Кіріспе

Ағылшын кинорежиссері Питер Джеймс Йейтс (24 шілде 1929 – 9 қаңтар 2011) – ағылшын кинорежиссері және продюсері, әртүрлі жанрлардағы жан-жақтылығымен және "детальдарға назар салуымен" танымал. Ол төрт рет «Оскар» сыйлығына (екі рет – «Үздік режиссер» және «Үздік фильм» номинацияларында), үш BAFTA сыйлығына және екі «Алтын глобус» сыйлығына ұсынылған. Йейтс бастапқыда Корольдік драма өнері академиясында актерлік шеберлікті меңгерген, кейін Тони Ричардсон сияқты көрнекті режиссерлердің ассистенті ретінде киноиндустриясына қадам басқан. «The Saint» және «Danger Man» сияқты телешоуларды режиссерлік еткеннен кейін, Йейтс «Robbery» (1967) тонау фильмімен үлкен жетістікке жеткен. Бұл оған Стив Маккуиннің қатысуымен түсірілген «Bullitt» (1968) полицейлік триллерін жасауға мүмкіндік берді, ол үлкен сынға ұшырап, коммерциялық сәттілікке қол жеткізді. Содан кейін Йейтс әртүрлі жанрларда фильмдер түсірді. Ол Дастин Хоффман мен Миа Фарро жұлдыздығымен түсірілген «Джон мен Мэри» (1969) романтикалық драмасының, «Мерфидің соғысы» (1971) екінші дүниежүзілік соғыс фильмінің, «Жылы тас» (1972) тонау фильмінің, «Эдди Койлдің достары» (1973) бостондық гангстерлік фильмінің, «Брейкинг Авей» (1979) өмірге қадам басу драмалық комедиясының, «Крулл» (1983) культтік ғылыми-фантастикалық фильмінің және танымал «Дрессер» пьесасының киноверсиясының режиссері болды. 2000 жылдары ол теледидар режиссурасына оралды, соның ішінде «Дон Кихот» (2000) фильмін түсірді.

Ерте өмір және білім

Ейтс Гэмпшир графтығының Альдершот қаласында дүниеге келген. Әскери офицердің ұлы, ол бала кезінде Чартерхаус мектебінде білім алды, Корольдік драма өнері академиясын бітіріп, бірнеше жыл актер, режиссер және сахна менеджері ретінде жұмыс істеді. Ол Лондон мен Нью-Йоркте пьесалар қойды. Сонымен қатар, ол Стирлинг Мосс пен Питер Коллинз үшін екі жыл жарыс менеджері болып қызмет етті.

1958-1966 жылдар

1950 жылдары ол киноиндустриясында шетелдік фильмдерді дубляждау және деректі фильмдерді монтаждау сияқты түрлі жұмыстармен айналыса бастады. Көп ұзамай ол жетекші режиссердің ассистенті болды. Ол Марк Робсонның "Алтыншы бақыттың қонақ үйі" (1958) фильмінде, Теренс Янгтың Клифф Ричардпен бірге түскен "Жасқанша айыпталу" (1959) фильмінде, Терри Бишоптың "Қорғансыз әйел" (1959) фильмінде, Гай Гамильтонның "Ұсақ қарақшылық" (1960) фильмінде, Джек Кардиффтің "Ұлдар мен махаббат" (1960) фильмінде, Тони Ричардсонның "Көңіл көтеруші" (1960) және "Татты мед" (1961) фильмдерінде, Дж. Ли Томпсонның "Наваронның қарулары" (1961) және Хосе Квинтероның "Миссис Стоунның римдік көктемі" (1961) фильмдерінде режиссердің ассистенті болды. Ричардсонның ықпалымен ол Лондонның Корольдік театр залында Элбидің "Американ арманы" және "Бесси Смиттың қасіреті" спектакльдерін қойды. Йейтстің режиссер ретіндегі алғашқы толық метражды фильмі – Клифф Ричардқа арналған "Жазғы демалыс" (1963) болды. Бұл фильм 1963 жылы британдық прокатта екінші орынды иеленді. Йейтс Н. Ф. Симпсонның "Бір жолды маятник" пьесасының Корольдік театр залындағы түпнұсқасын көрді және 1964 жылы экранға шыққан фильмнің нұсқасын жасау тапсырылды. Оны Майкл Дили өндірді. Фильм кеңінен танымал болмады. 1960 жылдардың ортасында Йейтс "The Saint" және "Danger Man" сияқты телесериалдардың бірнеше эпизодарын режиссерлік етті.

1967-1984 жылдар

Ейтстің режиссер ретінде түсірген үшінші фильмі – «Ұрлық» (1967), Стэнли Бейкер жұлдыздығымен және Дилінің продюсерлігімен түсірілген 1963 жылғы «Ұлы пойыз тонаудың» көркемделіп алынған нұсқасы. «Ұрлық» АҚШ-та сәтті болды және Брюс Вебер жазғандай, «Буллитт» (1968) фильмін режиссерлік ету ұсынысына әкелді. Вебер былай деп жазды: «Мырза Ейтстің беделі, ең алдымен, оның алғашқы американдық фильмі – «Буллитт» (1968) және әсіресе, сондағы ұзақ автокөлік қууымен байланысты, ол бірден классикаға айналды». Кейін Йейтс: «Сол кезде Голливудта британдық режиссерлердің әрекет фильмдерін түсіре алмайтынын барша білді, сондықтан студияның мені шақыруының басқа да себебі болды деп ойлаймын. Менің ойымша, Маккуин мені әкелуге рұқсат беруі себебі, егер оған еркіндік берілсе, ол студиядан және олардың көз алдынан біршама уақытқа шығып кетер еді». Йейтс Нью-Йоркке көшті. «Фильм жасаушы оқиғалардың болатын жеріне баруы керек», – деді ол. «Буллитт» үлкен жетістікке жетті. Йейтс «Мириш» компаниясымен жеті жылдың ішінде төрт фильм түсіру туралы келісімге келді. «Буллитт» фильмінен кейін Йейтс Дастин Хоффман мен Миа Фарро қатысқан «Джон және Мэри» (1969) романтикалық комедиясын түсірді. «Мен түсіретін оқиялардың түрін өзгертуді ұнатамын», – деді Йейтс. «Сақты болмасаң, сені бір топқа жатқызып, ерте не кеш, сенің орныңды жақсырақ біреу басады». 1970 жылы Йейтс Ричард Бертонмен бірге «Дон Кихот» фильмін түсіретінін айтты, бірақ жоба тоқтап қалды. Оның орнына ол Дилінің продюсерлігімен Питер О’Тул қатысқан «Мерфидің соғысы» (1971) атты соғыс фильміне түсті. Йейтс тағы бір ұрлық фильмін – Дональд Уэстлейктің романы негізінде Уильям Голдманның сценарийімен Роберт Редфордтың ойнаған «Жылы тас» (1972) фильмін түсірді. Одан кейін ол «The Leatherstocking Saga» және Джонатан Шварцтың «Almost Home» фильмдерін түсіруге тырысты, бірақ екеуі де іске аспады. 1972 жылы Йейтс «Paramount» компаниясымен төрт фильмге келісімшартқа қол қойды, ол Уэстлейктің романынан алынған «Қауіпті жиек» фильмінен басталды. Йейтс Роберт Митчемнің қатысқан «Эдди Койлдің достары» (1973) фильмінде қылмыс тақырыбын жалғастырды. Содан кейін ол екі комедия түсірді: Барбра Стрейзандпен бірге «Питтің қалауы үшін» (1974) және «Ана, Жүгірткілер және жылдамдық» (1976); соңғысын ол жазушы Том Манкивичпен бірге продюсерлік етті. Йейтс «The Deep» (1977) атты приключенческий фильмімен үлкен коммерциялық жетістікке қол жеткізді, онда Манкивич авторлық құқығы көрсетілмеген сценарийдің бір бөлігін жазды. Йейтс «The Deep» фильмінен алған беделін Стив Тесич жазған «Breaking Away» (1979) фильмін қаржыландыруға пайдаланды, ал Йейтс Нью-Йоркте сахналық қойылымды режиссерлік еткен болатын. Йейтс фильмді продюсерлік етіп, режиссерлік жасады. «Breaking Away» бес «Оскар» сыйлығына ұсынылды, соның ішінде «Ең үздік режиссер» және Йейтс үшін «Ең үздік фильм». Ол Йейтстің де продюсерлік еткен қысқа мерзімді телесериалға әкелді. Йейтс пен Тесич Уильям Херттің қатысқан «Көз куәсі» (1981) триллерінде қайта жұмыс істеді. Ол «Крулл» (1983) фильмінде фантастикалық жанрға тырысты, бірақ ол прокатта сәтті болмады. Йейтс Рональд Харвудтың пьесасының бейімделуі «The Dresser» (1983) фильмін де продюсерлік етіп, режиссерлік жасады. Фильм жеті «БАФТА» және бес «Оскар» номинациясын алды, соның ішінде «Ең үздік фильм» және «Ең үздік режиссер» үшін «БАФТА» сыйлығы және Йейтс үшін «Ең үздік фильм» және «Ең үздік режиссер» үшін «Оскар» сыйлығы. «The Dresser» сондай-ақ 34-ші Берлин халықаралық кинофестиваліне қатысты. «Эдди Койл» және «Breaking Away» фильмдерімен бірге «The Dresser» Йейтстің үш сүйікті фильмінің бірі болды.

1985-2004 жылдар

"Кейімпаз" фильмінен кейін Йейтстің келесі төрт режиссерлік жұмысы кассада сәтсіз аяқталды: Тесич жазған "Элени" (1985), Шер мен Дэннис Куэйд қатысқан "Күдік" (1987) триллері, ол продюсерлік еткен "Кэролл көшесіндегі үй" (1988); және Том Селекпен түсірген "Кінәсіз адам" (1989). 1990 жылдардың басында Нью-Йоркте 18 жыл тұрғаннан кейін Йейтс Лос-Анджелеске көшті. Ол "Қажетті нәрселер" (1992) фильмінің атқарушы продюсері болды. Йейтс Ирландияға "Елдік жүгіріс" (1995) фильмін түсіру үшін барды, оның өндірісін де өзі қадағалады. 1997 жылы Йейтс Лондонға қайтып келді. "Жұмыс тоқтап қалғандай болды", - деп мойынға басқан ол. "Біріншіден, мүмкін болса, 30 жасқа дейін болу керек. Екіншіден, мен өз жобаларымды дамытуды артық көремін. Көптеген жасөспірімдерге арналған фильмдер болды, мен оларға сай емес едім және олармен байланыс орнатуды сезінбедім, сондай-ақ мен білмейтін арнайы эффекттер туралы фильмдер де болды. Компьютерлік білімді буынмен өсу керек". Йейтстің соңғы фильмі – "Бөлек бейбітшілік" (2004).

Директорлық стилі

Ейтстің екі ерекше стилі бар: бірі – триллер, әрекет және драма жобалары үшін қолданылады, ол көбінесе басты кейіпкердің жекеленуін гуманистік тұрғыдан бейнелейді, ал екіншісі – кейіпкерлердің моральдық тұйыққа тірелуіне назар аударатын экспрессивті және сезімтал стиль, көбінесе оның өмірге келу және басқа да драмалық фильмдерінде көрінеді. «Мен қиындықтарға қарсы күресіп, жеңіске жеткен батырларды жақсы көремін деген теорияда қандай да бір шындық бар деп ойлаймын», – деді Ейтс.

Марапаттар мен ұсыныстар

Жыл Қауымдастық Санаты Жеңімпаз Нәтижесі Ref. 1979 ж. Оскар сыйлығы Ең жақсы фильм Алысу Ең жақсы режиссер 1983 ж. Ең жақсы фильм Киімші Ең жақсы режиссер 1969 ж. BAFTA сыйлығы Ең жақсы режиссура Буллит 1984 ж. Ең жақсы фильм Киімші Ең жақсы режиссура 1978 ж. Алтын глобус сыйлығы Ең жақсы режиссер Алысу 1983 ж. Киімші 1979 ж. Америка Режиссерлер Гильдиясы сыйлығы Кинодағы ең үлкен жетістік Алысу 2004 ж. Күндізгі Эмми сыйлығы Ең үздік балалар бағдарламасы Алыстағы бейбітшілік