Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Добеле (лат. Doblen) — Латвияның мәдени аймағы Земгаледе, Латвияның орталық бөлігіне жақын, Берзе өзенінің жағасында орналасқан қала. 1917 жылы, Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Германия басып алған Курляндия губернаторлығының құрамында болғанда қала құқығын алды. 2020 жылғы мәліметтер бойынша, халқы 8 856 адамды құрайды.
Town in Latvia
Dobele (; Doblen) is a town in the cultural region Zemgale in Latvia, and is located near the center of Latvia on the banks of the river Bērze. It received town rights in 1917 whilst being a part of the German occupied Courland Governorate during the First World War. As of 2020, the population was 8,856.
Атау шығу тегі
1254 жылғы неміс құжатында Дубелене немесе Дубелон деген жер атауы қолданылған. Кейіннен бұл елді мекенге Доблена, Добленен және Доблен аттары да қолданылды. Алғашқы жер атауын Добелене немесе Добелиене деп қайта жазуға болады, бірақ оның шығу тегі дуобе (ұңғыма немесе қазба) және дуобеле (шоқыма, ойыс) деген жер аттарымен байланысты. Көп болжам бойынша, қайта құрылған Добелене атауы «шоқымадағы қоныс» дегенді білдірген.
In a German document from 1254 a place name Dubelene or Dubelone has been used. Later the names Doblene, Doblenen and Doblen also have been used for this inhabited location. The original place name can be reconstructed as Dobelene or Dobeliene, but its origins are linked to the place name duobe (pit or delve) and duobele (dip, dimple). Most likely, the reconstructed place name Dobelene meant 'populated area in a dimple'.
Тарих
Добеле алғаш рет 1254 жылы тарихи деректерде еске алынады; алайда, сол кезде ол тек ағаштан салынған қамал болған, ол Латвиядағы Солтүстік крест жорықтарының соңғы кезеңі – Тәуелсіздік соғысы (1279–1290 жж.) кезінде қиратылған. Оның орнында 1335 жылы жаңа тас қамал салынды, ал оның төңірегінде шағын елді мекен пайда болды. Бұл қамалдың қираған қалдықтары әлі де көрініп тұр және оны қайта жаңарту жұмыстары жүріп жатыр. Алғашқы шіркеу 1495 жылы салынды, содан кейін қамал сауда орталығына айналды. 17 ғасырда герцог Якоб Кеттлердің билігі тұсында су тірмені, ағаш кесетін завод, кардиган тірмені және сірке су шығаратын завод салынды. 1927 жылы Елгава–Лиепая темір жолы қаланы басқа маңызды қалалармен байланыстырып, дамудың жаңа кезеңіне әкелді.
Dobele is first mentioned in historical sources in 1254; however, at that time it was only a wooden fortress which was destroyed during the Semigallian War of Independence (1279–1290), the final phase of the Northern Crusades in Latvia. On its spot, a new stone castle was erected in 1335 and a small settlement grew up around it. The ruins of this fortress are still visible and are in the process of being restored. The original church was constructed in 1495, and eventually, the fortress developed into a trading post. In the 17th century, a watermill, sawmill, a cardigan mill, and a vinegar works were constructed during the reign of duke Jacob Kettler. In 1927, the Jelgava–Liepāja Railway connected the city to other important towns and a period of development resulted.
Өнеркәсіп
Добеледе көптеген ірі кәсіпорындар бар, мысалы, диірмендер, "Seal" химия зауыты және "Baltic Candles" шам шығаратын фабрикасы.
Dobele is the home of many large enterprises, such as mills, the "Seal" chemical plant, and the "Baltic Candles" candle factory.
Білім
Добеледе, басқа латвиялық қалалардағы сияқты, бірнеше білім беру мекемесі бар: бес жалпы білім беретін мектеп, оның ішінде Добеле мемлекеттік гимназиясы, төрт балабақша, музыка және өнер мектептері, кәсіптік-техникалық училище және ересектерге білім беру орталығы, сондай-ақ балалар мен жастар орталықтары.
In Dobele, as in other Latvian towns, there are several educational establishments: five comprehensive schools, including the Dobele State Grammar School, four kindergartens, Music and Art schools, a Vocational school and Adult Education Center, as well as Children and Youth Centres.
Мәдениет
Добеле қаласында мәдени орталық та, мұражай да бар. Қалада сонымен қатар ескі қамал, шіркеу және қала әкімдігі сияқты 8 ұлттық қорғалатын ескерткіш орналасқан. Жыл сайын Ielīgosim Jāņus, жазғы күн тоғызы мерекесі және жыл сайын ауысып отыратын юбилей мерекелері мен тойлар өткізіледі.
The town of Dobele has a Cultural Centre as well as a museum. The town is also the location of 8 nationally protected monuments, such as the old castle, church, and town hall. There are several annual festivals and holidays celebrated including the Ielīgosim Jāņus, the Midsummer celebration, and the jubileja, or festival, which changes yearly.
Климат
Добеледе ылғалды континенттік климат (Köppen Dfb).
Dobele has a humid continental climate (Köppen Dfb).
Демография
Латвиялықтар халықтың 75,5% құрайды, ал орыстар 14% құрайды, бұл елеулі азшылықты құрайды. Басқа топтарға белорустар 3,3%, литвалықтар 2,3%, украиндар 1,8%, поляктар 1,5%, және 1,6% басқа ұлт өкілдері жатады.
Latvians make up 75.5% of the population while Russians, at 14%, are a significant minority. Other groups include Belarusians 3.3%, Lithuanians 2.3%, Ukrainians 1.8%, Poles 1.5%, and 1.6% are of other nationalities.