Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Еишишки (, Ejszyszki, Эйши́шки/Eishishki, /Eishyshki, /Eyshishok/Eishishok) – Литваның оңтүстік-шығысындағы Беларусьпен шекаралас қала. Қала Версека және Думбле өзендерінің батпақты аңғарымен қоршалған шағын төбелерде орналасқан. Яффа Элиахтың сөзінше, "жергілікті еврей халық ауыз әңгімесінде қала атауының қалай пайда болғаны туралы әңгіме бар: Штетлдің алғашқы күндерінде бір ер адам үйге келгенде, әйелі оны аймақта көп өсетін жидектерден жасалған, жаңа пісірілген вареньемен (жеміс-жидек консервісі) күтіп алды. Ол ыстық екенін сезбей, үлкен тісім алғанда тілін күйдіріп, "Хейше шок!" (Қызыл соус!) деп дауыстайды."
City in Dzūkija Region, Lithuania
Eišiškės (, Ejszyszki, Эйши́шки/Eishishki, /Eishyshki, /Eyshishok/Eishishok) is a city in southeastern Lithuania on the border with Belarus. It is situated on a small group of hills, surrounded by marshy valley of Verseka and Dumblė Rivers. According to Yaffa Eliach,"Local Jewish folklore had its own account of how the name of the town came into being: Once upon a time in the early days of the shtetl, a man came home and was greeted by his wife with a special treat of freshly cooked varenie (preserves), made from the berries that grow in such abundance in the region. Not realizing they were still sizzling hot, he took a big bite and scorched his tongue, which caused him to yell "Heishe shok!" (Hot sauce!) at the top of his lungs."
Тарих
Эишишкес алғаш рет 1384 жылғы Кенигсберг шартында, Ұлы герцог Витаутас пен Тевтон ордені арасындағы келісімде есімдері тілге алынған. Қаланың шығысында 14-15 ғасырларға жататын қамал орны бар. Тарихшы Игнас Йониннің пікірінше, Литваның Ұлы князесі Анна, Витауттың әйелі, Эишишкестен шыққан ақсүйек Судимантастың қарындасы және Витауттың әскерінің қолбасшысы болған. Вильнюс, Гродно және Варшаваны байланыстыратын маңызды сауда жолы қала арқылы өтті. Қала қамалмен қоршалған және Витаут салған шіркеуге ие болғандықтан, Литва Ұлы Княздығының маңызды сауда орталықтарының біріне айналды. Мұнда сот болды және ақсүйектер сеймдерге жиналатын. Эишишкес 1655 жылы Мәскеу шапқыншылығы кезінде және 1706 жылы Ұлы Солтүстік соғысы кезінде тоналып, өртеліп жанып кеткен. Қала халқының көп бөлігі қырылып, бұрынғы сауда орталығы мәртебесін жоғалтты. 17 ғасырдың соңында экономиканы жандандыру мақсатында Эишишкеске Магдебург құқықтары берілді және қала жылқы мен мал базарларымен танымал болды. Польша-Литва одағының бөлінісінен кейін, әсіресе Ресейге жасалған француз шапқыншылығы кезінде қала тоналып, маңызы төмендеді. Бірақ 1863 жылғы көтеріліс және крепостнойлық құлдықтың жойылғаннан кейін қала қарқынды дамыды. Холокост кезінде 1941 жылдың 23 маусымында Эишишкеске неміс әскерлері келді, ал 1941 жылдың 21 қыркүйегінде литвалық көмекші әскерлерімен бірге СС Einsatzgruppen қалаға енді. Эйшишоктен және оның көршілес қалалары мен ауылдарынан алынған төрт мыңнан астам еврейлер алдымен үш синагогқа қамалды, содан кейін 250 адамнан тұратын топтар ескі еврей зиратына жеткізілді, онда СС офицерлері оларға киімдерін шешіп, ашық ордың жиегінде тұруға бұйырды. Сол жерде литвалық көмекші әскерлері оларды атып өлтірді. Ескі зират қазір үш тілде ескерткіш тасы бар естелік орынға айналды. Жаңа зират 1953 жылы қиратылып, балабақша ауласына айналды.
Eišiškės is mentioned for the first time in the Treaty of Königsberg (1384) between Grand Duke Vytautas and the Teutonic Knights. East of the town there is a castle site, dating back from the 14th–15th centuries. Historian Ignas Jonynas argued that Anna, Grand Duchess of Lithuania and wife of Vytautas was a sister of Sudimantas, a nobleman from Eišiškės and commander of Vytautas' army. An important route, connecting Vilnius, Hrodna, and Warsaw, ran through the town. Protected by the castle and boasting a church built by Vytautas, the town became one of the important trading centers in the Grand Duchy of Lithuania. It had a court and here nobles gathered for a sejmik. Eišiškės was sacked and burned in 1655 during the Muscovite invasion and in 1706 during the Great Northern War. The town lost the majority of inhabitants and lost its former status as a trade center. At the end of the 17th century, in hopes to revive the economy, Eišiškės were granted Magdeburg rights and became known for its horse and cattle markets. The town's importance decreased after the partitions of the Polish–Lithuanian Commonwealth, especially after it was sacked during the French invasion of Russia. However, the town grew rapidly following the Uprising of 1863 and the abolition of serfdom. In the Holocaust, German troops came in Eišiškės on June 23, 1941, and on September 21, 1941, an SS Einsatzgruppen entered the town, accompanied by Lithuanian auxiliaries. More than four thousand Jews from Eishishok and its neighboring towns and villages were first imprisoned in three synagogues and then taken in groups of 250 to the old Jewish cemetery where SS men ordered them to undress and stand at the edge of open pits. There, Lithuanian auxiliary troops shot them. The old cemetery is now a site of remembrance with a memorial stone in three languages. The new cemetery was destroyed in 1953 and turned into the yard of a kindergarten.
Дін
Бірінші шіркеу 1398 жылы Ұлы герцог Витаутас салған болуы мүмкін. 1385 жылы Литваның христиан дініне өтуінен кейін Литвада салынған алғашқы шіркеулердің бірі болды. Шіркеу Литва азамат соғысы кезінде (1431–1435 жылдары) өртелген деген болжам бар. Жаңа мектеп ғимараты толыққанды ашылмастан, Екінші дүниежүзілік соғыс басталды, немістер ғимаратты басып алып, штаб құрды. Мектеп бомбаланды және ауыр зақымдарға ұшырады. Соғыстан кейін мектеп қайта жаңартылып, сабақтар үш тілде – орыс, поляк және литва тілдерінде басталды. Орыс "Вилтис" мектебі литва мектебіне қосылды.
The first church was probably built in 1398 by Grand Duke Vytautas. It was one of the first churches built in Lithuania after the Christianization of Lithuania in 1385. It is suggested that the church was burned during the Lithuanian Civil War (1431–1435). Before the new school building could properly open, World War II began and Germans seized the building and established a command post. The school was bombed and suffered heavy damage. After the war, the school was rebuilt and classes commenced in three languages: Russian, Polish, and Lithuanian. The Russian "Viltis" school was attached to the Lithuanian school.