Кіріспе

Чезаре ди Лоренцо Чезариано (1475 жылдың 10 желтоқсаны – 1543 жылдың 30 наурызы) – итальян суретшісі, архитектор және сәулет теориясының маманы. Ол Витрувийдің «Архитектура туралы» еңбегінің алғашқы итальян тіліндегі аудармасын жасаған автор.

Өмірбаян

Чезариано Миланда дүниеге келген. Оның өмірі туралы мәлімет аз. 1496 жылы ол Реджио-Эмилияда біраз уақыт тұрды; 1500 жылдардың басында Пармада жұмыс істеді, онда Сан-Джованни-Евангелиста шіркеуінің сакристиясын суреттеді. 1507 жылы ол Римде болды, онда Перуджино, Пинтуриккио және Лука Синьореллимен танысты. Дегенмен, оның қызметінің көп бөлігі Миланда өтті, ол 1512-1513 жылдары Максимилиан Сфорцаның сарайында әскери инженер ретінде қайта оралды. Ол Санта-Мария-прессо-Сан-Целсода және Сфорца сарайын жаңартудың бір бөлігінде жұмыс істеді; Милан соборының (Дуомо) әсемдеу жұмысына, сондай-ақ 19 ғасырда бұзылған Sala dei Deputati бөлмесіне қатысты. Джорджо Вазари Брамэнттің өмірбаянында былай жазды: «Кем дегенде бір керемет нәрсені көруге ниеттенген ол Миланға жол тартты және Дуомоға барды. Сол жерде жақсы геометр және сәулетші ретінде белгілі, Витрувийге түсініктеме жазған Чезаре Чезариано болды. Күткен сыйлығын алмағанына ашуланған Чезарь одан әрі жұмыс істеуден бас тартты және адамнан гөрі жануар сияқты қайтыс болды». 1528 жылы Чезариано Миланның испан губернаторы тарапынан герцогтік инженер болып тағайындалды. 1535 жылы ол Дуомоның құрылыс директоры болды.

Шығармалары

Цезарьо Витрувийдің "Де архитектура" трактатын қазіргі тілге (итальян тіліне) өзінің түсініктемесімен қоса алғаш рет аударғандығымен есімде қалды. Ол 1521 жылы Комо қаласында көптеген ағаштан жасалған суреттермен бірге жарық көрді. Кітаптың 360 беті бар еді және 1300 данасы басылды. Біраз уақыттан кейін Венецияда жарық көрген басылымдарда плагиатталды, бірақ олардың барлығын Андреа Палладио салған суреттері бар Даниэле Барбароның 1556 жылғы басылымы алмастырды. Витрувийдің техникалық тілі көптеген қиындықтарға толы. Леон Баттиста Альбертидің пікірінше, римдіктер Витрувий грек тілінде жазды деп ойлаған, ал гректер – латын тілінде. Латын тілінің түсініксіздігі және суреттердің болмауы Ренессанс дәуірінің дизайнерлеріне еркіндік берді, олар ежелгі сәулетті өз көзқарастары бойынша түсіндіре алды, олль антика стилінде. Цезарьоның "Витрувий" еңбегі классикалық антикалық сәулетке Ренессанс дәуіріндегі көзқарасты нақты көрсетеді. Шындығында, Миланның кеш готикалық Дуомосының рухын Цезарьоның ағаш кескіндемелерінің кейбіреулерінде тануға болады. Оның иллюстрацияларының арасында Витрувийдің идеалды пропорциялы адам туралы қағидаларын бейнелеуге жасаған әрекет бар, оны Леонардо табысты орындады, бірақ 15 ғасырдың көптеген теоретиктері де тырысты. Себастьяно Серлионың иллюстрацияларына қарағанда әсері аз болғанымен, Цезарьоның суреттері Солтүстік Антверпен манерінің көркем және классикалық лексикасына белгілі бір әсер етті.