1747 жылғы 2 шілдедегі Лауфельд шайқасы

Кіріспе

Австрия мұрагерлік соғысы, 2 шілде 1747

Лауффельд шайқасы, сондай-ақ Лафельд, Лаффельд, Лауфельд, Лауфельдт, Маастрихт немесе Вал деп белгілі, 1747 жылдың 2 шілдесінде қазіргі Бельгиядағы Тунгерен мен Голландияның Маастрихт қаласы арасында өтті. Австрия мұрагерлік соғысының бір бөлігі ретінде маршал Саксен басқаратын 80 000 француз армиясы Камберленд герцогы басқаратын 120 000 прагматикалық армияны жеңді. Өзінің буынындағы ең талантты генерал саналатын Саксен 1744 және 1746 жылдар аралығында Австрияның Нидерландысының көп бөлігін басып алды, бірақ шешуші жеңіске жете алмады. 1747 жылдың көктемінде Камберленд Антверпенді қайтару үшін шабуыл жоспарлады, бірақ француздар Маастрихттегі жабдықтау базасынан оны бөліп тастау қаупі тудырғанда, ол кері шегінуге мәжбүр болды. Екі армия Лауффельдте кездескенде, Камберленд жасаған бірқатар қателіктер оның жағдайын нашарлатты және одақтас атқыштардың қарсы шабуылдары ғана ауыр жеңіліске ұшырауын болдырмады. Шайқас одақтастардың жоғалған аймақтарды қайтарып алу үмітін жойды, ал Саксен 1748 жылдың қыркүйегінде Берген-оп-Зумды, содан кейін 1748 жылдың мамырында Маастрихтті басып алды. Дегенмен, соғысты қаржыландыру Францияны банкроттыққа жақындатты, ал Корольдік теңіз күштерінің блокадасынан туындаған азық-түлік тапшылығы, 1747 жылдың қазанында Финистер мүйісіндегі жеңілістен кейін француздердің сауда кемелерін қорғау мүмкіндігін жойды. Соның салдарынан 1748 жылдың қазанында Акс-ла-Шапель шарты жасалды.

Өмірбаян

1740 жылы Австрия мұрагерлік соғысы басталғанда, Ұлыбритания 1739–1748 жылдардағы Испаниямен «Дженкинс құлағы» соғысына ден қойып, негізінен Кариб теңізінде шайқасты. Британдық және голландтық әскерлер Фландрияда бастапқыда Ганновер армиясының құрамында болды; Франция 1744 жылдың наурызына дейін Ұлыбританияға соғыс жарияламады, ал Голландия Республикасы 1747 жылға дейін техникалық түрде бейтарап қалды. 1746 жылдың қазан айында Рокустағы француз әскерінің жеңісі Австриялық Нидерландыны бақылауда ұстауын бекітті, бірақ Ұлыбританияны бейбіт келісімге келуге мәжбүр ете алмады. Франция соғысқа 1713 жылдан бері британдық сауда күшінің өсуін тежеу үшін кірді, оны еуропалық билік тепе-теңдігіне қауіп деп қарады, бірақ 1747 жылға қарай британдық сауда қайтадан кеңейе бастады, ал француз экономикасы Корольдік теңіз флотының блокадасынан қиындыққа тап болды. 1746 жылдың соңына қарай көптеген қатысушылар бейбітшілік іздеді. Мария Тереза тағын нығайтып, Силезияны қайта басып алу үшін әскерін қайта құруға көбірек қызығушылық танытты; Австрия 1713 жылы Австриялық Нидерландыны тек британдықтар мен голландтардың біреуіне оны бақылауға рұқсат бермегендіктен иеленді және оны сақтап қалу стратегиялық маңызға ие емес еді. Бейтараптық голландтарға француздық импорт пен экспортты тасымалдаудың негізгі орталығы болуға мүмкіндік берді, ал оның жоғалтылуы екі экономикаға да қосымша салмақ салды, голланд үкіметі британдықтарды бейбітшілікке келуге шақырып, қысым жасады. Британдықтар да үлкен қарызға батса да, оны қаржыландыруға жақсырақ дайындалған еді. Одақтастарын соғыста ұстап тұру үшін 1747 жылдың қаңтарында Гаага конвенциясында Ұлыбритания Италиядағы австриялық және савойялық әскерлерді, сондай-ақ Фландриядағы 140 000 одақтас әскерді қаржыландыруға келісті, 1748 жылы олардың саны 192 000-ға жетті. Сыртқы саясатты басқаратын Мемлекеттік хатшы Ньюкасл герцогы одақтастардың Нидерландыны қайтарып алып, келіссөздердегі жағдайын жақсартуға жеткілікті күшті екенін сезінді, сонымен қатар 1746 жылдың шілдесінде Филипп V қайтыс болғаннан кейін Бурбон одағының ыдырауын күтті. Екі болжам да дұрыс емес болып шықты, бірақ 1746 жылдың тамызында Бредадағы франко-британ келіссөздері басталғанда, Ньюкасл өзінің елшісі лорд Сэндвичке кешіктіруді бұйырды.

When the War of the Austrian Succession began in 1740, Britain was focused on the 1739–1748 War of Jenkins' Ear with Spain, fought mostly in the Caribbean. British and Dutch troops in Flanders initially did so as part of the army of Hanover; France did not formally declare war on Britain until March 1744, while the Dutch Republic was technically neutral until 1747. French victory at Rocoux in October 1746 confirmed their control of the Austrian Netherlands, but failed to force Britain to agree peace terms. France entered the war to reduce the post 1713 expansion in British commercial strength which they viewed as a threat to the European balance of power, but by 1747 British trade was expanding once again while the French economy was being strangled by the Royal Navy blockade. By the end of 1746, most of the participants sought peace. Maria Theresa had secured her throne and was more interested in rebuilding her army in order to retake Silesia; Austria had only acquired the Austrian Netherlands in 1713 because neither the British or Dutch would allow the other to control it and retaining it was not a strategic priority. Neutrality had allowed the Dutch to become the main carriers of French imports and exports and its loss put further strain on both economies, with the Dutch government putting pressure on the British to make peace. Although the British were also incurring high levels of debt, they were far better equipped to finance it. To keep their Allies fighting, in the January 1747 Hague Convention Britain agreed to fund Austrian and Savoyard forces in Italy, along with an Allied army of 140,000 in Flanders, increasing to 192,000 in 1748. The Duke of Newcastle, who as Secretary of State oversaw foreign policy felt the Allies were strong enough to improve their bargaining position by recovering the Netherlands, while he also anticipated the collapse of the Bourbon alliance following the death of Philip V in July 1746. Although both assumptions proved incorrect, when Franco British negotiations began at Breda in August 1746, Newcastle instructed his envoy, Lord Sandwich, to delay.

Шайқас

Саксония 1747 жылғы жорық үшін басқа аймақтардан әскерлер шақырып, 120 000 сарбаздан тұратын дала армиясын құрды. Якобит көтерілісінің жеңілісі Камберлендке Фландрияға әскерлерді қайтаруға және шабуылға дайындалуға мүмкіндік берді. Ол Антверпенді ақпан айында басып алуды жоспарлаған, бірақ нашар ауа райы, көлік тапшылығы және соғыс шаршауы одақтастардың мамыр айының басында ғана шайқасқа дайын болуына кедергі келтірді. Осы уақыт аралығында Контадес Лифкенхок бекінісін басып алып, Антверпенді шабуылға келмейтіндей мықты етті. Сонымен қатар, Лёвендал Сас ван Гент, Ийзенейке және Экельс қалаларын жаулап алып, Камберлендтің Маастрихттен келетін жабдықтау жолын қауіпке тіктеді. Бұл Зеландияда оранжисттік төңкеріске себеп болды, нәтижесінде Вильгельм IV жеті голланд провинциясының тұңғыш мұрагерлік штадтхолдері болып тағайындалды. Маастрихтті қорғау үшін Камберленд фон Даунды Клермонт Тоннерре қазір бақылап отырған Тонгеренге жіберді. Лигонье басқаратын одақтас атқыштарға Маастрихт-Тонгерен жолын басып алу бұйрығы берілді, ол өзенге параллель өтетін қырат бойымен өтеді. Француздардың қамалдап отырғанын анықтағаннан кейін, олар түнде тоқтады, жаяу әскерлер Влитинген және Лауффельд ауылдарында орналасты. Рокуста австриялықтар оң жақта, қазір Бельгияның Билзен қаласының бөлігі болып табылатын Гроте және Клейн-Спувен ауылдарын ұстады. Алдындағы тік жар оларды тікелей шабуылдан қорғады. Орталық бөлімді принц Вальдек басқаратын голланд армиясы ұстады, ал сол қанат, Лауффельд ауылының маңында орналасқан, британдық, Ганноверлік және Гессендік әскерлерден тұрды. Көптеген дереккөздер француз армиясының шамамен 82 000 сарбазды, одақтас армиядан сәл көп сандық артықшылыққа ие болғанын көрсетеді, бірақ бағалаулар әртүрлі. Келесі күні бұлтты болды, ал қатты жаңбыр қимыл-қозғалысты баяулатты, сондықтан шайқас таңғы сағат 6-да артиллериялық оқтармен алмасудан басталды, ол 8:30-ға дейін жалғасты. Камберленд осы сәтте қателік жасады, түнде орналасқан ауылдардан жаяу әскерін шығарып, оларды өртеді. 1745 жылы Фонтенойде Саксония одақтас әскерлеріне ауыр зиян келтіру үшін ұқсас позицияларды пайдаланды, ал Лигонье оларды қайтадан басып алуға шақырды. Біраз ойланғаннан кейін Камберленд келісті, бірақ бұйрықтың өзгеруі бағыныстылары арасында жаңсақтық тудырды. Саксония ауылдарды тастау Камберлендтің Мез арқылы шегінуін білдіреді деп ойлады және шамамен 10:30-да жаяу әскерін иелену үшін алға жіберді. Влитинген бос болса да, Лауффельдті Фридрих Кассельдің әскерлері қайтадан басып алды. Келесі бірнеше сағат ішінде ауыл француздықтардың шамамен 12:30-да толығымен басып алуына дейін төрт-бес рет қолы ауысты. Камберленд қарсы шабуылға бұйрық берді, бірақ жаяу әскер құралып жатқанда, олардың алдындағы голланд атқыштар тобы француздар тарапынан жеңіліп, қашқаннан кейін, олардың артындағыларды тәртіпсіздікке ұшыратып, одақтастардың орталық бөлігін әшкереледі. Бұл голландтармен жүргізілді, олар екі нәтижесіз шабуыл жасады, екеуі де француздық артиллериямен қайтарылды, нәтижесінде 537 сарбаз қаза тапты. Одақтастардың сол жағы жеңілгеннен кейін орталық және оң жақ та соңынан ерді. Осы уақытта 150 француз атқыштар эскадрильясы Вилрдің маңында жиналып, Камберлендтің қанатына шабуыл жасауға дайындалды; одақтастар Маастрихтке шегініп бара жатқанын білместен, Лигонье мен 60 эскадрилья шабуыл жасап, оларды күтпеген жерден ұстады. Британ әскери тарихындағы ең танымал атқыштар шабуылдарының бірі, Саксония кейіннен осы шабуыл ғана одақтас армияны жоюға кедергі келтірді деп мәлімдеді. Француздық ирланд бригадасы 1400-ден астам сарбазды жоғалтты; бір кезде, көзі нашар Камберленд қызыл киімді ирландтарды өз әскері деп қате қабылдады және тұтқынға түсуден мүжілді. Шегініп бара жатқан жаяу әскерді қорғау үшін Лигонье тағы бір шабуылға рұқсат алды, бұл жолы тек үш полкпен. Ол тұтқынға алынды, ал қатысқан бірліктердің бірі болған шотландтық сұрлар өздерінің күшінің шамамен 40% -ын жоғалтты. Бұл әрекет Карл Йозеф Баттиани мен оның австриялықтарына одақтастардың шегінуін жабуға уақыт берді.

By taking troops from other areas, Saxe was able to assemble a field army of 120,000 men for the 1747 campaign. The defeat of the Jacobite Rising allowed Cumberland to transfer troops back to Flanders, and prepare an offensive. He hoped to capture Antwerp in February, but bad weather, lack of transport, and war weariness meant the Allies were not ready to take the field until early May. During this delay, Contades captured Fort Liefkenhock, making Antwerp too strong to attack. Simultaneously, Löwendahl seized Sas van Gent, IJzenijke and Eekels, threatening Cumberland's supply lines with Maastricht. The latter inspired an Orangist Coup in Zeeland, which eventually led to William IV being appointed first hereditary Stadtholder of all seven Dutch provinces. To protect Maastricht, Cumberland sent von Daun to secure Tongeren, then held by Clermont Tonnerre. The Allied cavalry under Ligonier were ordered to occupy the Tongeren Maastricht road, which ran along a ridge parallel to the river Meuse. Finding the French already in possession, they halted for the night, with the infantry billeted in the villages of Vlytingen and Lauffeld. As at Rocoux, the Austrians were on the right, holding the villages of Grote and Kleine Spouwen, which are now part of the Belgian town of Bilzen. A steep ravine immediately in front protected them from a direct assault. The centre was held by the Dutch States Army under the Prince Waldeck, while the left wing, placed around the village of Lauffeld, consisted of British, Hanoverian, and Hessian troops. Most sources suggest around 82,000 French troops faced a slightly smaller Allied army, although estimates vary. The next day was overcast, and heavy rain made movement slow and difficult, so the battle began with an exchange of artillery fire at 6:00 am, which continued until 8:30. Cumberland now made a serious error of judgement, and moved his infantry out of the villages where they had spent the night, having first set them on fire. At Fontenoy in 1745, Saxe used similar positions to inflict heavy casualties on the Allied troops, and Ligonier urged that they be re occupied. After some hesitation, Cumberland agreed, but the change in orders caused confusion among his subordinates. Saxe assumed abandoning the villages meant Cumberland was retreating across the Meuse, and around 10:30 sent his infantry forward to take possession. Although Vlytingen was empty, Lauffeld had been re occupied by troops under Frederick of Hesse Kassel. Over the next few hours, the village changed hands four or five times, before the French finally captured it around 12:30 pm. Cumberland ordered a counter attack but as the infantry formed up, a Dutch cavalry unit to their front was routed by the French and fled, throwing those behind them into disorder and exposing the Allied centre. This was held by the Dutch, who had been limited to two fruitless attacks, both repulsed by French artillery, costing them 537 men. When the Allied left gave way, the centre and right followed. Meanwhile, 150 squadrons of French cavalry had assembled around Wilre, preparing to attack Cumberland's flank; unaware the Allies were falling back on Maastricht, Ligonier and 60 squadrons charged, taking them by surprise. One of the best known cavalry charges in British military history, Saxe later claimed only this prevented him destroying the Allied army. The French Irish Brigade suffered more than 1,400 casualties; at one point, the short sighted Cumberland mistook the red coated Irish for his own troops, and barely escaped being taken prisoner. To cover the retreating infantry, Ligonier obtained permission for another charge, this time with only three regiments. He was taken prisoner, while the Scots Greys, one of the units involved, lost nearly 40% of their strength. This action allowed time for Karl Josef Batthyány and his Austrians to cover the Allied withdrawal.

Салдары

Жалпы қаза болғандардың санына қатысты бағалаулар әртүрлі, екі тараптан 5 000 мен 11 000 аралығында адамдар қаза тапқан немесе жараланған. Бұрынғыдай, Саксен өзінің жетістігін дамыта алмады, бұл оның сыншыларының оның жеке беделін арттыру үшін соғысты жалғастыруға тырысқаны туралы айыптауларына әкелді. Лауффельд тағы бір француздық жеңіс болды, бірақ шешуші нәтижеге жеткізе алмады, алайда ол 1748 жылдың қыркүйегінде Берген-оп-Зум мен 1748 жылдың мамырында Маастрихт қалаларын басып алуға мүмкіндік берді. Бұл Кумберлендтің генерал ретіндегі әлсіздігін тағы бір дәлелдеді, оның барлығы 1745 жылы Фонтеной шайқасындағы жеңіліске себеп болған. Оларға жеткіліксіз барлау, стратегиялық көре алмау және жоғары басшыларымен нашар үйлесімділік кірді, мысалы, ол Лигониерге жаяу әскерін кері шегінгенін хабарлаған жоқ. Фландриядағы жетістіктеріне қарамастан, британдық теңіз блокадасы француздық кеден түсімдерін төмендетті және оларды кедейлер үшін маңызды тағам көзі болған Ньюфаундленд трескасынан айырды. Қаржы министрі Машо Людовик XV-ті олардың қаржы жүйесінің күйреуі туралы бірнеше рет ескертті. Олардың жағдайы 1747 жылдың қазан айында Корольдік теңіз флоты Батыс Үндістанға бет алған үлкен конвойға Финистерр мүйісінде шабуыл жасаған кезде нашарлады. Теңізді қорғаған кемелерін жоғалтса да, көптеген сауда кемелері қашып үлкерді, бірақ олардың жақындап келе жатқаны туралы ескертілді. Британдық Ливард аралдары эскадрильясы, коммодор Джордж Пококтың басшылығымен, 1747 жылдың соңы мен 1748 жылдың басында олардың көпшілігін тоқтатып алды. Бұл жеңіліс француз флотына өздерінің колонияларын немесе сауда жолдарын қорғауға мүмкіндік бермеді. Қараша айында Ұлыбритания мен Ресей қосымша әскерлерді жеткізу туралы келісімге келді, ал 1748 жылдың ақпанында 37 000 ресейлік әскер Рейнландқа келді. Алайда, Ньюкасл да енді шарттарға келісуге дайын болды, бірақ теңіз блокадасының француз экономикасына тигізген әсерін дұрыс бағаламаған делінеді. Акс-ла-Шапель шартының шарттары алдымен Ұлыбритания мен Франция Бредада келісіп алды, содан кейін олар одақтастарына ұсынды. Олар Пруссияның Силезияны иеленуін және Италиядағы ұсақ аумақтық өзгерістерді растады, бірақ негізінен жағдайды 1740 жылғы деңгейге қайтарды, Франция Төмен елдерден шығып кетті. Көп шығынға ұшырап, аз пайдаға ие болғандықтан, "Бейбітшіліктей ақымақтық" деген сөз тіркесі пайда болды. Соғыс Голландия Республикасының маңызды держава ретіндегі құлдырауын растады, ал Ньюкасл өзінің "білместігі, жалғандықтары мен сенімсіздігі" үшін өзін кінәлады, олай болмауы керек екеніне сене отырып. Голландияның орнын басу үшін континенттік одақтас іздеу британдықтардың Силезияны Пруссияның басып алуын қабылдауына себеп болды, бұл өз кезегінде Англо-австриялық одақтың ыдырауына және Дипломатиялық революция деп аталатын қайта құрылымдалуға әкелді.

Estimates of total casualties vary, ranging from between 5,000 and 11,000 killed or wounded on either side. As on previous occasions, Saxe was unable to follow up his success, leading to accusations from his critics that he was deliberately seeking to prolong the war in order to strengthen his own prestige. Lauffeld was thus another French victory that failed to achieve a decisive result, although it led to the capture of Bergen op Zoom in September and Maastricht in May 1748. It provided further proof of Cumberland's weaknesses as a general, all of which had been factors in his earlier defeat at Fontenoy in 1745. These included inadequate reconnaissance, lack of strategic awareness, and poor co ordination with his senior commanders, as shown by his failure to inform Ligonier he had withdrawn the infantry. Despite their success in Flanders, the British naval blockade caused a collapse in French customs receipts, and cut them off from the Newfoundland cod fisheries, a key food supply for the poor. Finance Minister Machault repeatedly warned Louis XV of the impending collapse of their financial system. Their position deteriorated further in October 1747 when the Royal Navy attacked a large convoy on its way to the West Indies at Cape Finisterre in October 1747. Despite the loss of their naval escort, most of the merchantmen escaped but warned of their approach, the British Leeward Islands Squadron under Commodore George Pocock was able to intercept many of them in late 1747 and early 1748. As a result of this defeat, the French navy could no longer protect their colonies or trade routes. In November, Britain and Russia signed a convention for the supply of additional troops and in February 1748, a Russian corps of 37,000 arrived in the Rhineland. However, by now Newcastle was also ready to agree terms, although it has been argued he failed to appreciate the impact of the naval blockade on the French economy. The terms of the Treaty of Aix la Chapelle were first agreed by Britain and France at Breda, then presented to their allies. These confirmed Prussian possession of Silesia and minor territorial adjustments in Italy, but essentially returned the situation to 1740, with France withdrawing from the Low Countries. Returning the territorial gains which had cost so much, in exchange for so little, led to the phrase "as stupid as the Peace". The war confirmed the decline of the Dutch Republic as a major power and Newcastle berated himself for his "ignorance, obstinacy, and credulity", in believing otherwise. The search for a Continental ally to replace the Dutch drove British acceptance of the Prussian conquest of Silesia; this in turn caused the breakdown of the Anglo Austrian Alliance, and led to the re alignment known as the Diplomatic Revolution.