1803 жылғы Швейцария Конфедерациясын құру туралы жарлық
Act of Mediation
1803 жылғы Швейцария Конфедерациясын құрған жарлық. Наполеонның аралық актісі, Гельветика Республикасын жойып, жаңа мемлекет құрды. Тараспты Граубюнденге қосты.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1803 жылы Швейцария Конфедерациясын құру туралы жарлық
1803 decree establishing the Swiss Confederation
Француз Республикасының бірінші консулы Наполеон Бонапарт 1803 жылғы 19 ақпанда 1798 жылы Швейцарияға француз әскерлерінің басып кіруінен бастап құрылған Гелветтік Республиканы тарату және оны Швейцария Конфедерациясымен алмастыру мақсатында Медиация актісін жариялады. 1802 жылғы шілдеде француз әскерлерінің шығарылуынан кейін республика күйреп қалды (Штекликриг азамат соғысы кезінде). Медиация актісі – Наполеонның Ескі тәртіп пен республика арасындағы келісімді табуға жасаған әрекеті болды. Швейцария тарихының осы аралық кезеңі 1815 жылғы жаңаруға дейін жалғасты. Акті Тарасп мемлекетін де жойды және оны Граубүнденге қосты.
The Act of Mediation was issued by Napoleon Bonaparte, First Consul of the French Republic on 19 February 1803 to abolish the Helvetic Republic, which had existed since the invasion of Switzerland by French troops in 1798, and replace it with the Swiss Confederation. After the withdrawal of French troops in July 1802, the Republic collapsed (in the Stecklikrieg civil war). The Act of Mediation was Napoleon's attempt at a compromise between the Ancien Régime and a republic. This intermediary stage of Swiss history lasted until the Restoration of 1815. The Act also destroyed the statehood of Tarasp and gave it to Graubunden.
Гелветтік республиканың соңы
1798 жылғы француз шапқыншылығынан кейін орталықтандырылмаған және аристократиялық Ескі Швейцария Конфедерациясы жоғары орталықтандырылған және республикалық Гелветтік Республикамен ауыстырылды. Дегенмен, бұл өзгерістер тым күрт және кең ауқымды болды, сондай-ақ көптеген швейцариялықтардың өз кантондарымен немесе қалаларымен байланысын ескермеді. Бұл наразылық кейбір жеңістер арқылы басылғанмен, одан кейін болған Stecklikrieg, көтерілісшілер қолдаған Stäckli немесе «ағаш таяқ» аталған соғыс, Республиканың құлауына әкелді. Гелветтік Республиканың ресми күштерімен бірнеше қақтығыстар болды, олар жабдық және жігердің жетіспеушілігінен зардап шекті (28 тамызда Пилатустағы Ренгпас шайқасы, қыркүйек айында Берн және Цюрих қалаларына жасалған артиллериялық шабуылдар, 3 қазанда Фаугтағы ұсақ шайқас). Орталық үкімет алдымен әскери тұрғыдан жеңіліске ұшырады (18 қыркүйекте Берннен Лозаннаға шегінді), содан кейін толығымен құлады.
Following the French invasion of 1798, the decentralized and aristocratic Old Swiss Confederation was replaced with the highly centralized and republican Helvetic Republic. However the changes were too abrupt and sweeping and ignored the strong sense of identity that most Swiss had with their canton or city. While this rebellion was quieted through concessions, the following Stecklikrieg, so called because of the Stäckli or "wooden club" carried by the insurgents, led to the collapse of the Republic. After several hostile clashes with the official forces of the Helvetic Republic, which were lacking both in equipment and motivation (Renggpass at Pilatus on 28 August, artillery attacks on Bern and Zürich during September, and a skirmish at Faoug on 3 October), the central government at first capitulated militarily (on 18 September, retreating from Bern to Lausanne) and then collapsed entirely.
Медиация актісі
Наполеонның делдал ретінде әрекет етуімен Швейцария кантондарының өкілдері Парижде кездесіп, қақтығысты аяқтап, Гелветтік Республиканы ресми түрде таратуға келді. Медиация актісі 1803 жылғы 19 ақпанда жарияланып, Республиканы бөліп тастаған мәселелерді шешуге және француз ықпалындағы жаңа конфедерацияның құрылысына негіз салуға бағытталды. Актінің көп бөлігі бұлыңғыр және нақты емес болғандықтан, кантондарға оны өздеріне қалай түсіндіруге кең мүмкіндік берді. Актіде оның делдалдық рөлі де түсіндірілді. Келесі 19 бөлімде Швейцарияда сол кезде болған 19 кантон қарастырылды. Ескі Конфедерацияның 13 мүшесі қайта жаңғыртылды және 6 жаңа кантон қосылды. Жаңа кантондардың екеуі (Сент-Галлен және Граубюнден немесе Гризон) бұрынғыда "серіктес" кантондар болса, ал қалған төртеуі басқа кантондар бақылауындағы (яғни, басқа кантондар тарапынан жаулап алынған) жерлерден құралды: Аргау (1415), Тургау (1460), Тичино (1440, 1500, 1512) және Вод (1536). Алты жаңа кантонның бесеуіне – Граубюнденнен басқа – заманауи өкілдік үкіметтер берілді. Дегенмен, алғашқы 13 кантонда революцияға дейінгі көптеген институттар өз орнында қалды. Демократиялық кантондарда халық жиналыстары (ландсгемейндендер) қайта құрылды, ал басқа кантондарда үкімет билігі үлкен кеңес (заң шығарушы) пен кіші кеңес (атқарушы) қолында болды. Жалпы алғанда, мемлекетке берілген өкілеттіктер өте кең болды. Кантондар бір-бірінің конституциясын, шекараларын және тәуелсіздігін құрметтеуге міндетті болды. Үкіметтің жоғарғы органы – Тагсацзунг немесе Диета, жыл сайын алты қаланың бірінде (Фрибург, Берн, Солотхурн, Базель, Цюрих және Люцерн) өткізілді. Диетаны сол жылы Диета өткен қаланың бас судьясы болып табылатын Швейцарияның Ландаманны басқарды. Диетада 100 000-нан астам халқы бар алты кантонға (Берн, Цюрих, Вод, Сент-Галлен, Граубюнден және Аргау) екі дауыс берілді, ал қалғандарына бір дауыс берілді. Актіге енгізілген екі түзету (13 және 9 баптан тұратын) құлдыраған Республикадан жаңа Конфедерацияға өту мәселесін қарастырды. Ауысу кезеңінде Швейцарияның Ландаманны қызметін атқарған Луи д'Аффриге Диета жиналғанға дейін кең өкілеттіктер берілді. Кантондардың ішінде жергілікті билікті жеті мүшеден тұратын комиссия басқарды, жаңа сайлаулар өткізілгенге дейін. Актінің қорытындысында Швейцария тәуелсіз мемлекет екені жарияланып, жаңа үкіметке елді қорғау және қорғау міндеті жүктелді.
With Napoleon acting as a mediator, representatives of the Swiss cantons met in Paris to end the conflict and officially dissolve the Helvetic Republic. When the Act of Mediation was produced on 19 February 1803 it attempted to address the issues that had torn the Republic apart and provide a framework for a new confederation under French influence. Much of the language of the Act was vague and unclear, which allowed the cantons considerable room for interpretation. and explained his role as a mediator. The next 19 sections covered the 19 cantons that existed in Switzerland at the time. The original 13 members of the old Confederation were restored and 6 new cantons were added. Two of the new cantons (St Gallen and Graubünden or Grisons) were formerly "associates", while the four others were made up of subject lands (i. e. controlled by other cantons) that had been conquered at different times — Aargau (1415), Thurgau (1460), Ticino (1440, 1500, 1512), and Vaud (1536). Five of the six new cantons – Graubünden was the exception – were given modern representative governments. However, in the 13 original cantons many of the pre revolutionary institutions remained in place. The landsgemeinden, or popular assemblies, were restored in the democratic cantons, the cantonal governments in other cases being in the hands of a great council (legislative) and the small council (executive). Overall, the powers granted to the state were extremely broad. The cantons guaranteed to respect each other's constitutions, borders and independence. The highest body of government was the Tagsatzung or Diet which was held in one of the six vororten (or leading cities, which were: Fribourg, Bern, Solothurn, Basel, Zürich and Lucerne) each year. The Diet was presided over by the Landammann der Schweiz who was the chief magistrate of the vorort in which the Diet met during that year. In the Diet, six cantons which had a population of more than 100,000 (Bern, Zürich, Vaud, St Gallen, Graubünden and Aargau) were given two votes, the others having but one apiece. Two amendments to the Act, containing 13 and 9 articles, addressed the transition from the failed Republic to the new Confederation. Louis d'Affry, the appointed Landammann der Schweiz during the transition, was given extensive powers until the Diet could meet. Within the cantons, the local governments were run by a seven member commission until new elections could be held. The closing statement of the Act declared that Switzerland was an independent land and directed the new government to protect and defend the country.
Медиацияның аяқталуы
Медиация актісі Наполеон үшін маңызды саяси жеңіс болды. Ол швейцариялықтардың тұрақсыздығының өзінің жаңа империясына таралуын немесе әскерін әлсіретуін тоқтата алды. Медиация актісі Австрия және Германия мемлекеттерімен арада француздық буферлік мемлекет құрды. Ол тіпті 1809 жылы өзінің басқа лауазымдарына «Швейцария Конфедерациясының медиаторы» атағын қосты. Медиация актісі 1813 жылы Наполеон билігінің аяқталуына дейін күшінде болды және Швейцария Конфедерациясының дамуындағы маңызды қадам болды, бірақ Медиация актісімен уәделенген құқықтар көп ұзамай жоғала бастады. 1806 жылы Нойшатель княздығы маршал Бертьеге берілді. Тичино 1810 жылдан 1813 жылға дейін француз әскерлерімен басылып алынды. Сонымен қатар, 1810 жылы Вале аймағы басылып алынып, Симплон өтегін қамтамасыз ету үшін Симплон француз департаментіне айналдырылды. Швейцария әскерлері Ресейге француз басқыншылығы сияқты, шетелдік науқандарда да қызмет етті, бұл олардың ұзақ жылдар бойы сақтап келген бейтараптығын күлдетті. Ішкі саясатта бір кантоннан екінші кантонға көшу еркіндігі (конституциямен берілгенімен) 1805 жылы Diet-тің он жылдық тұру талабы арқылы шектелді, содан кейін кантонда саяси құқықтар немесе коммуналдық мүліктен пайдалану құқығы берілмеді. Наполеонның билігі әлсірегеннен кейін (1812–1813), Швейцарияның жағдайы қауіпті болып кетті. Австриялықтар, Швейцариядағы реакциялық партияның қолдауымен және Diet-тің нақты қарсылығынсыз, 1813 жылдың 21 желтоқсанында шекараны кесіп өтті. 29 желтоқсанда Австрияның қысымымен Diet Наполеонның 1803 жылғы конституциясын жойды. 1814 жылдың 6 сәуірінде конституцияны жаңару үшін «Ұзақ Diet» шақырылды. Diet 12 қыркүйекке дейін тоқтап тұрды, сол кезде Вале, Нойшатель және Женева Конфедерацияның толық мүшелері болды. Бұл кантондардың санын 22-ге жеткізді. Алайда, Вена конгресіне дейін Diet аз ғана прогресс жасады.
The Act of Mediation was an important political victory for Napoleon. He was able to stop the instability of the Swiss from spreading into his emerging empire or weakening his army. The Act of Mediation created a pro French buffer state with Austria and the German states. He even added the title Médiateur de la Confédération suisse (Mediator of the Swiss Confederation) to his others in 1809. While the Act of Mediation remained in force until the end of Napoleon's power in 1813 and was an important step in the development of the Swiss Confederation, the rights promised in the Act of Mediation soon began to vanish. In 1806 the principality of Neuchâtel was given to Marshal Berthier. Ticino was occupied by French troops from 1810 to 1813. Also, in 1810 the Valais was occupied and converted into the French department of the Simplon to secure the Simplon Pass. Swiss troops still served in foreign campaigns such as the French invasion of Russia which undermined their long held neutrality. At home the liberty of moving from one canton to another (though given by the constitution) was, by the Diet in 1805, restricted by requiring ten years' residence, and then not granting political rights in the canton or a right of profiting by the communal property. As soon as Napoleon's power began to wane (1812–1813), the position of Switzerland became endangered. The Austrians, supported by the reactionary party in Switzerland, and without any real resistance on the part of the Diet, crossed the border on 21 December 1813. On 29 December under pressure from Austria, the Diet abolished the 1803 constitution which had been created by Napoleon in the Act of Mediation. On 6 April 1814 the so called Long Diet met to replace the constitution. The Diet remained deadlocked until 12 September when Valais, Neuchâtel and Geneva were raised to full members of the Confederation. This increased the number of cantons to 22. The Diet, however, made little progress until the Congress of Vienna.