Пешауар халықаралық әуежайы: тарихы мен дамуы

Кіріспе

Пешавардағы халықаралық әуежай, Пәкістан. Бача Хан халықаралық әуежайы, бұрын Пешавар халықаралық әуежайы деп аталған, Пәкістанның Хайбер-Пахтунхва провинциясындағы Пешавар қаласында орналасқан. Пешавар қаласының оңтүстік-батыс жағында орналасқан бұл әуежай Пакистанның ең қызылған төртінші әуежайы болып табылады. Әуежайдың басты ұшу-қону жолағының бірі «Хайбер пойызы сафари» деп аталатын теміржолмен кесіп өтеді, ол туристік мақсатта Хайбер асуындағы Ланди Котал қаласына дейін жүреді. Әуежай 2012 жылдың 27 қаңтарында Худай Хидматгар қозғалысының жетекшісі және көрнекті пуштун ұлтшыл қайраткері Абдул Ғаффар Ханның (Бача Хан лақап атымен) құрметіне қайта аталды. 2016-2018 жылдары әуежай кең ауқымды қайта құрылымдаудан өтті.

Тарих

Пешавар қаласының орталық бөлігінде стратегиялық тұрғыдан орналасқан Бача Хан халықаралық әуежайы Исламабадтан (Пәкістанның федералды астанасы) шамамен 180 км қашықтықта орналасқан, бұл астанаға M1 тас жолы арқылы шамамен екі сағаттық сапар. Пешавар Хайбер-Пахтунхва провинциясының астанасы болғандықтан, елдің солтүстік-батыс аймағының көп бөлігі мен Ауғанстанның іргелес аймақтары үшін әлемдік байланыс құрады. KPK-де үлкен ауған паштун қауымы тұратындықтан, Ауғанстанға бағытталған рейстер саны үнемі артып келеді. Әуежай тарихы 1927 жылға дейін жетеді, ол кезде Британ империясы мен Imperial Airways әуе компанияларының көптеген ұшақтары шығысқа (мысалы, Қытай, Малайзия/Сингапурға) немесе батысқа (мысалы, Еуропа, Америкаға) бағыт алған шағын әуежай болды. Осы себепті қалаға «Шығысқа апаратын қақпа» деген лақап ат берілді, себебі ол дәстүрлі шығыс мәдениетін заманауи батыс мәдениетімен байланыстырды. Пәкістан Британ үкімшілігінен тәуелсіздік алғаннан кейін әуежай маңызға ие болды; Пәкістанның Азаматтық авиация басқармасы (CAA) және Пәкістан Әуе күштері әуежайды әскери және азаматтық мақсаттар үшін бірлесіп пайдалана бастады. Жаңадан құрылған мемлекеттің ірі қаласы Карачиге, сондай-ақ басқа қалаларына көптеген рейстер орындалды. 1965 жылы Ауғанстанның Кабул қаласынан Пешаварға алғашқы рейс жасалғанда әуежай халықаралық мәртебеге ие болды. Рейс Пәкістанның ұлттық әуе компаниясы – Pakistan International Airlines (PIA) арқылы жүзеге асырылды. Арадан жылдар өткен сайын әуежай ұшақтар мен рейстер санының артуымен дамыды және уақыт өте келе жаңартылып келді. 1981 жылы ғана CAA терминалды келесі он жылдыққа қажеттіліктерді және жолаушылар ағынының күтілетін өсуін қамтамасыз ету үшін кеңейтті. 1986 жылға қарай әуежай алқабы толық дамыды, бір уақытта төрт кең корпусты ұшақ пен екі тар корпусты ұшақты қабылдауға мүмкіндік берді. PIA 2004 жылдың шілде айында Бирмингемге рейстерді бастады. 2008 жылдың қаңтар айында провинциялық үкімет әуе кемелерінің жағдайын жақсарту үшін қажетті кеңейту жұмыстарын талқылау үшін жиналды, сондай-ақ терминалды жаңарту және жүк көлемін арттыру мәселелері де қарастырылды. 2008 жылдың маусым айында CAA бас директорының орынбасары, Әуе вице-маршалы Саджид Хабиб, Пешавар әуежайын кеңейту және дамытуға бес миллиард рупия бөлінгенін мәлімдеді. Жүргізілген жұмыстар туралы толық мәліметтер әзірге белгісіз.

Strategically situated in the heart of Peshawar, Bacha Khan International Airport is located approximately 180 km from Islamabad (federal capital of Pakistan) which makes it about a two hour drive from the capital via M 1 motorway. Since Peshawar is the capital of the Khyber Pakhtunkhwa province, it provides world connections for the majority of the northwest region of the country and adjoining areas of Afghanistan. Since the province has a large Afghan Pashtun community residing within KPK, Afghanistan flights have always been on the rise. The airport traces its origins to 1927 when there was a small airfield that catered to much of the British Empire and Imperial Airways aircraft that were either travelling onwards to the east (e. g. to China and Malaysia/Singapore) or west (e. g. Europe and America). For this reason the city was given the nickname "Gateway to the East" because it linked the traditional oriental culture to modern occidental traditions. The airport gained importance after the independence of Pakistan from the British Raj; the Civil Aviation Authority of Pakistan (CAA) and the Pakistan Air Force started to use the airfield jointly for both military and civil operations. There were countless flights operated to and from Pakistan's largest city, Karachi, as well as other cities within the newly formed state. The airport achieved international status in 1965 when the first flight was operated from Kabul, Afghanistan to Peshawar. The flight was operated by the national flag carrier, Pakistan International Airlines (PIA). As years went on the airport grew with more flights and aircraft and relative upgrade was carried out from time to time. It was not until 1981 that the CAA extended the terminal to meet future needs for the next decade and to meet the estimated growth of passengers. The apron was developed fully by 1986, where the airport was able to handle four widebody aircraft and two small narrow body aircraft at one time. PIA commenced service to Birmingham in July 2004. In January 2008 the provincial government met to discuss the expansion work needed to upgrade the quality of the aircraft in terms of facilities, terminal modernisation and cargo growth. In June 2008 the Deputy Director General of the CAA, Air Vice Marshal Sajid Habib, said that five billion rupees have been allocated to expand and develop Peshawar airport. Details of the work performed are ambiguous.

Құрылымы

Пешавар – 75% халықаралық рейстерге бағытталған маңызды жолаушылар торабы. Әуежай қазіргі уақытта жаңарту үшін қаралып жатыр. Азаматтық авиация бас басқармасы (CAA) қазіргі уақытта провинциялық үкіметпен бірлесіп, әуежайды халықаралық стандарттарға сәйкес дамыту жұмыстарын жүргізуде. Әуежайда жолаушылардың қажеттіліктерін қамтамасыз ететін телефон кабиналары (ішкі/халықаралық), валюта айырбастау пункттері, банкоматтар (ATM), Wateen желісі арқылы интернет станциялары, ақпарат бюролары, сыйлықтар мен сувенирлер дүкендері, шағын дәмханалар, көлік жалға беру қызметтері және почта бөлімшесі сияқты бірнеше мүмкіндіктер бар. Ұшу-қону жолағының ұзындығы 9000 фут (2743 м), ені 150 фут (46 м) және екі жағында 10 фут (3 м) енді иықтары бар, бұл Халықаралық азаматтық авиация ұйымының 4E санатына сай келеді. Оны сирек пайдаланылатын теміржол жолы кесіп өтеді, мұндай ұшу-қону жолақтары әлемде санаулы ғана. Максималды сыйымдылығы: Boeing 777 300ER. Бір мезгілде 4 кең корпусты ұшақ немесе 3 Airbus және 2 тар корпусты ұшақ тұрақтауға арналған орын бар. Әуежайда 2018 жылы салынған 2 әуе көпірі орнатылған.

Оқиғалар мен жазатайым оқиғалар

1 мамыр 1960 жылы Гэри Пауэрс басқарған Lockheed U-2 тыңдау ұшағы Пешавар әуежайынан Совет Одағының үстінен ұшу мақсатымен ұшып кетті. Ұшағы атып түсіріліп, ол тұтқынға алынып, КСРО-да сотталды. Бұл 1960 жылғы U-2 дағдарысын тудырды. 1965 жылдың 26 наурызында PIA Douglas C-47A 1 DK әуежайдан ұшып қозғалды. Ұшақ ұшу барысында әуе қозғалысын басқарумен байланысын үзіп қалды. Ұшақ Лоури өткеліне апатты түрде қонды. Барлық жолаушылар мен экипаж апаттан аман қалмады, ал ұшақ жарамсыз деп есептелді. 1986 жылдың 23 қазанында PIA Fokker F27 Friendship ұшағы әуежайға түнгі уақытта қонуға кірісті. Екінші пилоттың қателігі салдарынан ұшақ күтілген биіктіктен төмен болды. Ұшақ ұшу-қону жолағынан тыс қонды, ол тік құламаға түсіп, ұшақ қирады. Он үш жолаушы мен экипаж ауыр жарақат алды, ал ұшақ жарамсыз деп есептелді. Пәкістанның осы аймағындағы қауіпсіздік жағдайларының нашарлауына байланысты алты халықаралық әуе компаниясы Пешаварға рейстерді уақытша тоқтатты. Бұл 2009 жылдың тамызында әуежайға жасалған ракета шабуылынан кейін болды. Сондай-ақ, Pearl Continental қонақ үйіне жасалған бомбалаудан кейін қалада бес жұлдызды қонақ үйдің болмауы да себептердің бірі болды. Әуе компаниялар: Saudi Arabian Airlines, Emirates Airlines, Gulf Air, Air Arabia, Qatar Airways және Etihad Airways. Барлық әуе компаниялар қысқа үзілістен кейін қалаға рейстерін қайта бастады, ал RAK Airways тіпті жаңа рейстерді де іске қосты. 2012 жылдың 15 желтоқсанында әуежайға террористер тобының координацияланған шабуылы жасалды, нәтижесінде тоғыз адам қаза тапты. 2014 жылдың 25 маусымында Эр-Риядтан ұшып келген PIA рейсі Пешаварға қону кезінде, әуежай маңында орналасқан белгісіз қарулы адамдар тарапынан оққа түсірілді. Бір әйел қаза тапты, екі жолаушы мен борт жүргізушісі жарақат алды, олар жедел жәрдеммен ауруханаға жеткізілді. Бұл оқиға Джинна әуежайына жасалған шабуылдан кейін бірнеше апта өткен соң болды, бұл әуежайлардың қауіпсіздігіне қатысты алаңдаушылықты тудырды. Оқиғадан кейін билік іздеу операциясын бастады, оның барысында 200 адам ұсталды. БАӘ-дегі Emirates және Etihad әуе компаниялары Пешаварға рейстерді уақытша тоқтатты, бірақ екі компания да тамыз айында рейстерді қайта бастады. 2019 жылдың 23 сәуірінде Шаржадан Пешаварға PA613 рейсімен ұшып келген Airblue A320 (тіркелген нөмірі AP-EDA) ұшағы қону кезінде ұшу-қону жолағынан шығып кетті. Ұшақ ұшу-қону жолағының соңында тоқтады, бірақ асфальтталған бетте болды. Зардап шеккендер туралы хабарлама жоқ.

On 1 May 1960 a Lockheed U 2 spyplane, piloted by Gary Powers, left Peshawar Airport intending to fly over the Soviet Union. His plane was shot down and he was captured and put on trial in the USSR. This triggered the U 2 crisis of 1960. On 26 March 1965, a PIA Douglas C 47A 1 DK took off from the airport. The aircraft lost contact with air traffic control mid flight. The aircraft had crash landed at the Lowery Pass. All passengers and crew did not survive the accident and the aircraft was written off. A PIA Fokker F27 Friendship was making a night approach at the airport on 23 October 1986. Due to co pilot error, the aircraft was lower than expected. The aircraft undershot the runway, causing it to land in a ditch which caused the aircraft to break up. Thirteen passengers and crew sustained serious injuries and the aircraft was written off. Six international airlines had temporarily suspended flights to Peshawar in view of the deteriorating security situation in that part of Pakistan. This followed a rocket attack on the airport in August 2009. The absence of a functional five star hotel in the city after the Pearl Continental hotel bombing was also said to be one of the causes. The airlines were Saudi Arabian Airlines, Emirates Airlines, Gulf Air, Air Arabia, Qatar Airways and Etihad Airways. All the airlines resumed services to the city after a short hiatus, and RAK Airways even commenced new services as well. On 15 December 2012, the airport suffered a coordinated assault by a team of terrorists, which killed nine people. On 25 June 2014, A PIA flight originating from Riyadh was fired upon while it was flying at low altitude and landing at Peshawar, by unknown gunmen positioned outside the airport's vicinity. One woman was killed, while two passengers and a flight steward were reported injured who were rushed to hospital. The incident came just weeks after the deadly Jinnah Airport attack, sparking concerns over security of airports. Authorities launched a search operation after the incident, during which 200 were taken into custody. The UAE based carriers Emirates and Etihad temporarily suspended their flight operations to Peshawar, but both carriers relaunched flights in August. On 23 April 2019, an Airblue A320 Registered AP EDA operating PA613 from Sharjah to Peshawar suffered a runway excursion on landing. The aircraft stopped beyond the end of the runway, but still on paved surface. No injuries were reported.