Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Христиан шіркеуі
Christian church
Чехословакиялық гусит шіркеуі (CČSH немесе CČH) – Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін бұрынғы Чехословакияда католик шіркеуінен бөлінген христиан шіркеуі. Чехословакиялық гусит шіркеуі де, Моравия шіркеуі де өздерінің дәстүрлерін гусит реформаторларына байланыстырады және Ян Густы (Джон Гусс) өздерінің ізашары деп мойындайды. Оны Чехословакияның бірінші президенті Томаш Гарриг Масарик, өзі Чех бауырларының евангелистік шіркеуінің мүшесі болған, жақсы қолдады. Чехословакиялық гусит шіркеуі өзін жаңа гуситтер деп сипаттайды.
The Czechoslovak Hussite Church (, CČSH or CČH; ) is a Christian church that separated from the Catholic Church after World War I in former Czechoslovakia. Both the Czechoslovak Hussite Church and Moravian Church trace their tradition back to the Hussite reformers and acknowledge Jan Hus (John Huss) as their predecessor. It was well supported by Czechoslovakia's first president, Tomáš Garrigue Masaryk, who himself belonged to the Evangelical Church of Czech Brethren. The Czechoslovak Hussite Church describes itself as neo Hussite.
Тарих
Чехословакиялық гусит шіркеуі мен Моравия шіркеуі екеуі де өздерінің дәстүрлерін гусит реформаторларына дейін жегізеді және Ян Густы (Джон Гусс) өздерінің ізашары деп мойындайды.
Both the Czechoslovak Hussite Church and Moravian Church trace their tradition back to the Hussite reformers and acknowledge Jan Hus (John Huss) as their predecessor.
Дін және литургия
Ол өзінің ілімдерін шіркеу аталары (патристер) ұсынған дәстүрлі христиан дінінен, алғашқы жеті экуменикалық кеңестерден, Кирилл мен Мефодийдің еңбектерінен және протестанттық реформация дәстүрінен, әсіресе утракистік және гуситтік ой-пікірден алады. Православтық христиандар, Рим-католиктер және англо-католиктер сияқты Чехословакияның гуситтік шіркеуі де жеті қасиетті құдай қызметін мойындайды. Кейбір лютерандық және пресвитериандық шіркеулер сияқты, ол жеке сенушілердің сана еркіндігіне баса назар аударады, әйелдерді діни қызметке бекітуді жүзеге асырады және шіркеу басшылығына қарапайым жамағаттың тең қатысуын қадағалайды. Гуситтер шіркеуі, оның бауырлас шіркеуі – Моравия шіркеуі сияқты, апостолдар мұрагерлігі туралы ілімді үйретеді. Құдай қызметін өткізу – құлшылықтың орталық бөлігі. Бұрын оның екі түрі болған, олар католиктік мисса мәтіндерімен көп ортақ нәрсеге ие, бірақ Лютердің неміс миссасының және утракистік мисса дәстүрінің элементтері де бар. Діни қызметкерлер құлшылық кезінде қара тоға киіп, тігілген қызыл келіш және ақ шәл киеді. Апостольдық шіркеулердегідей қасиеттілерге құрмет көрсету жоқ, бірақ шіркеуді безендіруде қасиеттілердің суреттері қолданылады. 1920 жылдан кейін жаңа шіркеулер салынды, бірақ олардың ішінде тек бірнеше портреттер ғана лайықты деп есептелді, әсіресе Иса Мәсіхтің бейнелері және кейде Ян Густың суреттері. Шіркеу иконографиясында келіш маңызды рөл атқарады, көбінесе қызыл түспен бейнеленеді, өйткені ол 15 ғасырда гуситтердің туларында соғыс туы ретінде қолданылған. Оны шіркеуде, діни қызметкерлерде, құдай қызмет кітаптарының мұқабаларында, шіркеу мұнараларында және шіркеу туларында кездестіруге болады.
It draws its teachings from the traditional Christianity presented by the Church Fathers (Patristics), with the first Seven Ecumenical Councils, the work of Saints Cyril and Methodius, and the Protestant Reformation tradition, especially Utraquist and Hussite thought. Like Orthodox Christians, Roman Catholics, and Anglo Catholics, the Czechoslovak Hussite Church recognizes seven sacraments. Like some of the Lutheran and Presbyterian churches, it emphasizes the freedom of conscience of individual believers, practices the ordination of women, and emphasizes the equal participation of the laity in church leadership. The Hussite Church, as with its sister church, the Moravian Church, teaches the doctrine of apostolic succession. The celebration of the liturgy is the center of worship practice. It used to be two forms, which have much in common with the texts of the Catholic Mass, but there are also elements of Luther's German Mass and the tradition of the Utraquist mass. Clergy wear a black robe with an embroidered red chalice and a white stole during the service. There is no veneration of saints as practiced in the Apostolic Churches, but images of saints are employed in the church decoration. In the post 1920 period new churches were built, but only a few portraits were considered appropriate to place in them, particularly representations of Christ, and occasionally pictures of Jan Hus. In the iconography of the church the chalice plays a major role, usually depicted in red, as it was used in the 15th century as a battle standard on the flags of the Hussites. It is found in the church, to the sacerdotal, the bindings of liturgical books, church steeples and church banners.
Демография
Католик шіркеуінен бөлініп шыққаннан кейін, соғыстан кейінгі католиктерге қарсы агитация мен чех тәуелсіздігіне байланысты эйфория атмосферасында Чехословакия шіркеуінің мүшелерінің саны тез өсті. 1921 жылғы Чехословакия халық санағында, соғыстан кейінгі алғашқы санақта, қазіргі Чехия аумағында осы шіркеудің мүшелері деп 523 232 адам атады. 1930 жылы мүшелік саны 779 672-ге дейін артты. Халықтың 7,3% құрап, Богемияның бірнеше аймақтарында, ал Моравияда шамалы дәрежеде басым дінге айналды. Коммунистік үкімет басталғанда, 1950 жылғы халық санағы Чехословакия гусит шіркеуінің 946 497 мүшесін тіркеді. Келесі онжылдықтарда қазіргі Чехияда діни көзқарастар бойынша ресми санақ өткізілмеді, бірақ коммунистік үкімет кезінде мүшелік саны төмендегені анық болды.
After a split from the Catholic Church, amidst the post war atmosphere of anti Catholic agitation and euphoria about the Czech independence, the Czechoslovak Church's membership increased rapidly. In the 1921 Czechoslovak census, the first post war census, 523,232 people claimed to be adherents of this church in what is today the Czech Republic. In 1930, the membership further grew to 779,672. With 7.3% of total population, it became the prevailing religion in several regions of Bohemia and to a lesser degree in Moravia. At the beginning of Communist rule, the 1950 census recorded 946,497 adherents of the Czechoslovak Hussite Church. In the following decades there was no official census of religious affiliation in what is today the Czech Republic, although it is apparent that under Communist rule, membership started to collapse.
Басқа шіркеулермен қарым-қатынастар
Басында гуситтік шіркеу Серб православие шіркеуімен және Ескі католик шіркеуімен қарым-қатынас орнатуға тырысты, сонымен қатар рационалистік және унитариандық христиан теологиясына ұмтылды, бірақ 1958 жылы өзінің дін сенімін қабылдағанда Никея-Константинопольлік сенім негізінде құрылды. Шіркеу Чехиядағы Экуменикалық шіркеулер кеңесінің, Еуропалық шіркеулер конференциясының және Лёуэнберг шіркеулер қауымдастығының мүшесі болып табылады. Шіркеу мен экуменикалық қозғалыстың басқа мүшелері арасындағы қарым-қатынас достық, бірақ елдің Рим католик басшылығымен керістік күйінде қалды. Чехословакия гуситтік шіркеуінің алғашқы әйел епископы Яна Шилерова 1999 жылғы сәуірде жеті жылдық мерзімге сайланды. 1999 жылғы қаңтарда католик архиепискобы Милослав Влк бұл лауазымға әйел сайлануына қарсылық білдіріп, бұл экуменикалық қарым-қатынастың нашарлауына әкелуі мүмкін екенін ескертті. Чехословакия гуситтік шіркеуінің өз ісіне араласуына сын айтқаннан кейін, Рим-католик шіркеуі архиепископтың пікірінен алшақтады және оның сайлануына қысым жасамасақ болады деп мәлімдеді. 2000 жылы католик өкілдері Яна Шилерованың гуситтік шіркеудің алғашқы әйел епископы ретінде тағайындалу рәсіміне қатысты.
At its beginning, the Hussite Church sought relations with the Serbian Orthodox Church and the Old Catholic Church, and also espoused a tendency to a rationalist and Unitarian Christian theology, but when adopted its creed in 1958 it was founded on the Nicene Constantinopolitan Creed. The church is a member of the Ecumenical Council of Churches in the Czech Republic, the Conference of European Churches, and the Leuenberg Community of Churches. Relations between the church and other members of the ecumenical movement are cordial, but remained strained with the country's Roman Catholic leadership. The first woman to become a bishop of the Czechoslovak Hussite church, Jana Šilerová, was elected to a seven year term of office in April 1999. In January 1999, Catholic Archbishop Miloslav Vlk made a public statement of disapproval, warning against election of a woman to this position and saying that it would cause deterioration of ecumenical relations. Following criticism by the Czechoslovak Hussite Church for interfering in its affairs, the Roman Catholic Church distanced itself from the archbishop's remarks and stated that it would exert no pressure against her election. In 2000, Catholic representatives attended the consecration of Jana Šilerová as the Hussite Church's first woman to become a bishop.