Кіріспе

Нарышкиных-Шуваловых сарайы (Дворец Нарышкиных-Шуваловых), сондай-ақ Шувалов сарайы деп те аталады, – Ресейдің Санкт-Петербург қаласындағы Фонтанка жағасында орналасқан неоклассикалық ғимарат. Бұл сарай бұрын Нарышкин және Шуваловтардың ақсүйек отбасыларына тиесілі болған, ал 2013 жылдан бері Фаберже мұражайына үй иесі болып табылады. Бұл ғимаратты Италия көшесіндегі 25 нөмірдегі Шуваловтар үйімен шатастырмау керек.

Жеке меншік

Құрылысының егжей-тегжейі белгісіз, бірақ Нарышкин-Шувалов сарайы 18-шы ғасырдың соңында, мүмкін, итальяндық архитектор Джакомо Кваренгидің жобасы бойынша салынған. Сарайдың алғашқы иелері граф және графиня Воронцовтар болды. 1799 жылы Мария Нарышкина, туған тегі Мария Четвертынская-Святополк (поляк аристократы және 13 жыл бойы Александр I патшаның сүйіктісі болған) сарайды сатып алды. Оның күйеуі Дмитрий Львович Нарышкин оны керемет өнер туындыларымен, мәрмәр мүсіндермен, сондай-ақ зергерлік бұйымдар, монеталар және қару-жарақ сияқты ежелгі заттармен толтырды. Сарай Санкт-Петербург қоғамының орталығына айналды, ал оның әсем бал залы – сонымен қатар Александровский немесе Ақ бағаналы зал деп те аталады – 1000 адамға дейін қонақ шақырылатын әлеуметтік шараларға арналды. Ең танымал бал 1834 жылғы 29 сәуірде [ескі стиль бойынша 17 сәуір 1834] болашақ император Александр II, шаһзада Александр Николаевичтің 16 жасқа толуына орай өткізілді. 1844 жылы Лев Нарышкин мен Ольга Потоцкаяның жалғыз қызы София Львовна Нарышкинаның граф Петр Павлович Шуваловқа үйлену тойына орай сарай кеңінен жөнделді. 1846 жылғы үйленуден кейін сарай Нарышкин-Шувалов сарайы деп аталды. Нарышкин-Шувалов сарайының жөндеу жұмыстары 1859 жылға дейін жалғасты, осы кезеңде француз архитектор Бернар де Симон мен орыс Николай Ефимович Ефимов оны нео-Ренессанс стилінде қайта жаңартуға қатысты. 1914 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, сарайдың соңғы иесі Елизавета Владимировна Шувалова оны жараланған әскерлерге арналған әскери госпиталь ретінде пайдалануға ұсынды. Үлкен бал залы офицерлердің палатасы ретінде қолданылды. 1917 жылғы революциядан кейін Шувалов сарайы 1918 жылғы 1 тамызда мемлекеттік меншікке алынды.

Кеңес дәуірі

Революциядан кейін сарайдағы танымал өнер туындылары мен ескі заттар құпия жасырын орындарға жасырылды. Алғашқы заттар 1919 жылы Бірінші дүниежүзілік соғысқа арналған лазарет алынып тасталғанда табылды. "Көк бөлмедегі" каминнің астында суреттер, фарфор және Лимож эмальі сақталған үлкен қойма табылды. 1919 жылдан 1925 жылға дейін сарайда "Аристократтық өмір мұражайы" жұмыс істеді. Мұражай жабылып, Шувалов коллекцияларының көп бөлігі Эрмитаж мұражайы мен Ресей мұражайына өткізілді, ал кейбір заттар мұражай қорында қалды. Содан кейін сарай 1930 жылдары баспахана, сосын дизайн институты ретінде пайдаланылды. Ленинград қоршауы кезінде сарайға артиллериялық оқтар мен бомбалардан ауыр зақым келді. 1941 жылдың 14 қыркүйегінде бомба аулалық қанатын толығымен қиратты. Александр залының шатырына түскен жарықшақ бомбасы одан да көп зақым келтірді, шатырды өртеп, құлатып жіберді.