Кіріспе

Канад тіліндегі поэтика, риторика және грамматика бойынша классикалық еңбек – Кавиражамарга (850 ж.) – риторика, поэтика және грамматика саласындағы канад тіліндегі ең ерте қолжетімді еңбек. Ол атақты Раштракута патшасы Амогаварша I-нің шабыландыруымен немесе оның бір бөлігін жазған. Кейбір тарихшылар бұл еңбек санскрит мәтіні Кавядаршаға негізделенгенін айтады. Кейбір тарихшылар Кавиражамарганы патша сарайындағы ақын, канад тілінің теоретигі Шри Виджаямен бірлесіп жазған болуы мүмкін деп санайды. Атаудың сөзбе-сөз мағынасы – "Ақындардың патша жолы", және ол ақындар мен ғалымдарға арналған нұсқаулық (Кавишикша) ретінде жазылған. Бұл еңбекте бұрынғы канад поэзиясы мен әдебиетіне жасалған сілтемелерден бұрынғы ғасырларда проза мен поэзияда көптеген еңбектер болғандығы көрінеді.

Ерте өмір

Амогхаварша I таққа отырғанға дейінгі есімі Шарва болған. Ол 800 жылы Шрибхаван қаласында, Раштракута патшасы Говинда III-нің Канауж қаласынан жемісті солтүстік жорығынан оралғанда дүниеге келді. Бұл туралы Амогхаварша I-нің Манне жазбалары (803), Сирур тақталары және Санжан жазбалары (871) мәлімдейді. Амогхаварша I 814 жылы 14 жасында таққа отырып, каннада тіліне, мәдениетіне, еліне және халқына зор қызығушылық танытты. Оның «Кавираджамарга» атты еңбегі осы мәселелерге толыққанды тоқталады. Бұл еңбекте солтүстіктегі Годавари және оңтүстіктегі Кавери өзендері арасындағы барлық аймақ "Каннада елі" деп сипатталған, оған қазіргі Карнатаканың солтүстігі мен шығысындағы, қазір каннада тілінде сөйленбейтін кең аумақтар да кіреді.

Ертедегі жазушылар мен әдеби стильдер

Кавираджамарга тек қана бұрынғы каннада жазушылары мен ақындарына ғана емес, сонымен қатар каннада тілінің әртүрлі жазба диалекттерінде кең таралған әдеби стильдерге де маңызды сілтеме жасайды. Осы жазудың мақсаты осы жазба стильдерін стандарттау болды. Кітапта композицияның бұрынғы стильдері – Беданде, Чаттана және Гадьяката туралы айтылады және бұл стильдерді пуратана кави (әдеби мағынада, "алғашқы ақындар") танығанын көрсетеді. Прувачаряр (әдеби мағынада, ертедегі грамматиктер немесе риториктер) термині де қолданылған. Кітапта Амогхаварша I-ге дейінгі бірнеше ертедегі каннада жазушылары: Вималахандра (777 жыл), Удая, Нагарджуна, Джаябханду және Батыс Ганг әулетінің VI ғасырдағы патшасы Дурвинита – каннада прозасының ең үздік жазушылары ретінде; ал Шривиджая, Кависвара, Чандра Пандита және Локапала – каннада поэзиясының ең үздік жазушылары ретінде аталады. Бірақ осы ертедегі авторлардың еңбектері мен шығармалары әлі де табылған жоқ. Кавираджамарга каннада әдебиетінің дамуына үлкен үлес қосты және сол дәуірдегі каннада грамматикасының нұсқаулығы болды. Ол көптеген жазушыларды жетелеу үшін "патшалық жол" салды. Амогхаварша I өзінің сын-пікірінде, ескі каннада тілі "көне өлеңдерде" орынды екенін, бірақ қазіргі заманғы туындыларда "қарт әйелмен араласу" сияқты дәмсіз екенін жазады. Оның пікірінше, каннада мен санскриттің қосылысы "құлаққа жағымсыз" болса, каннада мен "Сама санскриттің" қосылысы "музыка" сияқты құлаққа жағымды, ал каннада мен санскриттің күрделі сөздердегі араласуы "айран мен қайнаған сүтті араластыру" сияқты жағымсыз. Ол сондай-ақ, анте, матте және гадам сияқты дөрекі сөздерді қолдануды айыптады.