Кіріспе

Канадалық философ (1950 жылы туған) Ақыл-ой философиясында адам ойы мен іс-әрекеті теориясына байланыстық модельдерді қолдану үшін танымал. Ол HOTCO ("қызыл когеренстік") үшін де танымал, бұл оның эмоцияларды негізгі деңгейде қамтитын танымның компьютерлік моделін құруға тырысуы болды. Философияға жалпы көзқарасында Тагард дәлелдің көзі ретінде интуицияға тым тәуелді болғандықтан аналитикалық философияны қатты сынға алады.

Өмірбаян

Тагард 1950 жылғы 28 қыркүйекте Саскачеван провинциясының Йорктон қаласында дүниеге келген. Ол Саскачеван университетін (философия бакалавры, 1971), Кембридж университетін (философия магистрі, 1973), Торонто университетін (философия докторы, 1977) және Мичиган университетін (компьютер ғылымы магистрі, 1985) бітірген. 1998–1999 жылдары Когнитивтік ғылымдар қоғамының басқару кеңесінің төрағасы, 1997–1998 жылдары Машиналар мен сана қоғамының президенті болды. 2013 жылы Канада Кеңесінің Киллам сыйлығына ие болды, ал 1999 жылы Канада Корольдік қоғамының мүшесі болып сайланды. 2003 жылы Ватерлоо университетінің ғылыми-зерттеу жұмысындағы үлкен жетістіктері үшін сыйлығын алды, ал 2005 жылы университет ғылыми-зерттеу профессоры атанды. Тагард психолог Зива Кундаға үйленген. Кунда 2004 жылы қайтыс болды.

Түсіндірмелік үйлесімділік

Тагард көптеген танымдық функцияларды, соның ішінде қабылдау, аналогия, түсіндіру, шешім қабылдау, жоспарлау сияқтыларды (максималды) үйлесімділік есептеу түрінде түсінуге болатынын ұсынды. Тагард (Карстен Вербергтпен бірге) когеренттілік ұғымын шектеулерді қанағаттандыру мәселесі ретінде нақты формалдауды ұсынды. Модельде когеренттілік ұсынылым элементтері жиынтығында (мысалы, тұжырымдар, суреттер және т.б.) жұмыс істейтіні болжанады, олар бір-бірімен үйлесе алады (когерентті) немесе үйлеспеуге қарсы тұрады (инкогерентті). Егер екі элемент p және q когерентті болса, олар оң шектеумен байланыстырылады, ал егер екі элемент инкогерентті болса, олар теріс шектеумен байланыстырылады. Сонымен қатар, шектеулер салмақталған, яғни әр шектеу үшін оң салмақ болады. Тагардтың пікірінше, когеренттілікті максимизациялау элементтерді қабылданған және қабылданбаған элементтерге бөлуді қамтиды, осылайша шектеулердің максималды саны (немесе максималды салмағы) қанағаттандырылады. Мұнда оң шектеу егер екі элемент те қабылданса немесе екеуі де қабылданбаса қанағаттандырылған болып есептеледі. Ал теріс шектеу бір элемент қабылданса (мысалы, p), ал екіншісі қабылданбаса қанағаттандырылады.

Ғылым философиясы

Тагард ғылым философиясындағы шекаралау мәселесін зерттеді. Тексеру мен жолдандырудың сәтсіздігіне ұшыраған, ол 1978 жылы псевдоғылымды анықтау критерийін ұсынды, оның басты мақсаты – ғылымды Фейерабенд пен Рортидің релятивизмінен құтқару еді. Тагардтың критерийі бойынша, "Ғылыми деп есептелетін теория псевдоғылым болып табылады, егер және тек қана егер": Ол ұзақ мерзім ішінде баламалы теорияларға қарағанда кем дамыған және көптеген шешілмеген мәселелерге тап болса; бірақ тәжірибешілер қауымдастығы теорияны мәселелерді шешуге қарай дамытуға көбінесе тырыспайды, теорияны басқалармен салыстырып бағалауға ұмтылысқа немқұрайлылық танытады және растаулар мен жолдандыруларды таңдап қарастырады. Дегенмен, 1988 жылы Тагард бұл ұсынысты "қабылдамау керек" деп жазды, себебі оның екі кемшілігі бар еді. Біріншіден, жалпы псевдоғылым үшін қажетті және жеткілікті шарттарды табуға тырысу бекер еді, екіншіден, критерий псевдоғылым деп белгілеуге тиіс болған астрологияға тым кешірімді келді.