Кіріспе

Мұсылман жазған өлеңдер

Ислам поэзиясы – мұсылмандар жазып, айтатын сөз өнерінің бір түрі. Ислам поэзиясы, әсіресе суфи поэзиясы, урду және түрік тілдері сияқты көптеген тілдерде жазылған. Ислам поэзиясының жанрларына исмаилилер оқитын гиналар – құлшылық гимндері; ғазал – жоғалту немесе айырылысудың күйін және сол күйге қарамастан махаббаттың әсемдігін поэтикалық тұрғыдан бейнелеу; қасида – араб мұсылмандық кеңею арқылы жеткен, көбінесе ода деп аударылатын жазба өлеңдер; және бос өлең (ши’р мусал) жатады.

Тарих және шығу тегі

Мұхаммед пен оның ізбасарларының Меккеден Мединаға көшіп кетуінен бастап (б.з. 622 жылы), Хижра деп те аталады, қасида немесе ода қасиетті Құраннан өзгеше еді. Исламға дейінгі поэзия авторларының мұндай өлеңдер жазуға қажетті білім мен құқығы болмады деп есептелді, осылайша бұл кезең "Жаһилият дәуірі" деп аталды. Бұл кезең ертедегі ислам әлемінде шиеленіс тудырды, себебі ода стиліндегі жазу Құранның қасиетті мәтініне қарсы келді деп саналды. Ислам поэзиясы өте маңызды және ұрпақтан-ұрпаққа жалғасып келе жатқан мұра. Бұл өлеңдер мен еңбектер мұсылман діні мен ислам мәдениетін зерттейді, сондай-ақ Рамазан сияқты маңызды оқиғалар, мерекелер мен жағдайларды қамтиды. Бұл ақындар 6-шы ғасырдан бастап бүгінгі күнге дейін рухани, әдеби және саяси мәселелерді зерттейді. Ислам поэзиясы ғасырлар бұрын пайда болған. Ислам поэзиясы мәдениет, дәстүрлер, әдебиет және т.б. сияқты көптеген жағынан ерекшеленеді. Хашем былай деді: "Ислам діни поэзиясы көптеген тілдерде жазылған" (Дин). Поэзия ислам дінінде өте маңызды, өйткені оның сұлулығы ислам дінімен тең. Сонымен қатар, поэзия әлемнің көптеген тілдерінде қолданылады. Ең бастысы, бір кезде бұрынғы сенімдердің идеалдарын бейнелегені үшін жек көрілген поэзия ислам қызметіне енгізілді. Ислам өнері әрқашан өзінің ішкі сапасын және бірегейлігін сақтап келді. Ислам діні өмір салтын қалыптастырғандай және этникалық және мәдени жағынан әртүрлі халықтарды біріктіретін күш ретінде қызмет еткендей, мұсылман қоғамдары үшін жасалған өнердің де негізгі анықтамалық және біріктіруші ерекшеліктері бар. Хашем былай деді: "Ислам өнері – 19-шы ғасырда өнер тарихшыларының жасаған заманауи түсінік, ол 7-шы ғасырда Арабиядан пайда болған ислам халықтарының алғашқы өнімдерін жіктеу және зерттеуді жеңілдету үшін құрылды" (Дин).