Қариядағы Геката қасиетті орны – Лагина қаласының тарихы. Ежелгі храм, фестивальдар, қазба жұмыстары және қола дәуірінен бергі тұрғын үйлер туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Геккаттың қасиетті орны ежелгі Карияда.
Sanctuary of Hecate in ancient Caria
Лагина (τὰ Λάγινα) немесе Лагиния (Λαγινία) – ежелгі Кариядағы қала және діни орталық. Бұл қалада жыл сайын зор тойлар өткізілетін маңызды монументалды Геккат ғибадатханасы болған. Көне дәуірдің көп бөлігінде ол Стратоницеяның аумағына кірген. Оның орны Түркияның оңтүстік-батысындағы Анатолияда, Тургут қаласының жанында орналасқан.
Lagina (τὰ Λάγινα) or Laginia (Λαγινία) was a town and religious centre in ancient Caria. It contained an important monumental temple of Hecate, at which great festivals were celebrated every year. For most of antiquity, it was a part of the territory of Stratonicea. Its site is located near Turgut, Anatolia, in southwestern Turkey.
Тарих
Соңғы зерттеулер көрсеткендей, бұл жерде қола дәуірінен бастап үздіксіз қоныстану болған және/немесе пайдаланылған. Лагинаның қала және діни қасиетті орын ретіндегі ерте тарихы туралы көп мәлімет жоқ, бірақ ол б.з.б. 4 ғасырда қалыптасқан. Синури немесе Лабраундадағы қасиетті орындардан өзгеше, Лагина Гекатомнидтерге ұнаған сияқты көрінбейді. Лагина Стратоницея полисінің маңызды ауылдық культ орталықтарының біріне айналды. Стратоницея – б.з.б. 3 ғасырдың ортасында македондықтар мен жергілікті кариялықтар қоныстанған Кариядағы ірі Селевкидтік колониясы. Стратоницеялықтар жыл сайын Лагинадағы Геката храмына және Панамарадағы Зевс храмына қажылыққа барушы еді. Тацит Стратоницеялықтардың Trivia құдайына табынуын айтқанда, ол Гекате туралы айтқан деп есептеуге болады. Геката құдайы Стратоницея үшін соншалықты маңызды болғандықтан, оның суреті тәуелсіз қаланың монеталарында б.з.б. 167/166 жылдан кейін пайда болды. Селевкид патшалары Лагинаның қасиетті жерінде ауқымды құрылыс жұмыстарын жүргізіп, оны сол заманғы маңызды діни орталыққа айналдырды. Лагина мен Стратоницея 11 шақырымдық «қасиетті жолмен» байланысты болды, осы жолмен қажылар процессиямен өте алатын. Лагина мен Стратоницея арасындағы тығыз байланыс Селевкидтер Карияны бақылауынан шығарғаннан кейін де сақталды. 188 жылы Апамея шарты бойынша Рим-Селевкид соғысында Рим Республикасының одақтасы болған Родос аралы Карияны басқару құқығын алды. Осы кезеңге жататын жазуда Гекатаның бас жұбысы Родос құдайы Гелиостың жергілікті жұбысы болып тағайындалғаны көрсетілген. Рим империясы кезінде монументалды құрылыс жұмыстары жалғасты. Император Август өзі Лагинаға, Партиялықтардың қолдауымен көтерілісші Квинт Лабиен шабуыл жасағаннан кейін, зақымды қалпына келтіруге үлкен қаржы жұмсады. Атап айтқанда, жаңа құрбандық алаңы салынды.
Recent studies have revealed the site to have been inhabited and/or employed in an uninterrupted manner during a time span stretching back to the Bronze Age. Little is known about the early history of Lagina as a town and religious sanctuary, although it existed as early as the 4th century BCE. Unlike the sanctuaries at Sinuri or Labraunda, Lagina does not appear to have been favoured by the Hecatomnids. Lagina became one of the major rural cult centres of the polis of Stratonicea. Stratonicea was a large Seleucid colony in Caria, settled by Macedonians and local Carians, in the mid 3rd century BCE. Every year, Stratoniceans would go on pilgrimage to the temple of Hecate at Lagina and of Zeus at Panamara. When Tacitus spoke of the worship of Trivia among the Stratoniceans, he evidently meant Hecate. The goddess Hecate was so important to Stratonicea that her likeness appeared on coins of the independent city after 167/166 BCE. Seleucid kings conducted a considerable construction effort in the sacred ground of Lagina and transformed it into a foremost religious center of its time. Lagina and Stratonicea were connected to each other by a 'sacred path' 11 kilometers long, along which pilgrims could process. The close association between Lagina and Stratonicea continued after the Seleucids lost control of Caria. In 188 BCE, the Treaty of Apamea gave governance of Caria to Rhodes, an ally of the Roman Republic during the Roman–Seleucid war. An inscription from this time shows that the head priest of Hecate was also appointed local priest of the Rhodian sun god Helios, by decree of Stratonicea. Monumental construction continued under the Roman Empire. The emperor Augustus himself donated a significant amount to help the site recover from damage after Lagina was attacked by Quintus Labienus, a rebel with Parthian support, in 40 BCE. In particular, a new altar was built.
Геккаға табыну
Лагина – Геккатқа арналған монументалды ғибадатхананың ең ірі орны болды. Сондықтан Лагинада өткізілген рәсімдер ерекше болды. Гекка – ежелгі грек мифологиясының құдайы, оның тамыры, мүмкін, Кария және Анатолияға дейін жетеді. Бұл рәсім тек Стратоницеяның Лагинаны бақылауда ұстағанын, сондай-ақ Гекканың жер асты әлемінің кілттерін иеленгенін саяси жағдай ретінде еске салды. Лагинадағы ресми қазба жұмыстары 1891 жылы Осман Хамди бейдің басшылығымен басталды. Лагинада жүргізілген археологиялық зерттеулер тарихи маңызға ие, себебі бұл түрік ғылыми тобы жүргізген алғашқы ресми қазба болды. 1993 жылы қазба және қалпына келтіру жұмыстары Мұғла мұражайының басшылығымен, профессор Ахмет Тырпанның кеңесімен халықаралық команда тарапынан қайта жаңғыртылды. 2020 жылы Хекка ғибадатханасының ежелгі бағаналары ауқымды қалпына келтіру және қазба жұмыстарынан кейін қайта орнатылды. Ғибадатханадағы қазба жұмыстарын басқаратын профессор Билал Сёгют, келушілердің 2050 жыл бұрын ғибадатхана Гекка құдайына табыну орны болған кезде бағаналардың қай тұста тұрғанын көре алатынын атап өтті. Бағаналар коринфтік тәртіпте салынған, ғибадатхананың қысқа жағында 8 бағана, ал ұзын жағында 11 бағана орналасқан. Кіреберіс қақпасындағы жазуда император Августтың Гекка ғибадатханасына қаржылық көмек көрсеткені көрсетілген. Гекка ғибадатханасының фриздері Стамбул археологиялық мұражайларында сақталады. Бұл фриздерде төрт түрлі тақырып бейнеленген: шығыс фризде Зевстің өмірінен көріністер, батыс фризде құдайлар мен алыптар арасындағы шайқас, оңтүстік фризде Кария құдайларының жиыны және солтүстік фризде Амазонка шайқасы.
Lagina was the largest site of a monumental temple to Hecate. The rituals carried out at Lagina were therefore unique. Hecate was a goddess of ancient Greek mythology whose roots were probably Carian and Anatolian. This ritual not only served as a political reminder that Stratonicea controlled Lagina, but also that Hecate controlled the keys to the underworld. Authorised excavations began at Lagina in 1891 under the direction of Osman Hamdi Bey. The archaeological research conducted in Lagina is historically significant in that it was the first authorised excavation to have been done by a Turkish scientific team. In 1993, excavation and restoration work was resumed under the guidance of the Muğla Museum, by an international team advised by Professor Ahmet Tırpan. In 2020, the ancient columns of the Hecate temple were re erected following extensive restoration and excavation at the site. The head of excavation at the temple, Professor Bilal Sögüt, noted that visitors could now see where the columns would have stood 2050 years ago when the temple was a place of worship to the goddess Hecate. The columns were built in the Corinthian order, with 8 columns on the shorter sides of the temple, and 11 on the longer sides. An inscription on the entrance gate indicate that Emperor Augustus financially supported the Sanctuary of Hecate. The friezes of the Hecate sanctuary are displayed in the Istanbul Archaeology Museums. Four different themes are depicted in these friezes. These are, on the eastern frieze, scenes from the life of Zeus; on the western frieze, a battle between gods and giants; on the southern frieze, a gathering of Carian gods; and on the northern frieze, a battle of Amazons.