Кіріспе

Бұл Молдавия, Валахия және Трансильвания княздықтарында, кейін Румынияда қолданылған тарихи румындық шендер мен лауазымдардың сөздігі. Осы лауазымдардың көптегені славян тілінен, ал кейбіреулері грек, латын және түрік тілдерінен шыққан; бірнешеуі өзгеше (мысалы, armaș, paharnic, jitnicer және vistiernic). Әртүрлі бояр лауазымдары сарайдағы әртүрлі құрметті қызметтерге сәйкес келеді, бірақ көбінесе олар нақты мемлекеттік міндеттермен де байланысты болған. Mare (румын), vel (славян) немесе baș (түрік) – басқа лауазымдармен бірге қолданылатын қосымшалар. Византиялық "Мегас" сөзімен мағынасы жақын, олар лауазым немесе шеннің алдына қойылады: Mare Vornic, Mare Stolnic, Vel Paharnic, Vel Pitar, Vel Logofăt, Baș Boier және т.б.

Орта ғасырлар (1330/1359 1711/1716)

Лауазымның атауы Этимологиясы Сипаттамасы
Aprod Венгр apród сот және қаржы істеріне жауапты лауазымды адам, немесе қонақты сарайға таныстырушы.
Armaş Румынша Armă, arm + aș жұрнағы қауіпсіздік, түрмелер және атқару жазаларына жауапты лауазымды адам.
Бан, мүмкін сармат, парсы немесе авар тілінен 13 ғасырдан бері Валахияның (Ольтеня және Северин) бөліктерін билеген ортағасырлық билеушілердің атағы. Валахиялық бандар әскери губернаторлар болған. Валахияда бан билеген аумақ банат деп аталған (Банат аймағы туралы мақаланы қараңыз).
Becer Румынша beci, суретші (кумандық шығу тегі) сарайдың аспазы.
Boier Славян bolyarin тұқым қуалайтын аристократ (боярлар).
Cămăraș Румынша cămară, сарайдың бөлмелері мен қоймаларына жауапты бөлмеші.
Căminar Румынша camină, салық (славян тілінен), кейбір салықтарды жинауға жауапты адам (бастапқыда ара балауызына салынатын салықтар).
Chelar Грек kellarios, түптеп келгенде латынша cellarium, сарайдың жертөлелері мен азық-түлік қоймаларына жауапты қоймашы.
Clucer Славян kliučiari, "кілт" сөзінен, сарайдағы үй шаруашылығы мен қызметшілерге жауапты адам, Патша сарайындағы шебер, орыс боярларының кляучнигі.
Cneaz Славян Knyaz, түптеп келгенде германдық басшы немесе кейбір ауылдардың судьясы.
Condicar Румынша condică, тіркелім кітабы (грек тілінен kódik), сарай архивінен жауапты адам, архивші.
Comis Грек kómis Ат шебері.
Cupar Румынша cupă, боярдың дастарқанындағы тостақандарды толтыруға жауапты бояр.
Domn Румынша a domni, басқару, латын Dominus, Валахия мен Молдавияның билеушілерінің иесі/билеушісі. "Domnul X" = "Ие X".
Domnitor (ол) - ие, румын Domn, Lord, 1859 және 1881 жылдар аралығында Румынияның билеушісінің ресми атағы (одан бұрын ресми емес қолданылған).
Dregător Румынша a drege, түзету, жоспарлау, соттағы көптеген лауазымды адамдарды білдіретін жалпы термин, кеңесшіліктен әкімшілікке, сотқа немесе әскери ұйымға дейінгі рөлдері бар.
Jitnicer Румынша jitniță, астық қоймасы (славян тілінен žitnica, žito, жүгеріден), сарайдың астық қоймасына жауапты адам.
Jude Латынша judex, румынша județ, әдетте "аудан" деп аударылатын юрисдикция, судья және/немесе аймақтың мэрі.
Grămătic Грек grammatikós хатшы.
Hatman Гетманнан, поляк тілінен, түптеп келгенде неміс тілінен, spătar-ға тең молдавандық лауазым.
Hospodar Оңтүстік славян gospodar, Славян құжаттарында Валахия мен Молдавияның билеушілерінің атағы.
Ispravnic Славян izpravnik, Domnitor-дың округтегі өкілі.
Logofăt Грек logothetēs канцлер.
Medelnicer Славян "medelnica", мыс табақ, боярлық атағы; сөзбе-сөз, тамақ алдында қолды жуу үшін су құятын адам.
Paharnic Славян түбірі "тақ" / "сабақ" / "сабақ" (pohar/pucharz), румынша pahar, "шыны", шараппен жабдықтауға жауапты адам, полякша Cześnik-ке ұқсас, бірақ басқа этимологиясы бар.
Pârcălab Венгр porkoláb, округтің (Валахияда județ, Молдавияда ținut) немесе бекіністің басшысы.
Pârgar Неміс Bürger, венгр polgár арқылы, қалалық кеңестің мүшесі.
Pitar Pita нанынан, сарайға нан жеткізуші.
Polcovnic Полковник, полк командирі.
Portar Румынша Poartă, қақпа қақпашы, мысалы Портар де Сучава.
Postelnic Славян postel, "орын", боярлық атағы; сөзбе-сөз "патшалық палаталарды басқаратын адам", шамамен Чемберленге сәйкес келеді.
Șătrar Оңтүстік славян šatra, соғыс кезінде әскери лагерь күзетіне жауапты бояр.
Sfetnic Славян suvetnik, воеводаның/domnitor-дың кеңесшісі.
Spătar Грек spatharios, Валахияда патшалық семсер мен соққының иесі және воеводадан кейін әскердегі екінші орынды иеленген.
Staroste Славян Starosta, гильдияның басшысы (Молдавияда - бресла, Валахияда - иснаф).
Stolnic Славян Stolnik, Молдавия мен Валахия тарихында боярлық дәреже және сарайдағы лауазым, сенашаль; патша дастарқанының басқарушысы.
Sluger Славян služar, сарайдың етпен қамтамасыз етілуіне жауапты адам.
Vătaf Славян тіліндегі әр түрлі бақылаушы (Vătaful divanului, Vătaf de agie, Vătaf de plai, Vătaf de hotar және т.б.).
Vistier Латынша vestiarius, киім шкафын басқаратын адам, қазынашы атағы.
Voievod Славян Voivode, билеуші ханзада, әскердің бас қолбасшысы, Валахия мен Молдавия билеушілерінің атағы; олар domnitori деп те белгілі болды.
Vodă Voevod сөзінің қысқартылған түрі, Валахия мен Молдавияның билеушілерінің атағы. "X vodă" = "Принц X".
Vornic, Словак тіліндегі nádvorník, әділет және ішкі істер жөніндегі лауазымды адам.

Фанариотикалық дәуір (1711/1716 1821)

Ренгінің атауы Этимология Сипаттама Аға түрік ağa, әскери қолбасшы. құқық қорғау органының бастығы (agie) Алайсеуш түрік алай және чавуш рәсімдер шебері. Бинишлю түрік binişli сот официанты. Бухурдаргиу түрік buhurdur сарайдағы дәмдеуіштерді басқаратын адам. Кафегиу түрік kahveci сарайда кофе берген адам. Кафтангиу түрік сөзінен – кафтан, мантия. жаңа тағайындалған боярға боярлық шапанды жабуға жауапты адам. Капучехаи түрік kapikâhaya Валахия/Молдавия билеушілерінің Османдық сарайындағы дипломатиялық өкілі. Капугиу түрік kapucu Сұлтанның күзетшісі және құпия тапсырмаларды орындаушы, соның ішінде Валахия мен Молдавия князьдерін тағайынынан алу немесе өлтіру. Карагиос түрік karagöz сарайдың әзілкеші. Кавас баша түрік kavas және baş князь бөлмесінің есігін күзеткен бас сарай қызметшісі. Кехаия түрік kehaya Осман билеушісінің төреліктегі өкілі. Чоходарь түрік çuhadar билеушінің аяқ киімін сақтайтын адам. Чубукчиу түрік çubukçu билеушінің құбырларын (çubuk) басқаратын адам. Диван Эфенди түрік Османдық кеңсе қызметкері, сарайда аудармашы болып жұмыс істеген, сонымен қатар Сұлтанның тыңшысы. Драгоман грек dragomános аудармашы. Геалат түрік cellât өлім жазасын орындайтын адам. Геамгиргиу түрік ханзаданың төсек жабдықтарына жауапты қызметші. Идиклиу түрік жылқыға қараушы қызметші. Мабеемгиу түрік мабеемдерді (дрегаторларға арналған бөлмелер) басқаратын қызметші. Мехмендар түрік mihmandar билеушіге ілесіп, тұру орнын ұйымдастырған бояр. Метерегиу түрік ханзаданың жуынуға арналған тасын басқаратын қызметші. Мумбашир түрік mübaşir салық жинаушы. Нергелегиу түрік nargileci ханзаданың наргилесіне жауапты қызметші. Назар түрік nāzır түрік қалаларының (мысалы, Дунайдағы түрік бекіністерінің) әкімі. Пайа түрік pāye мемлекеттік қызмет атқара алмайтын бояр. Пехливан түрік Pehlivan сарай акробаты, көбінесе Константинопольден әкелінетін. Пешириги баша түрік ханзадаға сүлгі беруге жауапты қызметші. Сердар түрік sardar, түптеп келгенде парсы тілінен – әскер қолбасшысы. Сейтар сарайдың әзілкеші.