Кіріспе

Беттік нерв нейрондарының жиынтығы

Тізе тәрізді (лат. genu) генікулятты ганглий – бас сүйегінің беттік арнасында орналасқан беттік нервтің псевдоуниполярлы сезім нейрондарының жиынтығы. Ол беттік нервтен талшықтар қабылдайды. Көз жасы бездерін, жақ асты бездерін, тіл асты бездерін, тілді, таңдайдағы, жұмсақ таңдайды, көмекейді, сыртқы есіту жолын, тұмсық бұлшық етін, екі бауырлы бұлшық еттің артқы бөлігін, стилогиоид бұлшық етін және беттік мимика бұлшық еттерін қамтамасыз ететін талшықтарды жібереді. Генікулятты ганглий – бас және мойынның көптеген ганглийлерінің бірі. Басқалары сияқты, бұл екі жақты таралымды құрылым, бетінің әр жағында бір генікулятты ганглий болады.

Құрылымы

Жігішкен ганглий ішкі есту жолына жақын орналасқан. Ол жоғарғы жағынан уақытша сүйектің тасқадай бөлігімен жабылады (кейде ганглийдің үстінде ол бөлік болмайды). Жігішкен ганглий бет нервінің қозғалтқыш, сезімтал және парасимпатиялық бөлімдерінен талшықтар алады. Оның құрамында дәмді сезуге арналған арнайы сезімдік нейрон денелері бар, олар тілден кернеулік тамыр арқылы және үлкен тасқадай жүйке арқылы таңдайдың жоғарғы жағынан келеді. Сезімдік және парасимпатиялық сигналдар аралық жүйке арқылы жігішкен ганглийге жеткізіледі. Қозғалтқыш талшықтар бет нерві арқылы жүреді. Преганглиондық парасимпатиялық талшықтарды алып жүретін үлкен тасқадай жүйке ганглийдің алдыңғы бөлігінен шығады. Бет нервінің өзінің және парасимпатиялық талшықтарының субмандибулярлық және птеригопалатиндік ганглияларға бағытталған талшықтары жігішкен ганглийде синапс жасамайды. Артқы құлақ нерві арқылы ауырсыну, температура және сезінуді жеткізетін афференттік талшықтар, сондай-ақ тілден дәмді сезуге арналған арнайы сезімдік талшықтар (кернеулік тамыр арқылы) жігішкен ганглийде синапс жасамайды. Оның орнына, жігішкен ганглийдің жасушалары сигналды тиісті ми сабағы ядросына жібереді, дәл сол сияқты дорсальдық түбір ганглий нейрондары сигналды жұлын ядроларына жібереді.

Клиникалық маңызы

Жібекті ганглий ішкі есту жолының жанындағы маңызды хирургиялық бағдарлау нүктесі болып табылады.