Раймонди стеласы: Чавин мәдениетінің қасиетті символы
Raimondi Stele
Раймонди стеласы: ежелгі андтық мәдениеттің (1500-300 ж.б.д.) қасиетті өнері. Перудегі Шавин де Уантар археологиялық ескерткішінен табылған. Құдай таяғы бейнеленген.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Раимонди стеласы – қазіргі Перудегі Анд тауларының орталық аймағындағы Чавин мәдениетінің қасиетті нысаны және маңызды өнер туындысы. Чавин халқы осы археологиялық ескерткіштегі негізгі құрылым – Чавин-де-Уантар атымен аталады. Олар бұл аймақты б.з. дейінгі 1500 жылдан б.з. дейінгі 300 жылға дейін мекендеген деп саналады, бұл оларды Анд мәдениеттерінің ерте кезеңіне жатқызады. Ерте кезең Чавин өнер стильдерінің таралуы мен басымдығынан кейін қалыптасты, атап айтқанда, төңкерілген көз белгісі және мысық, жылан және крокодил сияқты жануарлардың антропоморфтық/зооморфтық бейнелері. Стелла жеті фут биіктікте, жоғары жылтыратылған граниттен жасалған, бетіне ою-өрнек салынған, онда Таяқ құдай бейнеленген негізгі көркемдік ерекшеліктер көрсетілген. Стелла бастапқы орнынан табылмай, қазір Лимадағы Перудің Ұлттық археология, антропология және тарих мұражайының ауласында сақталуда.
The Raimondi Stele is a sacred object and significant piece of art of the Chavín culture of the central Andes in present day Peru. The Chavín were named after Chavín de Huantar, the main structure found in ruin at this archaeological site. The Chavín are believed to have occupied this space from 1500 BCE to 300 BCE, which places them in the Early Horizon period of Andean cultures. The Early Horizon came to rise after the spread and domination of Chavín art styles, namely the hanging pendant eye and anthropomorphism/zoomorphism of feline, serpent, and crocodilian creatures. The stele is seven feet high, made of highly polished granite, with a lightly incised design featuring these key artistic choices shown in the depiction of the Staff God. After not being found in situ (in its original intended position), the stele now is housed in the courtyard of the Museo Nacional de Arqueología Antropología e Historia del Perú in Lima.
Табылған
Стелланы табу туралы алғашқы заманауи жазбаны 1871 жылы Жозе Торибио Поло жасады, бірақ сол кезде оның назары көбінесе Лансонға аударған. Екі жыл өткен соң, 1873 жылы итальяндық перуаниялық табиғат зерттеушісі Антонио Раймонди Чавин-де-Уантарға сапар шегіп, бұл құрылысты "бекініс" деп сипаттады, сонымен қатар салтанат орталығындағы стелаға назар аударды. Раймонди мен сол кездегі саяхатшылардың айтуынша, Перудің жергілікті халқы өткенге қатысты заттарды жинап, үйлерінде көрсететін, осылайша өзінің тарихымен байланысын сақтап, оны қорғайтын. Раймонди стеласына бір жағынан қарағанда, ол екі қолында Хуачума (немесе Сан-Педро) кактусы түріндегі екі таяқ ұстаған қорқынышты құдай – Таяқ құдайын бейнелейді. Рухани көшбасшылар мен элиталар Сан-Педро кактусының шырынын ішіп, галлюциногендік әсерге қол жеткізіп, осылайша құрметтейтін құдайларына жақындауға тырысатын. Суреттегі тұлғаның көзі жоғары қарай, жыландар мен иілген өрнектерден жасалған әсем бас киіміне қарап тұр. Контурлық қақтығыс тек монолиттің физикалық өзгеруінде ғана емес, сонымен қатар иконографияда да байқалады. Таяқ құдайдың таяқтары – өсімдіктер, белбеуі – бет, белбеудегі беттің құлақтары – жыландар, ал бас киімі – кейман терісінен жасалған. Бұл жануарлар Анд мәдениетінде кеңінен мифологияландырылған және географиялық орналасуына байланысты әңгімелерге толы болған. Олар – таулардың үстіндегі жартастарда мекендейтін, өмір сүру үшін күшін және шеберлігін пайдаланған басты жыртқыштар. Тасқа қатысу пассивті емес, ол көрерменнен осы құдайды білу үшін белсенді болуды талап етеді: бас пен денесін қозғап, екінші жағын көруге, екі жақты бейнені аудару үшін тасты физикалық түрде көтеруге немесе стеланың төменгі рельефіне назар аударуға шақырады. Тас нысанының өзгеруі Раймонди стеласын көретін адамдардың өзінің өміріндегі өзгерістерді көрсетеді. Қос мағыналылық және контурлық қақтығыс арқылы көрсетілген екілік олардың күнделікті өміріндегі екіліктің маңыздылығын көрсетеді: түн мен күн, жаңбырлы және құрғақ маусым, өмір мен өлім және т.б.
The first modern record of someone writing about their finding of the stele was José Toribio Polo in 1871, but his sights at the time were more set on the Lanzón. Two years later in 1873, Antonio Raimondi, an Italian Peruvian naturalist, visited Chavín de Huantar and described the structure as a "fortress," taking note of the stele in the ceremonial center. According to Raimondi and other accounts of travelers at the time, the local people of Peru would collect and display objects representative of the past in their homes, aligning themselves with the past while also protecting their history. When the Raimondi Stela is viewed one way, the image depicts a fearsome deity, the Staff God, holding a staff in each hand that also double as Huachuma (or San Pedro) cactus. Spiritual leaders and elite would drink the juice from the San Pedro Cactus that would elicit a hallucinogenic response, allowing them to become closer to the deities that they honored. The eyes of the figure look upward toward his large, elaborate headdress of snakes and volutes. Contour rivalry is found not only in the physical transformation of the monolith, but also in the iconography. The Staff God's staffs are also vegetation, his belt is also a face, the ears of the face on the belt are snakes, and his headdress is made up of caiman. The animals represented were highly mythologized and rumored in Andean cultures because of their geographic location. They are all apex predators and lived in the jungles just above the mountain ranges, using their power and prowess to thrive. The interaction with the stone is not passive, it requires the viewer to become active in the knowing of this deity by either moving their head and body to see the other side, physically lifting the stone to flip the double image, or simply just focusing on the low relief that the stele was carved in to really observe all that is happening in the imagery. The transformation of the stone object reflects the transformation that the viewers of the Raimondi Stele would so often undergo. The duality shown through double meaning and contour rivalry is indicative of the importance of duality in their everyday lives: night and day, rainy and dry season, life and death, etc.