Кіріспе

Француз ақыны (1889–1960)

Пьер Реверди (ʁəvɛʁdi; 13 қыркүйек 1889 – 17 маусым 1960) – француз ақыны, оның туындылары сол кездегі сюрреализм, дадаизм және кубизм сияқты жанжалды өнер ағымдарынан шабыт алып, кейіннен оларға әсер етті. Оның поэзиясындағы жалғыздық пен рухани алаңдаушылық сюрреалистердің нанымдарына сай келді. Дегенмен, ол басым "измдерден" тәуелсіздігін сақтап, олардың шеңберінен тыс нәрсе іздеді. Оның шығармашылығы, оның өзі айтқандай, "шындықтың жоғары жайлылығын" іздейтін мистикалық миссияға айналды.

Ерте өмір

Жүзімшінің ұлы Реверди Окситанияда (Францияның оңтүстігінде), Нарбонн аймағында дүниеге келді және Монтанье-Нуар тауының жанында өсті. Реверди әулеті шіркеулерге тапсырылған жұмыстармен айналысқан тас қалаушылар мен мүсіншілер болған. Оның балалық шағы мен жас жылдары туралы мәліметтер аз және көлеңкелі. Кейбір деректерде Реверди туған кезде анасының күйеуі Аргентинада тұрған үйленген әйел болғаны айтылады. Сонымен қатар, Ревердидің әкесі мен анасы 1897 жылға дейін некелесе алмаған деп саналады. Әкесі оған үйде оқып, жазуды үйреткен.

Париж

Реверди 1910 жылы қазан айында Парижге келді және алғашқы жылдарын жазуға арнады. Парижде, Монмартрдағы Бато-Лавоар айналасындағы көркемдік ортада ол Гийом Аполлинер, Макс Якоб, Луи Арагон, Андре Бретон, Филипп Суполь және Тристан Царамен танысты. Барлығы Ревердидің поэзиясын құрметтеп, оны жақтап шықты. Реверди 1915 жылы өлеңдердің шағын жинағын жариялады. 1924 жылы жарық көрген екінші жинағы – «Les épaves du ciel» оған үлкен даңқ әкелді. Өлеңдер қысқа, бөлік-бөлік, сөздер нақты бейнелерді көзге елестетеді: бұл жинақ кубистік суретшілер мен мүсіншілердің пластикалық өнерінің әдеби нұсқасы болды. Бірінші сюрреалистік манифестінде Андре Бретон Ревердиді «заманымыздың ең ұлы ақыны» деп мойындады. Луи Арагон Бретон, Суполь, Элуар және өзі үшін Ревердидің «біздің жақын туыс, үлгілі ақын» болғанын айтты. 1917 жылы Макс Якоб, Висенте Уидобро және Гийом Аполлинермен бірге Реверди көптеген дадаисттік және сюрреалистік туындыларды қамтыған ықпалды «Nord Sud» («Солтүстік-Оңтүстік») журналын құрды. «Nord Sud» журналының он алты саны 1917 жылдың 15 наурызынан 1918 жылдың 15 қазанына дейін жарық көрді. Реверди журналының атын 1910 жылы Монмартрдан Монпарнасқа қатынайтын Париж метросынан алғанын айтады; Ревердидің ниеті осы екі ерекше қалалық ауданның қуатын біріктіру болды. Ревердидің мінезінен қараңғылық аңғарылып, оның терең рухани ізденістері оны богемиялық Париждің қарбалас әлемінен алшақтатуға итерді. 1926 жылы материалдық дүниеден бас тартуды білдіретін рәсімдік акт ретінде ол достарының алдында көптеген қолжазбаларын өртеп жіберді. Ол католицизмге көшті және әйелі Генриеттамен бірге Сольсместегі бенедикттік аббатқа жақын орналасқан шағын үйге қоныс аударды. Парижге ара-тура келіп тұрғанын есептемегенде, Сольсмес келесі отыз жыл бойы оның үйі болды, онда ол «шала-монастырлық өмір» сүрді.

Жеке баспанаға шығу

Солсместегі осы кезеңде Реверди бірнеше жинақ жазды, оның ішінде Sources du vent, Ferraille және Le Chant des morts кіретін. Бұдан өзге, Реверди екі томдық сын тұжырымдамаларын (әдебиет туралы ойлар мен афоризмдердің қосындысы) «En vrac» және «Le livre de mon bord» деген атпен жариялады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Францияның неміс оккупациясында Реверди қарсылық қозғалысында партизан болып күресті. Парижді нацистерден азат ету кезінде, оның француз қарсылық күштер тобы француз сатқыны және неміс тыңшысы Барон Луи де Вофреландты ұстауға жауапты болды.

Өлім

Реверди 1960 жылы Солесместе қайтыс болды.

Шығармалары

1915 Poèmes en prose (Париж, Imprimerie Birault). 1916 La Lucarne ovale (Birault). 1916 Quelques poèmes (Birault). 1917 Le Voleur de Talan, роман (Авиньон, Imprimerie Rullière). 1918 Les Ardoises du toit, Жорж Брак суреттерімен (Birault). 1918 Les Jockeys camouflés et période hors texte, (Imprimerie F. Bernouard). 1919 La Guitare endormie, (Imprimerie Birault). 1919 Self defence. Critique Esthétique. (Birault). 1921 Étoiles peintes, (Париж, Sagittaire). 1921 Cœur de chêne, (Éditions de la Galerie Simon). 1922 Cravates de chanvre, (Éditions Nord Sud). 1924 Pablo Picasso et son œuvre, Pablo Picasso ішінде (Gallimard). 1924 Les Épaves du ciel (Gallimard). 1925 Écumes de la mer, (Gallimard). 1925 Grande nature (Париж, Les Cahiers libres). 1926 La Peau de l'homme, (Gallimard). 1927 Le Gant de crin (Plon). 1928 La Balle au bond, (Марсель, Les Cahiers du Sud). 1929 Sources du vent, (Maurice Sachs éditeur). 1929 Flaques de verre (Gallimard). 1930 Pierres blanches, (Каркассон, Éditions d'art Jordy). 1930 Risques et périls, 1915–1928 жылдардағы әңгімелер (Gallimard). 1937 Ferraille (Брюссель). 1937 Жорж Эрменнің «Déluges» кітабына алғысөз (José Corti). 1940 Plein verre (Ницца). 1945 Plupart du temps, 1915–1922 жылдардағы өлеңдер, Poèmes en prose, Quelques poèmes, La Lucarne ovale, Les Ardoises du toit, Les Jockeys camouflés, La Guitare endormie, Étoiles peintes, Cœur de chêne және Cravates de chanvre жинағы (Gallimard, 1969 жылы «Poésie» сериясында қайта басылды). 1945 Антуан Тудальдің «Souspente» кітабына алғысөз (Париж, Éditions R. J. Godet). 1946 Visages, (Париж, Éditions du Chêne). 1948 Le Chant des morts, (Tériade éditeur). 1948 Le Livre de mon bord, 1930–1936 жылдардағы жазбалар (Mercure de France). 1949 Tombeau vivant, Dulce et decorum est pro patria mori, Жан Себастьен Галанистің қабірінде (Париж, Daragnès баспасы). 1949 Main d'œuvre, 1913–1949 жылдардағы өлеңдер, Grande nature, La Balle au bond, Sources du vent, Pierres blanches, Ferraille, Plein verre және Le Chant des morts жинағы, сондай-ақ Cale sèche және Bois vert кірістірілді (Mercure de France). 1950 Une aventure méthodique, (Париж, Mourlot). 1953 Cercle doré, (Mourlot). 1955 Au soleil du plafond, (Tériade éditeur). 1956 En vrac (Монако, Éditions du Rocher). 1959 La Liberté des mers, (Éditions Maeght). 1962 À René Char, (Alès, P. A. Benoît, 4 данамен басылған хат-өлең). 1966 Sable mouvant, (Париж, L. Broder éditeur).