Америкалық генетик Эйвери Сандбергтің өмірі мен еңбектері

Кіріспе

Американдық генетик Эйвери А. Сэндберг (1921 жылдың 29 қаңтары – 2016 жылдың 6 шілдесі) қатерлі ісіктерді зерттеу саласының негізін қалаушылардың бірі және гематологияға маңызды үлес қосты.

Ерте өмір

Эйвери А. Сэндберг 1921 жылғы 29 қаңтарда Польшаның Сарни қаласында дүниеге келді және 2016 жылғы 6 шілдеде Аризона штатының Скоттсдейл қаласында 95 жасында қайтыс болды. Эйвери Сэндберг үш бауырдың – Эйвери, Артур және Гершельдің үлкені болды. Олардың ата-анасы Ривка Шапиро Сэндберг және Якоб Сэндберг еді. Сэндбергтер отбасы Толстой көшесіндегі ағаш үйде тұрды, онда орталық жылу жүйесі мен электр жарығы болмады. Аптасына бір рет, екі блок қашықтықтағы құдықтан су келіп, олар осы сумен жуынып, тазаратын. Еврей халқы болғандықтан, олар поляктармен бірге тұруға немесе олармен бірге оқуға рұқсат етілмеді. Сарниде еврей қауымы өмір сүрді, онда өздерінің еврей мектептері мен синагогасы болды. Дегенмен, қауым жиі түрлі жағдайларда антисемитизмге тап болды, оны поляктар мен өтетін әскерлер ауызша да, дене күшімен де көрсетті. Гершельдің Холокост еске алу орталығымен берген сұхбатында, Эйвери поляк мектебінде бір күн оқығаннан кейін ұрып-сапаланғанын айтты. Содан кейін Эйвери Ровнодағы еврей мектебіне барды, онда ол ағылшын тілін үйренді. Якоб, неміс, орыс, поляк және еврей газеттерін оқығанды ұнататын, алдағы жылдары Екінші дүниежүзілік соғыс болатынын болжады. 1932 жылы ол отбасы үшін АҚШ паспортына өтініш берді, бірақ 1936 жылға дейін оларды алмады, сол кезде АҚШ-та тұратын оның інісі Леви Шапиро оларды жеткізді. 1938 жылы, Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға бір жыл қалғанда, Сэндбергтер «Ланкастриа» кемесіне мінді және Сарниден Данцигке, содан кейін Ливерпульге дейін теңізден өтті. Олар Ливерпульдегі лагерьде алты апта тұрды, содан кейін Ирландияға, соңында АҚШ-қа тағы он екі күн теңізден өтті. Олар 1938 жылдың наурызында Нью-Йоркке келді, Детройттегі Элмхерст көшесінде Эйверидің әжесі мен әжесі Симха мен Анна Шапиромен бірге тұрды, бірақ ақырында Детройттегі Фуллертон қаласында өз үйлеріне көшті. Эйвери мен Артур мектепке барды, ал Гершель ағылшын тілін жетілдіру үшін орта мектепке барды. Якоб қасапханада жұмыс істеді, онда балалар әр сәрсенбі сайын әкесінің бейсенбі және жұма күндері сатуы үшін тауықтарды ұстап беретін. 1940 жылдары Эйвери мен Артур Уэйн мемлекеттік университетіне оқуға түсті. Эйвери 1946 жылы бітірді, содан кейін гематологияны оқып, қатерлі ісік генетикасын зерттеумен айналысты, өйткені оның әйелі мен әкесі екеуі де ми ісігінен қайтыс болды.

Avery A. Sandberg was born on January 29, 1921, in Sarny, Poland and died at the age of 95 on July 6, 2016, in Scottsdale, Arizona. Avery Sandberg was the eldest of three brothers Avery, Arthur, and Hershel to their parents, Rivka Shapiro Sandberg and Jacob Sandberg. The Sandberg family lived in a wooden house on Tolstoho Street without central heating or electricity. Once a week, pails of water from a well two blocks away would be carried home for the family to take a bath. As Jewish people, they were not allowed to live near or go to school with the Polish. Sarny was a Jewish community with its own Hebrew schools and synagogue. However, the community often experienced anti Semitism both verbally and physically by passing soldiers or Polish people. According to Hershel in an interview with the Holocaust Memorial Center, Avery got beat up after attending a Polish school for a single day. Instead, Avery went to a Hebrew school in Rovno where he was taught English. Jacob, an avid reader of German, Russian, Polish, and Jewish newspapers, predicted what would become World War II in the coming years. He applied for United States passports for the family in 1932, but did not receive them until 1936 when his brother in law, Levi Shapiro, who lived in the U. S. delivered them. In 1938, one year before World War II started, the Sandberg's boarded the ship Lancastria where they sailed from Sarny to Danzig and then Liverpool. They lived in camps for six weeks in Liverpool, until they sailed twelve more days to Ireland and finally the United States. They arrived in New York in March 1938, moved in with Avery's grandparents, Simcha and Anna Shapiro, on Elmhurst Street in Detroit, but ultimately settled into their own home in Fullerton, Detroit. Both Avery and Arthur started school, while Hershel attended an intermediate school to catch up on his English. Jacob worked in a butcher shop where the boys would flick chickens every Wednesday for their father to sell Thursdays and Fridays. In the 1940s, Avery and Arthur went to Wayne State University. Avery graduated in 1946 where he went on to study hematology and research cancer genetics after his uncle and father both died of brain tumors.

Еңбек жолы мен мұрасы

Сэндбергтің гематология және қатерлі ісіктерді зерттеу жұмысының көп бөлігі Юта университетінің зертханаларында басталды, онда ол Америка қатерлі ісік қоғамының мүшесі және ғалымы атанды. 1958 жылы Сэндберг медицина профессоры болып жұмыс істеді және Розуэлл Парк қатерлі ісік институтының генетика және эндокринология бөлімінің меңгерушісі болып тағайындалды, онда ол зерттеулерін одан әрі жалғастырды. Аризонада Сэндберг Аризона университетінің медицина колледжінде медицина және патология профессоры ретінде оқытушылық қызметін жалғастырды. 1999 жылға қарай Сэндберг Финикстегі Сент-Джозеф ауруханасы мен медициналық орталығының ДНК диагностикасы зертханасының консультанты болып жұмыс істеді және зейнетке шығу туралы ойы жоқ еді. Бос уақытын өнер туындыларын жинаумен және қоғамдық орталықтарда еврейлер тарихы туралы лекция оқумен өткізді. 2013 жылдың маусым айында әйелі Мэри қайтыс болғаннан кейін, үш жыл өткен соң Эйвери Сэндберг дүние салды.