке берілетін мән әртүрлі болады. Нео-друид және келттік реконструкционист топтары арасында өзара әсер болды, және екі қозғалыстың арасында мүшелік бойынша елеулі үлестірім бар, бірақ екеуінің де мақсаттары мен әдістемелері көбінесе әртүрлі. Реконструкционист топтары "друид" терминін мәдени ерекшелік ретінде қарастырады, ол ұзақ оқу мен тәжірибе талап етеді, оған тек шамалы ғана тәжірибелілер жете алады, және друид қызмет ететін қауыммен мақұлданып, бекітілуі керек.
Кельт неошаманизмі
Кельт неошаманизмі – кельт мифологиясы мен аңыздарының элементтерін Майкл Харнердің негізгі шаманизмімен үйлестіретін қазіргі заманғы рухани дәстүр. Кельт шаманизмін қолдаушылар оның тәжірибелері солтүстік Еуропалық текті адамдарға рухани жақындыққа тереңдей түсуге мүмкіндік береді деп есептейді. Дженни Блейн сияқты авторлар "Кельт шаманизм" – бұл "жасалма туынды" және "тарихи негізі жоқ ұғым" деген пікірді айтты.
Кельт Виккасы
Кельт Виккасы – Кельт мифологиясының кейбір элементтерін қосатын Викканың қазіргі заманғы дәстүрі. Ол Викканың көптеген басқа түрлеріндегідей негізгі теологияны, ритуалдарды және сенімдерді қолданады, бірақ тарихи Кельт діні емес.