Кіріспе

Юрген Хабермастың 1962 жылғы "Жалпы қоғамның құрылымдық трансформациясы: буржуазиялық қоғам санатының зерттелуі" (Strukturwandel der Öffentlichkeit. Untersuchungen zu einer Kategorie der bürgerlichen Gesellschaft) кітабы – философ Юрген Хабермас жазған 1962 жылғы еңбек. Ол 1989 жылы Томас Бергер мен Фредерик Лоуренс тарапынан ағылшын тіліне аударылды. Демократияны қазіргі заманғы түсінуге маңызды үлес қосқан бұл кітап, "медиа зерттеулерін қатаң ғылымға айналдырғанымен" ерекшеленеді. 2022 жылы Хабермас "Жалпы қоғамның жаңа құрылымдық трансформациясы және кеңесу саясаты" атты қысқаша жалғасын жариялады.

Қоғамдық сала

Хабермас бойынша, "қоғамдық сфера" ұғымы Батыс Еуропадағы Ренессанс дәуірінде қалыптаса бастады. Бұл, ішінара, саудагерлердің қашық нарықтар туралы дәл ақпаратқа мұқтаждығынан, сондай-ақ демократияның, жеке адамның бостандығы мен халық егемендігінің өсуінен туындады. Қоғамдық сфера – жеке тұлғалар мен мемлекеттік билік арасындағы, адамдардың қоғамдық мәселелерді талқылап, сынға сала алатын кеңістік болды. Мұндай әңгімелер саяси билікке қарсы салмақ ретінде қызмет етті және кофеханалар, кафелер, қоғамдық алаңдарда тікелей кездесулер түрінде, сондай-ақ хаттар, кітаптар, драмалар мен өнер сияқты БАҚ арқылы жүзеге асты. Хабермас жандаған қоғамдық сфераны биліктің шегінде ұстап тұратын позитивті күш деп қарастырды, әйтпесе олардың шешімдері қысымға ұшырар еді. Журналист Дэвид Рэндаллдың сөзіне сүйенсек, "Хабермас теориясында буржуазиялық қоғамдық сферадан бұрын әдеби қоғамдық сфера болды, оның басты жанрлары жеке өзінің ішкі әлемін ашып, аудиторияға бағытталған субъективтілікті күшейтті". Хабермас Франкфурт мектебінің сындық теориясының мәдени талдауына сүйенді, онда 1956-1959 жылдары Әлеуметтік зерттеулер институтында оның ұстаздарының бірі болған Теодор Адорно сияқты маңызды ойшылдар бар еді. Хабермас осы кезеңде өзінің абилитациясын бастады, бірақ Институт директоры, философ және әлеуметтанушы Макс Хоркхаймермен туындаған зияткерлік шиеленістерге байланысты Марбург университетіне көшті, онда ол жұмысын аяқтады.

Қабылдау

Кітап неміс және басқа тілдерде көптеген рет қайта басылды және саяси ғылым, медиа зерттеулері мен риторика саласындағы ғалымдарға, әсіресе ағылшын тіліне аударылғаннан кейін, зор ықпал етті.