Кіріспе

Крагерё желісі (Kragerøbanen) – Норвегияның Телемарк округіндегі Несландсватн мен Крагерё арасындағы ұзақ темір жол желісі. Ол 1927 жылдың 2 желтоқсанында Sørlandet желісінің бір бөлігі ретінде ашылды. 1935 жылдың 10 қарашасынан бастап Sørlandet желісі Несландсватннан Арендалға дейін ұзартылды, соның салдарынан Крагерё желісі тармаққа айналды. Ол негізінен қосымша пойыздармен қызмет көрсетілді, бірақ 1970 жылдарға дейін Ослоға тікелей қатынас сақталды. Жолаушылар санының азаюы 1989 жылдың 1 желтоқсанында көптеген басқа тармақ желілерімен бірге желінің жабылуына әкелді. Желінің бір бөлігі сақталған, ал қалған бөліктері бұзылған.

Бағыт

Жол жабылғаннан кейін Саннидалдан Крагероға дейінгі бөлігі, шамамен , жаңа жол салу үшін бұзылды. Тангехейя туннелі кеңейтіліп, пайдаланылды. Саннидалдан Несландсватнға дейінгі учаске сақталды, бірақ Саннидалға жақын жердегі көпір жолдың қалыпты биіктігін қамтамасыз ету үшін жылжытылды. Крагеро станциясының жол алаңы тұраққа айналдырылды, ал локомотив депосы бұзылды. Станция ғимараты сақталды. Конгсбергтен Несландсватнға дейінгі бөлік ең аз қисық радиусымен салынды, ал Крагеро желісінің қисық радиусы болды. Оған 1,8 проценттік ең жоғары көлбеу берілді және жолдың метрлік салмағы 35 килограммды (37 фунт/фут) құрады. Крагеро 1935 жылдың 10 қарашасына дейін Сорельланд желісінің соңғы станциясы болды, содан кейін желі Несландсватннан Арендальға дейін ұзартылды. Бұл желіде соңғы бу локомотивтері 30-сынып болды, олар 1969 жылға дейін қызмет етті. Крагеро желісі Норвегияда жолаушылар тасымалынан бу локомотивтерін соңғы рет шығарған желі болды. Маусым айынан бастап желіге Di2 локомотивтері берілді, олар 30-сынып локомотивтерін алмастырды. Di2 1984 жылға дейін пайдаланылды. Крагеро станциясында Skd 202 маневрлік локомотиві болды, ол Skd 206 және кейін Skd 220c локомотивтерімен ауыстырылды, бірақ соңғы жылдары маневрлік жұмыстарға қажеттілік болмады, сондықтан маневрлік локомотивтер алынып тасталды.

Жабылу

1960 және 1970 жылдары желідегі жол жүрісшілер саны айтарлықтай төмендеді. Ақырында жүк пойыздары желіде қызметтен шығарылды, ал жүк вагондары дизель-электр пойыздарға (ДМП) қосылды. Соңғы жылдары ДМП-ның тек бір вагоны ғана жұма және сенбі күндері пайдаланылды. 1987 жылдың 19 ақпанында NSB басқармасы Крагеро желісін жабуды ұсынды. Олар желіде ауқымды жөндеу жұмыстарын жүргізу қажеттігін, пойыз құрамын жаңалау қажеттігін және пайдасыздық мәселесін атап өтті, билет түсімдері операциялық шығындардың шамамен төрттен бірін ғана жабатынын көрсетті. Бұл шешім Нумедал, Валдрес, Хардангер, Флеккефьорд және Скрея желілерін жабуды қарастырған үлкен жобаның бір бөлігі болды. Алайда, 25 наурызда Теміржол кеңесі жергілікті халықтың наразылығын ескере отырып, желіні жабуға қарсы дауыс берді. 1988 жылдың 20 сәуірінде Көлік министрі Кьелл Борген желілерді жабуды мақұлдайтын жоспарды ұсынды. Боргеннің Еңбек партиясы Консервативтік партия мен Прогресс партиясының қолдауымен парламентте жабылуды қолдаған көпшілікті қамтамасыз етті. Шешім 2 маусымда парламентте қабылданды, бірақ Еңбек және Консервативтік партияларының кейбір жергілікті өкілдері желіні сақтап қалуға дауыс берді. Желінің ең оңтүстік бөлігі жаңа жол салу үшін пайдалануға жоспарланған. "Табиғат және Жастар" қозғалысы 1970 жылдары желіні жабуға қарсы күрескен, ал 1988 жылы жергілікті бөлім қайта құрылып, желіні сақтап қалу үшін жұмыс істей бастады. Олар жергілікті тұрғындардан қолдау да, қарсылық та көрді. 1989 жылдың 30 қазанында "Табиғат және Жастар" қозғалысының 70-80 өкілі теміржолдың бұзылуын тоқтату мақсатында азаматтық наразылық акциясы ретінде Тангехейя туннеліне кіруге тырысты. Наразылар Саннидалда бір апта бойы тұрып, Көлік министрі Ларс Гуннар Лиемен де кездесті. Топ бұл мәселеге үлкен медиа назар аударуға қол жеткізді, бұл 1980 жылдардың соңында Норвегиядағы ең көп талқыланған экологиялық акцияға айналды. 1997 жылы Норвегия ұлттық теміржол әкімшілігінің директоры Осмунд Уэланд Крагеро желісін және басқа да жабық тармақ желілерін бұзуды қалайтынын мәлімдеді. 1997 жылы Саннидалдағы кемпинг желідегі 15 дрезинаны жалға беруді бастады, бірақ 2005 жылы бұл қызмет тоқтатылды. 2000 жылдардың соңында жергілікті орман иелері қалған рельстерді алып тастау үшін науқан бастады. 2008 жылдың қыркүйегінде Жерді консолидациялау сотының шешімімен орман иелеріне Саннидал мен Несландсватн арасындағы Твейтерейдвеген, одан солтүстікке қарай, Твейтерейдсбухта, Сага және Ойгардсмирада орналасқан бес жер асты жолын алып тастауға рұқсат берілді. Бұл жұмыс орман иелерінің қаражатына жүргізілді. Бұл желіде дрезинамен жүру мүмкіндігін толығымен жойды.

Болашақ

2001 жылы Телемарк округі әкімдігі Порсгрунндағы Vestfold Line және Скорстольдегі Sørlandet Line (Фиане маңы) арасында салынатын жаңа желіге қатысты жоспарларды бекітті. Гренланд желісінің ұзындығы шамамен белгілі бір шақырымды құрайды және Саннидалда станциясы болады. Оның құны 3,8 миллиард NOK шамасында бағаланады, бұл Kragerø қаласынан Ослоға саяхат уақытын 2 сағатқа дейін қысқартады. Сорланд желісінің шығысындағы елді мекендерге қызмет көрсету мақсатында Норвегияның Ұлттық теміржол басқармасы Конгсберг пен Крагеро арасында аймақтық пойыз қатынасын ұсынды, бұл Саннидалда Гренланд желісіне ауысуға мүмкіндік береді. 2010 жылы Оңтүстік-Батыс желісін Ост-Агдер және Вест-Агдер округтері ұсынды. Бұл желі Гренланд желісінің бағытын шамамен қайталайды, бірақ оңтүстікке қарай ұзаққа созылып, жағалаудағы ірі қалалармен байланысады. Аталған ұсыныста Крагеро қаласына Брокландшея станциясы арқылы қызмет көрсету жоспарланған. 2022 жылғы мәліметтер бойынша, бұл жоспарлар күші тоқтатылған.