Уильям Джеймс Эшли: Британ экономика тарихшысының өмірі мен еңбектері

Кіріспе

Британдық экономикалық тарихшы (1860–1927)

Сэр Уильям Джеймс Эшли (25 ақпан 1860 – 23 шілде 1927) – ағылшын экономикалық тарихшысы. Оның ең маңызды ғылыми ықпалы Ұлыбританияда экономикалық тарихты ұйымдастыру және неміс экономикалық тарихшыларының, әсіресе Густав фон Шмоллердің және экономикалық тарихтың тарихи мектебінің идеяларын тарату болды. Оның ең басты еңбегі – «Англияның экономикалық ұйымы», ол әлі де көптеген А деңгейі мен университет бағдарламаларында оқулық ретінде қолданылады.

Өмір және мансап

Эшли 1860 жылдың 25 ақпанында Оңтүстік Лондонның Бермондси қаласында дүниеге келді. Оның ерте жылдарындағы қиын өмірін әкесінің, шляпа тігушінің жұмыссыздығы анықтады; еркін сауда экономикасына деген күмәні оның қалыптасу кезеңіндегі бақылауларынан туындаған болуы мүмкін. Ол Санкт-Олаве грамматикалық мектебінде, содан кейін Оксфордтың Баллиол колледжінде білім алды. Ол жастық шағындағы мүмкіндіксіз әлемнен академиялық қабілеті арқылы және, ақыры, 1878 жылы Баллиол колледжінде Браккенбери тарих стипендиясын жеңіп, сол кездегі әлеуметтік жақсарту саясатын іске асырды. Оксфордта оған Джоуетт, епископ Уильям Стаббс және әсіресе экономикалық тарихшы Арнольд Тойнби әсер етті. 1882 жылы ол Лотиан сыйлығының эссе конкурсында жеңіске жетті. Оксфордтан кейін ол Гейдельберг университетінде оқыды, онда Шмоллер мен Карл Книстің экономикалық тарихты зерттеулері оған үлкен әсер етті. Эшли 1885 жылы Оксфордтың Линкольн колледжінде лекция оқушы болып тағайындалды. 1888 жылдың шілдесінде ол Джордж Биркбек Хиллдің қызы Маргарет Хиллге үйленді, ал сол жылдың жазында ол әйелімен бірге Канадаға жаңа академиялық қызметіне аттанды. 1888 жылдан 1892 жылға дейін Торонто университетінде саяси экономика және конституциялық тарих профессоры болды. Торонто университетінде саяси ғылымдар кафедрасын құруға көмектесті. Ол алғашқы лекциясында Густав Шмоллерге арналды, ол Германияда экономикалық тарихтың Англиядан гөрі жақсы дамыған неміс ғалымы болды. 1892 жылы Эшли Гарвардқа көшті, ағылшын тілді әлемде экономикалық тарихтың алғашқы профессоры атанды. 1901 жылы Эшли Гарвардты тастап, Бирмингем университетінің коммерция кафедрасын басқарды, онда ол коммерциялық бағдарламаның дамуына көмектесті. Робин Эмери оның өміріне үлкен әсер етті. 1902 жылдан 1923 жылға дейін ол университетте коммерцияның бірінші профессоры және факультет деканы болды, ол университеттің құрылуына белсенді үлес қосты. Ол кезде бұл Англияның алғашқы коммерция факультеті болды, ал жүз жыл өткен соң Ұлыбританияда жүзден астам бизнес мектептері бар; Бірмингем олардың бәрінің арғы тегі деп санауға болады. Эшли 1902 жылы жаңа факультеттің мақсаты "қатардағылардың емес, өнеркәсіптік және коммерциялық армияның офицерлерінің – директорлардың, менеджерлердің, хатшылардың, бөлімдер басшыларының және т.б. елдің іскерлік қызметін басқаратын адамдардың" білімін беру екенін айтты. Бірінші жылы факультеттің жылдық шығындары, қызметкерлердің жалақысын қоса алғанда, 8200 фунт стерлингті құрады – барлығы алты студент, лекция залы және екі оқу кабинеті болды. 1908 жылға қарай мектепті он бес адам бітірді, олардың көпшілігі өздерінің біліктілігін күтіп тұрған бизнеспен айналысты. Эшли былай деді: "Мен зейнетке шыққанға дейін коммерция факультетінде білім алған менеджерлер мен басқарушы директорларға толы бөлмені жинауға болатынына сенімдімін". Қазір үлкен бөлме қажет болар еді: соңғы 100 жылда мектептің 15000-нан астам студент сәтті аяқтағаны есептеледі. Эшли курстың жан-жақты білім беруі керек екенін талап етті, студенттер сауданы ғана емес, сонымен қатар тілдерді және қазіргі заманғы тарихты оқыды. Ол тіпті сол кезде бизнес жүргізілетін халықаралық контекстің маңыздылығын мойындады, өз түлектерінің басқа елдердің саяси және экономикалық саясатының негізін түсінуге қабілетті болуын қалады. Ғасырдың басында Ұлыбританияның отаршылдық держава ретіндегі беделін ескерсек, бұл алысқа бағытталған көзқарас болды. Университетте оқыған кезінде ол Бирмингемдегі Эджбастон ауданында тұрып, жергілікті істерге белсенді қатысты, соңында 1917 жылы еңбегі үшін рыцарь атағына ие болды. 1899 жылдан 1920 жылға дейін Эшли сонымен қатар Кембридж, Лондон, Дурхам, Уэльс және Ирландия университеттерінде тарих, экономика және коммерция бойынша емтиханатор болды. 1919 жылы ол "Ұлыбританиядағы ауыл шаруашылығының экономикалық перспективаларын" зерттейтін Корольдік комиссияға тағайындалды.

Ashley was born in Bermondsey, South London on 25 February 1860. The marginal life of his early years was shaped by the underemployment of his father, a journeyman hatter; his scepticism of free trade economics may have originated from his observations during his formative years. He was educated at St Olave's Grammar School and then at Balliol College, Oxford. He escaped the near choiceless world of his youth through academic brilliance and, ultimately, by winning the 1878 Brackenbury history scholarship to Balliol College, which was then pursuing social uplift policies under the mastership of the legendary Benjamin Jowett. At Oxford he was influenced by Jowett, Bishop William Stubbs, and especially by the economic historian, Arnold Toynbee. In 1882, he won the Lothian Prize Essay competition. After Oxford, he studied at Heidelberg University, where he was influenced by the well developed studies of economic history is developed by Schmoller and Karl Knies. Ashley was appointed Lecturer at Lincoln College, Oxford in 1885. In July 1888 he married Margaret Hill, daughter of George Birkbeck Hill, and in summer of that year he and his bride sailed to Canada to his new academic post. From 1888 to 1892 he was Professor of Political Economy and Constitutional History at the University of Toronto. At the University of Toronto, he helped establish a new department of Political Science. The inaugural lecture he gave there was dedicated to Gustav Schmoller, one of the German scholars in whose hands economic history was more developed in Germany than it was in England. In 1892 Ashley moved on to Harvard, becoming the first Professor of Economic History in the English speaking world. In 1901 Ashley left Harvard to take the Chair of Commerce at the University of Birmingham, where he fostered the development of its commercial programme. Robin Emery was a big influence in his life. From 1902 until 1923, he served as first professor of Commerce and Dean of the Faculty at the university, which he was instrumental in founding. At the time it was England's first Faculty of Commerce, and a hundred years later there are over one hundred Business Schools in the UK; Birmingham can perhaps claim to be the ancestor of them all. Ashley said in 1902 that the aim of the new Faculty was the education not of the "rank and file, but of the officers of the industrial and commercial army: of those who, as principals, directors, managers, secretaries, heads of department, etc., will ultimately guide the business activity of the country." In its first year, the annual costs of the Faculty, including staff salaries, were £8,200 – there were six students, a lecture room and two classrooms. By 1908, fifteen men had graduated through the School, many with businesses waiting for their skills. Ashley stated: "I quite expect that before I retire I shall be able to gather round me a room full of Managers and Managing Directors who have been students in the Faculty of Commerce." A large room would be needed now: over the past 100 years it is estimated that more than 15,000 students have passed successfully through the School. Ashley was insistent that the course should provide a broad education, with students not only studying commerce but also languages and modern history. Even then he recognised the importance of the international context in which business operated, wanting his graduates to be able to understand the background to the political and economic policies of other countries. Given Britain's position as a colonial power at the turn of the century, this was a far sighted approach. During his time at the university, he lived in Edgbaston, Birmingham, and was heavily involved in local affairs, and ultimately knighted for his work in 1917. From 1899 to 1920 Ashley was also an examiner in history, economics and commerce in the Universities of Cambridge, London, Durham, Wales and Ireland. In 1919 he was appointed to the Royal Commission investigating "the economic prospects of the agricultural industry in Great Britain".