Кіріспе

Жапон әскери-теңіз крейсері, 1896 жылы салынған.

Такасаго (高砂) – Жапон Императорлық Әскери-теңіз флотының қорғалған крейсері. Ол Ұлыбританиядағы Эльсвик қаласындағы Армстронг Уитворт кеме жасаушылығында жобаланып, салынған. Такасаго атауы Кобе қаласына жақын орналасқан Хёго префектурасының бір аймағынан алынған.

Өмірбаян

Такасаго – Аргентина әскери-теңіз флотының «Вейтинчинько де Майо» крейсерінің жетілдірілген нұсқасы, оны Сэр Филип Уоттс жасаған. Ол сонымен қатар жапондық «Изуми» крейсерінің де дизайнымен айналысқан. Чили әскери-теңіз флотының «Чакабуко» крейсері Такасагоның бірқатар кемесі болды; жапондық «Ёсино» крейсері де дизайнының ұқсастығы, қарулануы және жылдамдығы себепті кейде Такасагоның бірқатар кемесі деп есептелген, бірақ екі кеме әртүрлі классқа жатқан. Такасаго 1896 жылдың сәуір айында Армстронг Уитворттың жеке бастамасымен 660 нөмірімен салынды және 1896 жылдың шілдесінде Жапонияға сатылды. 1897 жылдың 18 мамырында суға түсірілді және 1898 жылдың 6 сәуірінде құрылысы аяқталды.

Дизайн

Такасаго – Элсвик крейсерінің стандартты конструкциясы, болаттан жасалған корпусы 109 су өткізбейтін бөлікке бөлінген, төменгі бастион, екі түтікше және екі мачтасы бар. Ол Харви бронясын қолданды, ол тіпті 8 дюймдік бронебойғыш снарядтың соққысынан да қорғауға арналған. Кеменің мұртқысы тарану үшін күшейтілген. Күштік қондырғысы – үш кеңейімді поршеньді бу машинасы, төрт цилиндрлі қазандықтармен жабдықталған, екі винтті қозғалтады. Бұл тұрғыдан алғанда, конструкциясы Йосинодан дерлік ешқандай айырмашылығы жоқ, бірақ қарулану тұрғысынан Такасаго жақсы қаруланған. Такасагоның негізгі қаруы – зеңбірек қалқандарының артында орналасқан екі жеке 20.3 см/45 Тип 41 теңіз зеңбірегі, алдыңғы және артқы бөліктерде. Екіншілік қаруларға он Elswick QF 6 дюйм /40 теңіз зеңбірегі, казематтарда және көпірге жақын спонсондарда орналасқан жылдам атуға арналған зеңбіректер кірді. Такасаго сонымен қатар он екі QF 12 фунт 12 кВт теңіз зеңбірегімен, алты QF 3 фунт Hotchkiss зеңбірегімен және бес торпедалық түтікшемен жабдықталған. Бұл Англо-жапондық альянстың құрметіне жасалған. 1902 жылдың 16 тамызында Спитхедте өткен (алғашқыда 24-27 маусымға жоспарланған) теңіз парадына қатысқаннан кейін Такасаго мен Асама көптеген еуропалық және азиялық порттарға сапар шекті (Сингапур, Коломбо, Суэц, Мальта, Лиссабонға бара жатқанда, Антверпен, Корк және Кардиффте тоқтағанда, сондай-ақ Гибралтар, Неаполь, Аден, Коломбо, Сингапур, Бангкок және Гонконгқа қайтып келе жатқанда). Кемелер 1902 жылдың 28 қарашасында Жапонияға қауіпсіз оралды.

Ресей-жапон соғысы

1904-1905 жылдардағы орыс-жапон соғысы басталған кезде, Такасаго Порт-Артур теңіз шайқасының бастапқы кезеңдеріндегі жапондық эсминецтердің орыс флотына жасаған алдын ала шабуылынан кейін, Порт-Артур теңіз базасын бомбалауға қатысты. Әмірел Дева Сигетоның флагмандық кемесі болып қызмет еткен Такасаго, жапондық шабуыл қаланың бір бөлігін өртеп, порттағы бірнеше кемелерге, әсіресе «Новик», «Диана» және «Аскольд» ресейлік крейсерлеріне, сондай-ақ «Петропавловск» линкорына зиян келтірді. Порт шегіндегі орыс флотының блокадасында қатысқан Такасаго, Ресейдің Шығыс теңіз сауда компаниясына қарасты «Маньчжурия» сауда кемесін жаулап алды. Кеме соғыс олжасы ретінде жапондық қызметке қабылданды және «Канто Мару» деп аталды. 1904 жылдың 10 наурызында Такасаго «Байян» ресейлік крейсеріне шабуылға қатысты. 15 мамырда «Ясима» және «Хацусе» жапондық линкорлары теңіз миналарына шалынып, апатқа ұшыраған кезде, Такасаго олардың құтқарылған экипаждарын іздеуге қатысты. Такасаго 10 тамыздағы Сары теңіз шайқасында да болды. 1904 жылдың қазанында күрделі жөндеуге түсу үшін Жапонияға оралды. 1904 жылдың 13 желтоқсанында түнде, барлау миссиясынан оралғанда, Такасаго эсминецтер эскадрильясын қорғап, Порт-Артурдың оңтүстігінде теңіз минасына соқтығып, оқ-дәрілер қоймасында зор жарылыс болды. Су ағынын тоқтату мүмкін болмады, ал қатты қырау мен толқындардың салдарынан түнде құтқару шалқаларын іске қосуға болмады. Такасаго 273 офицер мен теңізшінің қаза болуымен бірге батып кетті. 162 құтқарылған адамды «Отова» жапондық крейсері құтқарып алды. Такасаго – орыс-жапон соғысындағы соңғы ірі жапондық әскери кемесі болды. Болашақ ресейлік адмирал Александр Колчак, сол кезде Порт-Артурдағы ресейлік Тынық мұхиты эскадрильясының мина тазалаушысы, минаны орналастырғаны үшін мақталып, осы ісі үшін Әулие Анна орденімен және Әулие Георгийдің қылышымен марапатталды.