Кіріспе

Америкалық жылқы тұқымы

Флорида крекерлік жылқысы – АҚШ-тың Флорида штатында кездесетін, құрып кету қаупі төніп тұрған жылқы тұқымы. Ол генетикалық және физикалық тұрғыдан көптеген басқа испандық стильдегі жылқыларға, әсіресе испандық отаршылдық жылқылар тобына ұқсас, соның ішінде Солтүстік Каролинаның Банкер жылқысы және Оңтүстік Каролинаның Каролина Марш Тэкисі. Флорида крекері – жүрістік жылқы, шапшаңдығымен және жылдамдығымен танымал. Испандықтар 16 ғасырдың басында Флоридаға жылқыларды алғаш рет әкелді. Осы жылқылар Флорида крекері типіне айналып дамыды және Флорида ковбойлары (крекерлер деп аталды) 1930 жылға дейін оларды пайдалана берді. Осы кезге дейін Флорида крекерлік жылқыларының орнын американдық кварталды жылқылар басты, олар Құрлық шашы кезінде Флоридаға әкелінген ірі қара мал тұқымдарын өңдеу үшін қажет болды. Осының салдарынан Флоридадағы крекерлік жылқылардың саны күрт азайды. Бірнеше жеке отбасылар мен Флорида үкіметінің күш-жігері арқасында бұл тұқым құрып кетуден құтылды, бірақ оның аз санына байланысты алаңдаушылық әлі де бар. Мал шаруашылығын сақтау қоры және Equus Survival Trust осы тұқымды құрып кету қаупі төніп тұрған деп санайды. 2008 жылдың 1 шілдесінде Флорида Өкілдер палатасы Флорида крекерлік жылқысын штаттың ресми жылқысы деп жариялады. Флорида крекері Флорида штатындағы көрнекті американдықтар тобы – Семинол тайпасымен, сондай-ақ бастапқыда АҚШ-тың оңтүстігіндегі Алабама және Миссисипиде тұрған Чикасау ұлтымен де байланысты.

Сипаттамалары

Флорида Крэкер аты басқа да атаулармен және сипаттамалармен белгілі, соның ішінде "Чикасо пониі", "Семиноль пониі", "Прейри пониі", "Флорида аты", "Флорида сиыр пониі" және "шөп ішегі". Флорида Крэкерлерінің түзу немесе сәл қисайған профильдері, күшті арқалары және көлбеу крупа бар. Олар жылдамдығы мен ептілігімен танымал, соқпақ жолдарда және төзімділікпен жүруге өте жақсы, сондай-ақ мал өсіруде кеңінен қолданылады. Оларды кейде батыс ат спортының түрлерінде де көруге болады, мысалы, жұмыс аттары, командалық арқан тарту және командалық мал айдау. Флорида Крэкері – жүріс-тұрысы реттелген жылқы, тұқымдық қауымдастық жүгіру және серуендеу, сондай-ақ қалыпты жүріс, шапшаңдық, кантер және галоппен қатар екі жүріс-тұрысты мойындайды. Бір аяқты серуендеу жүрісін кейбір әуесқойлар "коон рак" деп атайды. Бұл жылқы тұқымының генетикасы Солтүстік және Оңтүстік Америкада испандық жылқыдан шыққан көптеген тұқымдармен бірдей, соның ішінде Пасо-Фино, Перуан Пасосы және Криолло. Крэкер аты генетикасы және сыртқы түрі жағынан Оңтүстік Каролинаның Каролина Марш Таки және Солтүстік Каролинаның Банкер атына өте ұқсас, бірақ ДНК-тестілеу олардың екі бөлек тұқым екенін көрсетті.

Тарих

Солтүстік Американың оңтүстік-шығысына жылқылар алғаш рет 1521 жылы Понсе де Леонның аймаққа жасаған екінші сапарында әкелінді. Кейінгі экспедициялар испан Флоридасына одан да көп жылқы мен мал әкелді. 16 ғасырдың соңына қарай жылқы жергілікті мал шаруашылығында кеңінен қолданыла бастады, ал 17 ғасырдың соңында бұл сала, әсіресе қазіргі Флориданың солтүстігі мен Оңтүстік Джорджияда гүлденді. Испандықтар Солтүстік Америкаға әкелген және осы жерде көбейтілген жылқылардың ішінде барб, гарран, испандық женнет, соррая, андалузия және басқа да иберия тұқымдары болды. Жалпы, олар салыстырмалы түрде кішкентай болды және испандық тұқымдарға тән физикалық белгілерге ие болды, оларға қысқа арқа, еңкейген иық, төмен орналасқан құйрық және кең маңдай жатады. Осы кезеңде Кубадан жаңа испандық қанның үнемі әкелінуі де болды, себебі екі аймақ арасында жылқы саудасы жүргізілді. Шаңды дала кезеңінде (1930-1940 жж.) ірі батыстық мал Флоридаға көшірілді, олармен бірге паразиттік бұранда құрттары да келді. Осы паразитке шалдыққан малды жиі емдеу қажет болды, оларды арқанмен байлап, ат үстінде отырып ұстап тұру керек еді. Каубойлар Флорида крекер жылқыларының кішкентай малға жұмыс істеуге бейімделгенін, ал олардың батыстық малға төтеп бере алмайтынын анықтады. Олар кішкентай жылқыларды американдық квартал жылқыларымен ауыстырды. Бұл Флорида тұқымының жоғалу қаупіне тап болуына әкелді. 2009 жылдың мәліметі бойынша, крекер тұқымының үш негізгі қандық желісі және бірнеше кішірек желілер бар. Флорида штаты әлі де Таллахасси мен Уитлакучидегі екі Айерс желісі жылқыларын асылдандыру мақсатында және Пейнс Прери қорығында көрсету тобын ұстап тұрады. Штат жыл сайын барлық үш топтан артық жылқыларды сатады, ал жеке асылдандырушылар да сатуға жылқы жібереді. Бұл тұқымның әлемдік популяциясы 2000-нан аз, ал АҚШ-та жылдық тіркеу 200-ден аспайды. Equus Survival Trust та бұл популяцияны "қатерлі" деп санайды, яғни бүгінде 100-300 белсенді асыл тұқымды бие бар. Дегенмен, тұқымның саны ақырындап артып келеді. Кейбір дереккөздер бүгінгі Флорида крекерлерін сипаттау үшін әлі де Чикасоу атауын қолданады.