Кіріспе

Сырингомалар – бұл қатерсіз эккриндік тер түтіктерінің ісіктері, көбінесе қабақтарда жиналап табылады, бірақ қолтық асты, іш, кеуде, мойын, бас терісі немесе шақырық аймағында, соның ішінде жыныс мүшелерінде де симметриялық орналасуы мүмкін. Олар тері түсіне жақын немесе сарғыш, тығыз, дөңгелек пішінді болып, диаметрі 1–3 мм аралығында болады және ксантома, милия, гидроцистома, трихоэпителиома және ксантелазмамен шатастырылуы мүмкін. Олар әйелдерде жиірек кездеседі, ең көп орта жастағы азиялық әйелдерде табылады. Өмірдің кез келген кезеңінде пайда бола берсе де, көбінесе жасөспірім шақта көрінеді. Әдетте басқа белгілермен байланысты емес, бірақ кейде қышыну немесе тітіркенуге себеп болуы мүмкін.

Түрлері

Көріну пішіні әдетте алдыңғы кеуде, құрсақ, мойын және қолдарда пайда болады. Ол белсенді бөртпе кезеңдерінің арасында жеңілдеу кезеңдерімен бір-бірінен кейін пайда болады. Милияға ұқсас сирингома түрі әдетте милияға ұқсас сүттей ақ ортасы бар кішкентай зақымдар болып көрінеді. Тақташа тәрізді түрі көбінесе қышынумен және эпидермис лихен планусына ұқсас қалыңдауына алып келетін созылмалы қырылумен байланысты. Сирингоманың кейбір жағдайларындағы туыстық формасы, аутосомалық-доминантты мұрагерлік үлгісінде туыстық байланысты көрсетеді. 16q22 хромосомасы сирингоманың генетикалық байланысына қатысты екені анықталды.

Қатысқан синдромдар

Сирингома басқа симптомдармен бірге синдромның бір бөлігі ретінде кездесуі мүмкін. Hailey-Hailey ауруы (сонымен қатар отбасылық қауырсыздаушылық созылмалы пемфигус деп те аталады) – көпіршіктермен сипатталатын ауру, оған сирингомалар да кіруі мүмкін. Сирингома бірнеше жүйелік синдромдармен байланысты, оның ішінде қант диабеті, Даун синдромы, Брук-Шпиглер синдромы және Николау-Балус синдромы бар. Атап айтқанда, қант диабеті гликогені бар мөлдір жасушалардың шоғырларынан тұратын мөлдір жасушалы сирингомамен тығыз байланысты. Диабеттегі жоғары глюкоза деңгейінен туындайтын фосфорилаза жетіспеушілігі теріде және мөлдір жасушаларда гликогеннің жиналуына алып келеді деп саналады. Даун синдромы бар адамдардың 40%-ына дейін сирингомалардың пайда болуы туралы хабарланған, және олар дереу медициналық көмек қажет ететін кальциноз кутиспен байланысты болуы мүмкін. Брук-Шпиглер синдромы – сирек кездесетін аутосомалық-доминантты синдром, оның құрамында сирингомалар мен трихоэпителиомалар бар. Николау-Балус синдромы – атрофодерма вермикулата мен сирингомалардан тұратын сирек аутосомалық-доминантты бұзылыс.

Патофизиология

Сырингоманың патофизиологиясы көбінесе белгісіз болып қалады. Аутосомалық-доминантты типте кездесетін отбасылық жағдайлар, әсіресе 16q22 хромосомасындағы генетикалық бұзылыстарға байланысты зақымдануларда әртүрлі генетикалық аберрациялар болуы мүмкін екенін көрсетеді. Ең қабылданған теория бойынша, сырингома – эккрин түтікшелерінің ішімдік бөлігінен пайда болатын қатерсіз ісік. Тағы бір теорияға сәйкес, сырингома – экзема сияқты қабыну процестерінен кейін туындайтын реактивті гиперплазия, нағыз неоплазия емес. Эруптивалық сырингоманы түсіндіру үшін гамартоматоздық процесс болуы мүмкін. Пларипотентті шектік жасушалардың гамартомасы патологиялық процеске бастауы мүмкін. Сырингомалар гормоналды әсерге де ұшырауы мүмкін, осылайша әйелдер арасында көп кездесуін түсіндіруге болады.

Диагностика

Сирингомаларды көбінесе клиникалық көрінісі, денеде таралу үлгісі, қосымша белгілердің болмауы және отбасылық анамнезі негізінде диагноз қоюға болады. Нақты диагнозды қою үшін тінді микроскоп астында қарау үшін тері биопсиясы қажет. Гистологиялық тұрғыдан қарағанда, сирингомаларда кеңейген, цистикалық эккриналық түтікшелердің екі жақты қисық ("құйрықша") пішінді ұштары болады.

Емдеу

Емдеудің мақсаты – зақымданудың сыртқы көрінісін жақсарту, себебі олар өзге жағдайларда қауіпті емес және көбінесе ешқандай белгілерді тудырмайды. Көптеген емдеу әдістері қолданылып келді, бірақ толық жою сирек кездеседі. Ешбір емдеу әдісінің үнемі нәтеже беруі дәлелденбеген. Медициналық және хирургиялық емдеу әдістері зерттелді, олардың әрқайсысы әртүрлі нәтижелер көрсетті. Көбінесе қолданылатын деструктивті емдеу әдістеріне көмірқышқыл газы лазерлері, дермабразия, хирургиялық жолмен кесіп алу, электрокоагуляция және химиялық пилинг жатады. Бұл әдістердің көпшілігі көп уақытты қажет етеді және бірнеше емдеу сеансын талап етеді. Көмірқышқыл газы лазерлері ең көп қолданылатын әдіс болып табылады; алайда, олар термикалық зақымдануға алып келуі мүмкін, соның салдарынан зақымдалған аймақта тыртықтар пайда болуы мүмкін. Медициналық емдеуге жергілікті қолданылатын атропин, жергілікті ретиноидтар және ауызға қабылданатын траниласт кіреді. Ең көп кездесетін қосымша әсерлерге қызарту, тері түсінің өзгеруі және ауырсыну жатады. Басқа да қосымша әсерлерге көпіршік пайда болуы және тыртықтардың қалыптасуы кіреді.