Кіріспе

Шығу кітабында кездесетін акушерлер: Пуа институты

Шифра (Шип̄əра) және Пуа (Пуʿа) – Мысырлықтардың еврей балаларын геноцидке ұшыратуын қысқа мерзімге тоқтатқан екі акушер. Шығу кітабының баянында, Мысыр патшасы, яғни Перғауын, оларға еврейлердің барлық ер баласын өлтіруді бұйырған, бірақ олар оған бағынбады. Перғауын оларды сұраққа тартқанда, еврей әйелдерінің босануы тез өтеді, себебі олар 'жанды' немесе 'күшті' екендігін айтты, сондықтан балалар акушерлер келгенге дейін дүниеге келді (және сақталды). Құдай «акушерлерге жақсылық жасады» және оларға «үйлер берді».

Түсіндірме

Талмудта [Сота 11б] Шипраны Мұсаның анасы Иохебетпен, ал Пуаны Мұсаның қарындасы Мирияммен байланыстырады, осылайша екі демеушіні ана мен қыз етіп көрсетеді.

"Қыздықшылар Құдайдан қорқып жүретін"

Торада дін деген сөз жоқ. Торадағы ең жақын ұғым – «Құдайдан қорқу» (Шығу кітабы 1:17). Емілдер Құдайдың моральдық талаптары Перғауынның заңдық талаптарынан басым екеніне сенген сияқты. Осы себепті, жазушы Франсин Клагсбрун емілдердің Перғауынның геноцидтік нұсқауларын орындаудан бас тартуы «тарихтағы алғашқы азаматтық наразылық акциясы болуы мүмкін» деді. Теолог Джонатан Магонет осымен келісіп, оларды «жаман үкіметке қарсы тұрудың ең ерте және кейбір жағынан ең күшті мысалы» деп атайды.

"Өзіндік үйлер"

Мысырдан шығу кітабының 1:20–21 аяттарын түсіндірушілер әртүрлі жолдармен қарастырған. Кейбір ғалымдар әр аяттың екі бөлігінің параллель екенін айтады, сондықтан Құдай исраилдіктерге ('көбейіп, зорға жеткендерге') 'үйлер салған' деседі. Бұл Мысырдан шығу кітабының 1:1 аятындағы израиль ұлдарының әрқайсысы өз 'үйімен' Мысырға келгені туралы мәлімдемеге сәйкес келеді. Алайда, Магонет атап көрсетеді, бұл жағдайда үйлер емілдерге арналған, мұндағы 'үй' сөзі 'дүниесі' немесе 'ұрпақтары' ретінде түсініледі. Рабиндік ойлар оларды кехуна (руханият), левия (руханилардың көмекшілері) және патшалық үйлері деп түсіндіреді, соңғысы Мириамнан тараған деп есептеледі.

Аттар

Шпра есімі Мысырда III Собекотептің билігі тұсында (шамамен б.з.д. 1745 жыл) құлдардың тізімінде кездеседі. Бұл тізім Бруклин мұражайындағы Бруклин папирусы 35.1446-да сақталған. Мұражай мәлімдемесінде: "Ғалымдар бұл еврейше Шифра есімінің иероглифтік транслитерациясы деп санайды" делінген. Бұл есім "әділ болу" немесе "сұлу" деген мағынаны білдіреді және арамей тіліндегі Сапфирамен және (біршама морфологиялық бейімделулермен) еврей акушері Шифраның атымен байланысты болуы мүмкін, тіпті осы есімдердің өзі бір болуы да мүмкін. Екінші акушердің аты – Пуа, ол "қыз немесе кішкентай қыз" деген мағынаны білдіретін қанаандық есім.