Кіріспе
Шакал – Фредерик Форсайттың «Шакал күні» романының басты антагонисті, ойдан шығарылған кейіпкер. Ол – 1960 жылдардың басында Франция президенті Шарль де Голльді өлтіру үшін ОАЖ (OAS) француз террористік тобымен шарт жасасқан кісі өлтіруші. Кітап 1971 жылдың 7 маусымында, де Голль қайтыс болғаннан кейін жарық көрді және дереу бестселлерге айналды. 1973 жылғы түпнұсқа фильмде оны Эдвард Фокс сомдады. Кейіпкердің жаңартылған нұсқасын Брюс Уиллис 1997 жылғы түпнұсқа фильмнің қайта түсірілімінде ойнады, онда сюжет желісі өзгеше және оқиға АҚШ-та өрбітеді, ал өлтіру нысаны – Құрама Штаттардың ойдан шығарылған бірінші ханымы.
Романның негізгі сюжеті
Әңгіме басталғанда, Шакал зейнеткерлікке шығуға ақшасы жеткенше, жалдамалы кісіреп жұмыс істеуді жоспарлайды. Екі неміс инженерін өлтіргені үшін, осылайша Гамал Абдель Насердің «Әл-Зарифа» зымырасының дамуын кешіктіргені үшін төленген ақша оны бірнеше жыл бойы сән-салтанатта өмір сүруге жеткілікті болды. Бірақ OAS-тан де Гольді өлтіру үшін 500 000 АҚШ доллары (2021 жылы шамамен 3,5 миллион АҚШ доллары) ұсынысы оған ерте зейнеткерлікке шығу мүмкіндігін береді. «OAS-тың қауіпсіздік шараларының нашарлығы» туралы алаңдағанына қарамастан, ол осы жұмысты қабылдауға тым құштар. Алайда ол, OAS-тың жоспарды жүзеге асыруға жауапты басшылары бұл мәселені ешкімге жарияламауы керек екенін талап етеді және олар қастандық аяқталғанға дейін қатаң күзетпен сақталған жерде болуларын ұсынады. Шакал OAS заговоршыларымен жұмыс істегеннен кейін «Шакал» деген кодовое атауын табады. Роман барысында кодовое атауын таңдау себебін сұрағанда, Шакал: «Егер біз аң ауру туралы сөз қозғасақ, Шакал туралы не ойлайсыз? Жарайды ма?» дейді. Шакал қауіпсіздік шараларын ескере отырып, паспортқа өтініш береді (туған күні өзіне жақын, бірақ жас кезінде қайтыс болған балаға негізделген) және Францияға кіру үшін жалған құжаттар іздейді. Ол сондай-ақ, екі паспортты қосымша жеке куәлік ретінде ұрлап, оған сәйкес келетін киім-кешек сатып алады. Ол оны көбірек ақша үшін шантажға тартқан жалған құжат жасаушыны өлтіреді және тәжірибелі қаругерден арнайы снайперлік мылтыққа тапсырыс береді. Кейін ол Францияға ең қолайлы орынды тауып, де Голь туралы зерттеулер жүргізеді, содан кейін оны өлтірудің ең қолайлы уақыты – Бостандық күні екеніне келеді. Француздық Action Service қастандық туралы білетін, тіпті нақты мәліметтерді білетін қастандық жасаушының күзетшісі Воленскині (фильмде Ковальски) ұстап, тергеуге алады. Воленски арқылы Action Service қастандықтың, сондай-ақ Шакалдың кодовое атын және шамамен сипаттамасын біледі. Франция Ішкі істер министрі Роджер Фрей мемлекеттік қауіпсіздік департаментінің басшыларының барлығын жинады, бірақ олардың ешқайсысы қалай әрекет ету керектігін білмейді, сонда ғана Judiciare полиция комиссары алғашқы және ең маңызды мақсат – Шакалдың нақты жеке басын анықтау екенін ұсынады, бұл тек таза детективтік жұмыспен ғана мүмкін. Ішкі істер министрі Франциядағы ең жақсы детективті сұрағанда, ол комитетке ең жақсы детектив – өзінің орынбасары Клод Лебель екенін айтады. OAS агенты «Вальмиді» пайдалану арқылы Шакал француз полициясының оны қуып жететіні туралы толық хабардар болады. Осы арада Лебель бірнеше шет елдегі полиция бөлімдерінің өзінің бұрынғы байланыстарын пайдаланып, Шакалды іздеуді бастайды. Англияның арнайы бөлімі тергеп, Чарльз Калтроп есімді адамның бірнеше жыл бұрын дәлдікті снайперлік мылтықпен Рафаэль Трухильоны өлтіргені туралы хабарды анықтайды. Олар «Чарльз Калтроп» есімді алты адамды табады, олардың бірі демалысқа кеткенін және сол кезде паспортын үйінде қалдырғанын білгенде күдік тудырады. Бұл паспорт, сондай-ақ француз тілінде Шакал «Шакал» (оның бірінші және соңғы атының алғашқы үш әрпі) деп аталатыны ағылшындарды осы Шарль Калтропты өлтіруші деп санайды. Полиция тым жақын келгенде екі рет Шакал ол азғырған бейтаныс адамның үйінде жасырынады; бірде бай әйелмен, екіншіде барда кездескен гей еркекпен. Ол біріншісін оның қаруының бөлшектерін тапқан кезде өлтіреді, ал екіншісін ер адам Жақсылықтың суретін көрсететін және оны қашқан кісі өлтіруші ретінде сипаттайтын жаңалықтарды көргеннен кейін өлтіреді. Ақырында, 1963 жылдың 25 тамызында, Бостандық күні Шакал мүгедек ардагер болып көрінеді және де Гольді өзінің мылтығымен атуға тырысады, оны тот баспайтын болаттан жасалған таяқшаға жасырып қойды. Де Голь соңғы сәтте күтпеген жерден басын қозғап, Шакалдың оғынан бір сантиметрге қашықта қалады. Шакал екінші рет атуға дайындалғанда, оны француз полициясының детективы Клод Лебель тауып алады. Ол екінші рет Лебельді бөлмеге ертіп келген CRS әскерін өлтіреді, бірақ қарусыз Лебель оны күзетшінің MAT 49 мылтығымен өлтіреді, ал Шакал үшінші және соңғы оқын зарядтамайды. Шакал екі күннен кейін белгісіз қабірге қойылады; тек Лебель ғана қатысады, аты-жөнін білмейді. Өлім куәлігінде ол «көлік апатынан қаза тапқан бейтаныс шетелдік турист» деп жазылған. Эпилогта Чарльз Калтроп демалыстан үйге оралғанда, британдық полиция оның пәтерін тінтіп қарап жатыр. Ол не болып жатқанын білуді талап етеді және тергеу үшін полиция бөліміне әкелінеді. Кейін Калтроптың демалыста болғаны және ол кісі өлтірушімен ешқандай байланысы жоқ екені анықталады. Фильмнің де, романның да соңы британдық биліктің бірдей пікірімен аяқталады: «Егер Шакал Калтроп болмаса, онда ол кім болды?»
Сыртқы келбеті
Жақсылық – 30 жастағы, Лондонның Мейфэр ауданында тұратын, бойы ұзын, сары шашты ағылшын. Кейіпкердің нақты есімі белгісіз, ал оның өмірі туралы мәліметтер тым аз. Форсайт романда: «1931 жылы екі жарым жасында қайтыс болған Александр Дуган 1963 жылдың шілдесінде Жақсылықтан бірнеше ай үлкен болған болар еді» деп түсіндіреді. Форсайт оны 183 сантиметр бойлы, бұлшықетті денелі және ерекше көзге түспейтін, бірақ суық сұр көздері бар деп сипаттайды. Романда ол жолақты көйлектерді ұнататыны айтылады. Роман барысында ол шашының түсін жиі өзгертіп тұрады.
Біліктілік пен дағдылар
Шакал өзінің жұмысының табысын Швейцариядағы нөмірленген банк шоттарына сақтайды. Ол – әрбір қастандықты мұқият жоспарлайтын, сақты, тәжірибелі және ұқыпты кісі өлтіруші. Оның бірнеше сәтті тапсырысы бар, бірақ еуропалық полиция күштерінде оның есіміне қатысты ешқандай мәлімет жоқ. Роман барысында ол Катангада танысқан Луис есімді конголық жалдамалы сарбазбен байланысады, оны кейіпкердің сенімділігі ретінде пайдаланады. Луис Шакалды шебер қару жасаушымен таныстырады, ол кісі өлтірушіге арнайы винтовка жасайды, ал жалған құжаттар жасаушы оған жалған жеке куәлік беруге көмектеседі. Жалған жеке куәлік алу үшін Шакал өз жүргізуші куәлігін жалған құжаттар жасаушыға береді, картаның қайтыс болған адамға тиесілі екенін айтады. Бірақ жалған құжаттар жасаушы одан көп ақша талап етуге тырысқанда, Шакал оны өлтіреді. Шакал француз тілін еркін меңгерген, және қолма-қол жекпе-жекте де шебер, тек қана қолымен де кісі өлтіре алады. Ол тапаншамен де, винтовкамен де тиімді атуға жарайды. Ол өзіне тапсырма беретін азаматтардан басқа, көпшілікке танылмайды. Шакал өзінің анонимділігін басты қаруы деп санайды және миссияларды жеке орындағанды ұнатады. Роман бойынша, оны ұстауға тырысатын халықаралық полиция күштері Шакалдың Доминикан Республикасында Рафаэль Леонидас Трухильоны өлтіруге көмектескен болуы мүмкін деп күдіктенеді – ол оның бронеавтомобилінің жүргізушісін атып, осылайша машинаны Трухильо өлтірілген тұзаққа түсірген. 1973 жылғы фильмде Шакал Трухильоның өліміне қатысқан ғана емес, сонымен қатар "Конгодан келген мырза" деп таныстырылған V.I.P. (нақтырақ айтқанда, Патрис Лумумба) өлтіргені де көрсетіледі, ал роман бойынша оның өлтірілуіне ОАҚ жауапты болған. ОАҚ өкілдерімен байланысқа түсер алдында Шакалдың расталатын жалғыз құрбаны – Мысырда Гамаль Абдель Насерге Израильге шабуыл жасау үшін ракеталар жасауға көмектескен екі неміс ғалымы. Ол осы тапсырманы жақын қашықтықтан, кішкентай калибрлі қару қолданып орындады, бұл қылмыс Мысыр үкіметін ашуландырып, қыңырлатты. Шакалға Нью-Йорктегі сионист миллионер төлеген, ол бұл ақшаны "ақылға қонымды жұмсалды" деп есептеген.
Жеке тұлғалар
Шакалдың нағыз аты әрқашан құпия күйінде қалады: оны билік ешқашан анықтамайды немесе оқырманға жарияламайды, тіпті полиция күштері ұқсас есімді түрлі тұлғаларды ұстағанына қарамастан. Роман барысында ол келесідей тұлғаларды пайдаланады: Александр Джеймс Квентин "Алекс" Дуган: Бұл Шакал туған жылы дүниеге келген, бірақ екі жарым жасында автокөлік апатынан қаза тапқан баланың аты. Шакал Дуганның туу туралы куәлігін алдап алады және өзінің суреті мен мәліметтері бар, бірақ осы есіммен паспортқа өтініш береді. Пер Дженсен: Копенгагендегі пастор, ол Шакалға сырттан қарағанда ұқсас, бірақ ақ шашты, ал көзілдірігінің қапталдары алтынмен әшекейленген. Шакал пастор Дженсеннің Лондондағы қонақүй бөлмесінен паспортын ұрлап, Дуган рөлінен сырғанынан кейін, француз полициясы мен оны баурап, қаруын тауып алған әйелдің қолына тигенде осы кейіпке кіреді. Мартин "Марти" Шульберг: Сиракуз университетінің студенті, ол да Шакалға едәуір ұқсайды, бірақ одан жас, каштандай қоңыр шашы және қалың жақтаулы көзілдірігі бар. Шакал Лондон әуежайында Шульбергтің паспорты бар тұтқасын ұрлап алады және полиция Дженсенді іздеп жүргенін сезгенде осы кейіпке кіріседі, оларды жаңылыстыру үшін өзін әдемі киінген гомосексуал ретінде көрсетеді. Андре Мартин: Эльзас-Лотарингиядан шыққан француз соғыс ардагері, Мартин 50 шамасында және бір аяғы жоқ, сондықтан тот баспайтын болаттан жасалған бақанмен жүреді. Осы тұлға қастандық жоспарындағы маңызды рөлді атқарады. Шакал Мартинге айналады – француздық жеке куәлігі мен бельгиялық қалпымшы жасаған соғыста жараланғандығын куәлейтін куәлігімен – шашын сұр бояп, нашар кесіп, өзін ауру сезіну үшін кордиттің бірнеше кесегін жұтып, бетінің түсін солғын қылып, аяғын кері бүгіп, ампутацияланған аяққа ұқсату үшін белдікпен байлап. Чарльз Калтроп: Чарльз Калтроп – Рафаэль Леонидас Трухильо атып өлтірілген кезде Доминикан Республикасында болған бұрынғы қару-жарақ сатушысы. Лебель өзінің бұрынғы байланыстарын пайдаланып адам іздеуді бастағанда, ол Арнайы бөліммен байланысады, ал Арнайы бөлімнің қызметкері кейіннен Сыртқы барлау қызметімен байланысады. Сыртқы барлау қызметі өз кезегінде Калтроптың партизандарға Трухильоны өлтіруге көмектескені туралы қауесетті анықтайды – оның бронемашинасының жүргізушісін атып, оны апатқа ұшыратып, оның өлтірушілеріне жұмысты аяқтауға мүмкіндік берген. Кітаптағы британдық полиция Калтроптың Шакалдың нағыз аты деп болжайды, бірақ нағыз Калтроп Шакал өлтірілгеннен кейін ғана пайда болады. Билік шакал (яғни, Cha[rles] Cal[throp]) сөзінің француз тілінде "шакал" деген мағынаны білдіретіндігіне байланысты жаңылысқан. Полиция тергеуі нағыз Чарльз Калтроптың көлігінде балық аулауға арналған құралдарға ұқсайтын заттармен демалысқа кеткенін көрсетті, бұл оларды қару-жарақпен қаруланған деген қорытуға итерді. Шакал француздардың Чарльз Калтропты іздеп жүргенін білгенде, ешқандай алаңдаушылық танытпайды (егер бұл оның нағыз аты болса).
Alexander James Quentin "Alex" Duggan: This is the name of a boy who was born in the same year that the Jackal was born, but died aged two and a half in a car accident. The Jackal obtains Duggan's birth certificate under false pretences and applies for a passport in this name but with his own photograph and details. Per Jensen: A pastor from Copenhagen who bears a reasonable resemblance to the Jackal but is older with iron grey hair and gold rimmed spectacles. The Jackal steals Pastor Jensen's passport from his London hotel room and adopts the disguise after his cover as Duggan is blown by both the French police and a woman he seduces and hides out with who finds the components of his weapon. Martin "Marty" Schulberg: A student from Syracuse University who also somewhat resembles the Jackal, but is younger with chestnut brown hair and heavy rimmed executive spectacles. The Jackal steals Schulberg's handgrip containing his passport from London airport and adopts the disguise when he realises the police must be on to Jensen, enhancing his cover to avoid them by posing as a flamboyant homosexual. André Martin: A fictitious French war veteran from Alsace Lorraine, Martin is in his 50s and has only one leg, necessitating walking around with a stainless steel crutch. This particular identity is central to the assassination plot. The Jackal becomes Martin — complete with French identity card and war wounded card courtesy of a Belgian forger — by dyeing his hair grey and cutting it badly, swallowing a couple of pieces of cordite to make himself sick and take on a pale complexion, and folding his leg back and binding it with a webbing strap to mimic an amputated leg. Charles Calthrop: Charles Calthrop is the name of a former small arms salesman who was in the Dominican Republic at the time Rafael Leónidas Trujillo was shot. When Lebel uses his old boy network contacts to instigate a manhunt, he contacts Special Branch, and a member of SB later contacts the SIS. The Secret Intelligence Service, in turn, uncover a rumour that Calthrop has helped the partisans kill Trujillo by shooting the driver of his armoured car, causing it to crash and allowing his assassins to finish him off. The British police in the book surmise that Calthrop is the Jackal's real name, until the real Calthrop shows up at the end, after the Jackal has been killed. The authorities were misled by the fact that chacal (i. e., Cha[rles] Cal[throp]) is French for "jackal". Police investigations show that the real Charles Calthrop went on a holiday with what looked like fishing rods in his car, which cause them to jump to the conclusion that he was armed with weapons. When the Jackal learns the French are looking for a Charles Calthrop, he does not react with any apparent concern (as might be the case if it were his real name).
Басқа медиада
Романның 1973 жылғы бейімделуінде Шакалдың рөлін Эдвард Фокс ойнады. Шакалдың кейбір түсіндірмелері беріледі: ОАҚ оқыған құжатта Шакал Трухильо мен "Конгодағы жолдасын" (болжам бойынша Даг Хаммаршёльд немесе Патрис Лумумба) өлтіргені айтылған. Фильмде оның қолданатын аттары романмен салыстырғанда сәл өзгеше. 1997 жылы түпнұсқа фильмнің қайта түсірілімінде Шакалдың рөлін Брюс Уиллис ойнады. Бұл нұсқадағы кейіпкер роман мен түпнұсқа фильмнен айқын түрде ерекшеленеді: ол американдық арнайы күштердің жалдамалы сарбазы және бұрынғы КГБ желісі, оны Әзірбайжандық қылмыстық топ АҚШ-тың бірінші ханымын өлтіруге жалдады, бұл оның бауырының ФБР және МҚБ бірлескен операциясында қаза болуына жауап ретінде жасалған. Ол өлімінен ләззат алатын социопат ретінде сипатталады (дегенмен тіпті соның өзі де оны жалықтырған сияқты). Оны кездестірген және аман қалғандар оны былай сипаттайды: "Бұл адам – *Мұз*. Ешқандай сезім жоқ! Ештеңе!". Оның артынан ФБР және МҚБ агенттері, сондай-ақ, бұрынғы Ирландия республикалық армиясының мергені Деклан Мулкин қуады. Ол Жакалдың бұрынғы сүйіктісі Изабелла Занконаны атып, оның баласын түсік қылуына себеп болғандықтан кек алуды көздейді. Соңында, Мулкин қастандыққа жол бермегеннен кейін және бірінші ханымның өмірін сақтап қалғаннан кейін, ол және Занкона бірлесіп Шакалды атып өлтіреді. Роман мен алғашқы фильмдегідей, Шакалдың нақты есімі тергеушілерге де, көрермендерге де ашылмайды.
"Шакал Карлос"
Нақты өмірдегі террорист Илих Рамирес Санчес, бұрыннан "Карлос" кодолық атымен белгілі болған, досының "Шакал күні" кітабының бір данасы оның жасырынған жерінен табылғаннан кейін "Шакал" деген қосымша лақап атқа ие болды.