Кіріспе

Бразилиялық Антарктида (Antártida Brasileira немесе Antártica Brasileira) – Антарктиданың 60° оңтүстік ендігінен төмен орналасқан және 28° батыс бойынан 53° батыс бойына дейінгі аумағы, бұл аймақты геосаяси ғалым Тезинья де Кастро «Қызығушылық аймағы» деп атады. Бұл атаудың мәні нақты анықталмағанмен, ол Аргентина мен Ұлыбританияның осы аймақпен географиялық тұрғыдан келісетін талаптарына формальды түрде қайшы келмейді (аймақ шекаралас, бірақ батысында Чилидің Антарктика аумағымен қабаттаспайды). Бразилия Антарктидадағы аумақтық құқықтарына қатысты резервацияларын 1975 жылғы 16 мамырда Антарктика шартына қосылған кезде ресми түрде білдірді, соның ішінде Фронтаж теориясын алғаш рет ресми түрде атады. Бұл теория (төңкерілген) Антарктидадағы әрбір нүктенің егемендігі сол нүктеден солтүстікке түзу сызықпен жүргенде Антарктикадан тыс жерге бірінші болып жеткен елге тиесілі екенін көрсетеді. Фронтаж теориясы (Teoria da Defrontação) бразилиялық геосаяси ғалым Тезинья де Кастро ұсынды және оның «Антарктика: Теория да Дефронтаций» кітабында жарияланды. «Қызығушылық аймағынан» тыс жерде Бразилия тұрақты түрде қызмет ететін зерттеу орталығын, «Команданте Ферраз» бразилиялық Антарктика базасын (БҰҰ/LOCODE: AQ CFZ) ұстап тұр, ол Адмиралтейство шығанағында, Король Георг аралында, Антарктика түбегінің ұшына жақын орналасқан. Түбек – Антарктика құрлығының ең солтүстік, қолжетімді және жылы бөлігі, сондықтан көптеген елдер онда зерттеу базаларын орналастырған.

Тарих

1982 жылы Бразилия үкіметі Антарктидаға алғашқы экспедициясын жолдады, ал бір жылдан кейін алғашқы базасын (Антарктидада қызмет еткен, қаза болған теңіз офицерінің құрметіне «Команданте Ферраз» деп аталды) салды, ол осы күнге дейін жыл бойы жұмыс істеп келеді. Жаңа келген мемлекет болғанына қарамастан, бразилиялық геосаясаттанушылар елдің Антарктика саясатына елеулі әсер етті (әсіресе 1964 жылдан 1985 жылға дейінгі кезеңде, сайланбаған генералдар/президенттердің билігімен әскери диктатура тұсында), бірақ Аргентинадағыдай ұлттық бразилиялық Антарктикалық сана жоқ. 1991 жылдың ақпан айында президент Фернандо Коллор де Мелло Бразилияның Антарктика базасын аралап, үш күн өткізді. Ол Антарктикаға аяқ басқан алғашқы бразилиялық президент болды. 2008 жылдың қаңтар айында Бразилияның Антарктика парламенттік комитетінің 13 конгрессмені Бразилияның Антарктика базасына сапар жасады. Конгресс мүшелерінің келесі сапары 2009 жылдың қаңтар айында өтті. 2008 жылдың 16 ақпанында президент Луис Инасио Лула да Силва және бірінші ханым Мариса Летисияны қоса алған 23 адамнан тұратын делегация Антарктидадағы елдің базасына барды. Бразилия үкіметі президенттік сапарды бразилиялық ғалымдар мен әскери қызметкерлерінің жұмысын қолдау мақсатындағы «саяси жестік» деп сипаттады. 2009 жылы Бразилия Антарктика мұз қабатына алғашқы ұлттық ғылыми экспедициясын ұйымдастырды. Экспедиция Патриот-Хиллз аймағында және Элсворт суасты көлі аймағында атмосфералық, мұздық, геологиялық және геофизикалық зерттеулерді біріктірді. 2012 жылдың 25 ақпанында таңертең, базада 60 адам болған кезде, станцияның электр генераторлары орналасқан Праса дас Макинас алаңында себепсіз деп саналатын жарылыстан өрт шықты. Өрт станцияның басқа да бөліктеріне тарады. Капитан (Карлос Альберто Виейра Фигередо) және аға сержант (Роберто Лопес дос Сантос) оқиға орнынан шыға алмағандықтан қаза тапты, ал бір сержант жарақат алды, бірақ оны Польша станциясына ақаусыз жеткізіп, алғашқы жәрдем көрсетілді, содан кейін Чили базасына ауыстырылды. 2020 жылы Бразилия өрт салдарынан бұрынғы базасы қирағаннан кейін 8 жыл өткен соң жаңа зерттеу орталығын ашты.