Ирланд-Америкалық вирусолог және эпидемиолог Патрик С. Мур туралы

Кіріспе

Ирландиялық және американдық вирусолог және эпидемиолог Патрик С. Мур (21 қазан 1956 жылы туған) – американдық вирусолог және эпидемиолог, әйелі Юань Чанмен бірге адамға қатысты екі түрлі вирусты ашқан. Бұл вирустардың бірі ЖҚСҚ байланысты Капоши саркомасының, екіншісі – Меркель жасушаларының қатерлі ісігін тудырады. Мур мен Чан қатерлі ісікке себеп болатын жеті адам вирусының екеуін тапқан. Олар медициналық факультетте оқып жүргенде танысып, 1989 жылы әртүрлі университеттерде тағылымдамадан өткен кезде үйленді.

Білім және мансап

Мур Солт-Лейк-Ситидегі Вестминстер колледжінен химия және биология ғылымдарының бакалаврын, Стэнфорд университетінен магистр дәрежесін, Юта университетінен медицина докторы (M. D.) және философия магистрі (MPhil) дәрежелерін, ал Берклидегі Калифорния университетінен денсаулық сақтау саласындағы магистр (M. P. H.) дәрежесін алды. АҚШ Ауруларды бақылау және алдын алу орталықтарында (CDC) эпидемиолог ретінде жұмыс істейтін ол, менингококкпен туындаған менингит эпидемиясын бақылау үшін халықаралық деңгейде қолданылатын нұсқаулықтарды жасады және 1992 жылғы Сомали азаматтық соғысы кезінде CDC эпидемиологтарының тобын басқарды. Осы соғыс кезіндегі ашаршылықтан қаза тапқан азаматтардың саны ең жоғары көрсеткіштердің біріне жатты. Өлім-жітімнің осы деңгейде болуы АҚШ бастамасымен жүзеге асырылған «Үмітты қайтару» әскери операциясына халықаралық қолдау көрсетуге ықпал етті. Ол 1989 жылы эпидемиялық менингитті бақылау жөніндегі жұмысы үшін CDC Langmuir сыйлығымен марапатталды. CDC-ден кеткен соң Мур қысқа мерзімге Нью-Йорк қаласының эпидемиологы болып қызмет етті, бірақ әйелі Юань Чанмен бірге жаңа адам вирустарын іздеу үшін жұмыстан кетті. Юань Чан сол кезде Колумбия университетінің жаңа тағайындалған ассистент профессоры еді. Жұмыссыз қалған ол әйелінің зертханасында жұмыс істеді, бұл оған молекулалық биология саласында тез дайындық алуға мүмкіндік берді. Зерттеуге қаржысы болмаса да, Мур мен Чан жаңа молекулалық биология әдісін – өкілдік айырмашылықты талдауды (representational difference analysis) қолданып, ЖИТС (AIDS) науқастары арасында ең көп кездесетін қатерлі ісік – Капоси саркомасын тудыратын вирусты іздеді. 1994 жылы олар KS ісігінен жаңа адам герпес вирусын – KSHV-ны тапты және бірнеше әріптестерімен бірге оның Капоси саркомасының, бастапқы эффузиялық лимфоманың және мультицентрлі Кастлеман ауруының кейбір түрлерінің этиологиялық себебі екенін көрсетті. Мур Колумбия университетінің профессорлық құрамына қабылданды, ал Чан мен Мурдың зертханасы осы жаңа вирусқа қатысты зерттеулер жүргізу үшін қаржыландыру алды. Олар KSHV-ның геномын тізбектеп, вирустың кодтайтын онкогендерін анықтады, трансплантация кезінде жұқтыруды дәлелдеді және инфекцияны анықтауға арналған диагностикалық тесттерді жасады. 2002 жылы ол зертханасын Питтсбург университетіне көшірді, онда ол 2018 жылға дейін UPMC Hillman қатерлі ісік орталығындағы Онкологиялық вирусология бағдарламасының негізін қалаушы директоры болып қызмет етті. Чан мен Мур бірлесіп адам ісігі вирустарын табу үшін жаңа әдіс – цифрлық транскриптомды алып тастау (DTS) әдісін әзірледі. Осы әдісті пайдалана отырып, олар 2008 жылы Меркель карциномы жасушаларын жұқтыратын жаңа адам полиома вирусын анықтады. Бұл вирус Меркель жасушалы карциноманың 50-80% жағдайына себеп болады, сондықтан ол Меркель жасушалы полиома вирусы деп аталды. Оның зертханасы қазіргі уақытта ісіктік вирустың туа біткен иммундық жүйеден қашуының вирустық ісік тудыру себебі ретіндегі рөлін түсінуге бағытталған. Сонымен қатар, олар трансплантацияланған науқастарда тері ауруының себебі ретінде тағы бір полиомавирусты (адам полиома вирусы 7) анықтады, KSHV, EBV және MCV вирустарындағы шеңберлі РНК-ның пайда болуын, митоз кезінде белок синтезін бақылаудағы CDK1 рөлін анықтады, сондай-ақ рак ауруларында Меркель жасушалы полиома вирусының клоналдық мутация үлгісін және оның онкогендерін анықтады.

Moore received a Bachelor of Science in chemistry and biology from Westminster College in Salt Lake City, an M. S. degree from Stanford University, and M. D. and MPhil degrees from the University of Utah, and an M. P. H. degree from the University of California, Berkeley. As an epidemiologist working at the US Centers for Disease Control and Prevention (CDC), he developed widely used international guidelines to control meningococcal meningitis epidemics and led a team of CDC epidemiologists during the 1992 Somali Civil War. Civilian death rates documented during this civil war famine were among the highest ever reported. The extreme mortality statistics helped to solidify international support behind the US led military intervention Operation Restore Hope. He received the 1989 CDC Langmuir Prize for his work on epidemic meningitis control. After leaving the CDC, Moore served briefly as a New York City epidemiologist but quit to search for new human viruses with his wife, Yuan Chang who was then a newly appointed assistant professor at Columbia University. Unemployed, he worked in his wife's laboratory, allowing him to rapidly pick up training in molecular biology. Despite having no research funding, Moore and Chang used a new molecular biology technique, representational difference analysis, to search for a virus causing Kaposi's sarcoma, the most common malignancy among AIDS patients. In 1994, they discovered a new human herpesvirus, KSHV, in a KS tumor and along with several collaborators showed that it was the etiologic agent of Kaposi's sarcoma, primary effusion lymphoma, and some forms of multicentric Castleman's disease. Moore was hired onto the faculty at Columbia and the Chang Moore Laboratory secured research funding to investigate this new virus. They subsequently sequenced KSHV, identified oncogenes encoded by the virus, demonstrated transmission during transplantation and developed diagnostic tests to detect infection. In 2002, he moved his laboratory to the University of Pittsburgh where he served as founding director of the Cancer Virology Program at the UPMC Hillman Cancer Centerr until 2018. Chang and Moore jointly developed a new technique to find human tumor viruses called digital transcriptome subtraction (DTS). Using this approach, they identified the most recently discovered cancer virus, a new human polyomavirus infecting Merkel carcinoma cells in 2008. This virus causes of 50 80% of Merkel cell carcinomas and hence is named Merkel cell polyomavirus. His laboratory currently seeks to understand the role of tumor virus immunoevasion of the innate immune system as a cause for viral tumorigenesis. They have also discovered another polyomavirus (Human polyomavirus 7) as a cause of skin disease in transplant patients, the generation of viral circular RNAs in KSHV, EBV and MCV, the role of CDK1 in controlling protein translation during mitosis and they defined the clonal mutation pattern of Merkel cell polyomavirus in cancers as well as its oncogenes.

Марапаттар

Мур және Чанг – Американдық Қатерлі ісіктер қоғамының зерттеу профессорлары. Олар 1997 жылғы Мейенбург қатерлі ісіктерді зерттеу сыйлығымен, 1998 жылғы Роберт Кох сыйлығымен, 2003 жылғы General Motors Cancer Research Foundation Чарльз С. Мотт сыйлығымен, 2017 жылғы Пол Эрлих және Людвиг Дармштадтер сыйлығымен және 2017 жылғы Passano Foundation Passano сыйлығымен марапатталды. Олар 2017 жылғы Clarivate Citation лауреаттары.