Кіріспе

2006 жылғы британдық-американдық фильм, Ридли Скотттың туындысы.

"Жақсы жыл" – 2006 жылы Ридли Скотт режисселік етіп, өндірген романтикалық комедиялық драма. Фильмде Рассел Кроу, Марион Котияр, Дидье Бурдон, Эбби Корниш, Том Холландер, Фредди Хаймор және Альберт Финни түскен. Фильм британдық автор Питер Мейлдің 2004 жылғы осы аттас романының негізінде еркін бейімделген. АҚШ-та фильм 2006 жылғы 10 қарашада 20th Century Fox компаниясымен көрсетілді. Бұл фильм кассада сәтсіздікке ұшырады, 35 миллион долларлық бюджетке қарсы 42 миллион доллар жинап, Fox компаниясына 20 миллион долларлық зиян келтірді. Дегенмен, фильм "Критиктер таңдауы" сыйлығының "Ең жас актер" және "Спутник" сыйлығының "Ең жақсы операторлық жұмыс" номинацияларына ие болды.

Сюжет

Жас Макс Скиннердің ата-анасы апатта қаза тапқаннан кейін, ол балалық шағындағы жазғы демалысын Францияның оңтүстік-шығысындағы Прованс аймағындағы Генри ағасының жүзімдіктерінде жақсы нәрселерді бағалауды үйренеді. Жиырма бес жыл өткен соң Макс Лондонның табысты, бірақ мақтанды жұмысқа бауыр басқан саудагері, көңілді мінезімен көзге түседі. Ағасының қайтысынан кейін Макс француз мүлігінің жалғыз мұрагері болады. Ол Провансқа жылдам сатуға дайындалу үшін барады. Арқан келгеннен кейін көп ұзамай, ұялы телефонымен айналысып, көлік тізгінін ұстамай қалғандықтан, жергілікті кафе иесі Фанни Ченолдың велосипедін апатқа ұшыратады. Кейін ол өзінің соңғы қаржылық тәсілі жұмыс істейтін сауда компаниясының иелеріне қиындық тудырғанын біледі және оған мүмкіндігінше тезірек Лондонға оралуға бұйрық беріледі. Мүлікті сатуға көмектесу үшін Макс асығыс түрде бірнеше сурет түсіріп, бос бассейнге құлайды. Ол шыға алмайды, бірақ Фанни келіп, жалға алынған көлігін көріп, жаза ретінде суды қосып алады. Бұл кешігу Макстің рейсін өткізіп алуына себеп болады және директорларға жеке хабарласпағандықтан, ол бір аптаға жұмыстан және саудадан шеттетіледі. Генридің иелігінде Макс өзінің асыл жүзімдерімен ажырасудан қорқатын, қатал, адал шарапшы Фрэнсис Дюфлотпен күресуге мәжбүр болады. Дюфлот жүзімдік инспекторына топырақ нашар, жүзімдердің құны жоқ деп айту үшін ақша төлейді. Олар Еуропаны аралап жүрген жас Напа аңғарының энофилі Кристи Робертстің келуіне таңғалады, ол Генридің бұрын белгісіз заңсыз қызы екенін мәлімдейді. Макс түсінеді, бірақ оған айтпайды, француз заңы бойынша, ол ағасының заңды қызы болмаса да, шато мен жүзімдіктердің заңды мұрагері болады. Макс бұрынғыдай, Кристи үй шараптарын дәмсіз деп санайды, бірақ Макстің бутиктік Le Coin Perdu ("жоғалған бұрыш") шараптарын ұсынуына таңғалады, қызықты ерекшеліктерін атап өтеді. Дюфлот үйіндегі кешкі ас кезінде, сәл мас болған Макс оның мүлікке талап етуі мүмкін екеніне алаңдаушылығын білдіреді және оны тікелей сұраққа алады. Макстің көмекшісі Джемма оны басқа қызметкерлердің амбициялық әрекеттерінен сақтайды. Ол Лондондағы өзінің оң қолы Кенни арқылы сауданы басқаруын қамтамасыз ету үшін, амбициялық жас саудагерге қасақана жаман кеңес береді, оны жұмыстан босатады. Макс Фанниге ғашық болады, ол еркектерден бас тартқан деген қауесет бар. Ол оны өз төсегіне сәтті шақырады. Ол оны келесі күні таңертең Лондонға қайта оралады деп күтеді. Көңілі қалған Кристи де өмірін жалғастыруды шешеді. Макс ағасының естеліктерін табады, онда оның тегінің дәлелі бар. Макс оған кітаптың ішінде түсіндірілмеген жазбаны беріп, қоштасады. Дюфлотқа мүлікті сату туралы хабарлағанда, Макс құпия және қымбат Le Coin Perdu-ны Генри мен Дюфлоттың шарап жіктеу және атау заңдарын айналып өтіп, иеліктен алынған "заңсыз жүзімдермен" жасағанын біледі. Мүлік сатылады және Макс Лондонға оралады, онда компания төрағасы сэр Найджл оған таңдау ұсынады: үлкен өтемақы немесе сауда фирмасының серіктестігі. Макс конференц-залдағы Найджлдің суреті туралы сұрайды, Ван Гогтың "Кипарис және жұлдызды жол" картинасы, Фаннидің мейрамханасында оның көшірмесі бар. Найджл нағыз картина сейфте сақталғанын, ал кеңседегі 200 000 долларлық көшірме тек көрсету үшін деп айтқаннан кейін, Макс Найджл сияқты болғысы келетінін қайта қарастырады. Макс Кристиге берген қоштасу хатымен, ол жалған, Кристи Генридің қызы екенін растайтын фотосуреттермен бірге мүлікті сатуды жарамсыз деп жасайды. (Бала кезінде Макс ағасының шотына қол қойған және оның қолжазбасын қайталай алады.) Ол Лондондағы үйін сатуға қояды және Провансқа оралады, Фаннимен қарым-қатынасқа түседі, екеуі де бала кезіндегі байланыстарын еске алады. Кристи де оралады және ол мен Фрэнсис жүзімдікті бірлесіп басқарады, сонымен бірге шарап өндірісінің әртүрлі философияларын татуластыруға тырысады. Бұл Макс өзінің бар назарын Фанниге аударуға мүмкіндік береді.

Жазу және әзірлеу

Ридли Скотт Прованста он бес жыл бойы үй иесі болған және сол жерде фильм түсіргісі келген. Scott Free президенті Лиза Эллзи Францияның оңтүстігінде өтетін, бестселлер болып танылған кітаптарының авторы Питер Мейлдің туындыларын ұсынды. Скотт пен Мейл 1970-ші жылдарда жарнама және роликтер саласында бірге жұмыс істеген таныстар және көршілер болған, бірақ автор сценарий жазуға құлық танытпағандықтан, фильмнің сюжеті тақырыбында Скоттпен ақылдасып, жаңа кітап жазды. «Ридли Бордодағы жаңа шараптар туралы – «гараж» шараптары туралы – газеттен кесім келтіріп әкелді, олар шато немесе тектілігі болмаса да, өте жоғары бағаға сатылып жатты. Дегенмен, адамдар оларға қалталы ақша төледі», – деді Мейл. «Мен Times газетінің бизнес бөлімінде Франциядағы бір жүзімдікте гараж шарабының бір қаптамасы 30 000 фунттан астам бағаға сатылып жатқаны туралы мақала оқыдым», – деп еске алды Скотт 1996 жылғы кесімді, ол оны Лондондағы жеке істерінің арасында сақтап жүрген. «Мен Францияға оралып, фильм түсіруге себеп іздеп жүрдім, ал бұл оқиға идеясы тамаша мүмкіндік берді. Мен бұл идеяны Питер Мейлмен бөлістім, ол: «Бұл жақсы роман болар еді» деді. Мен оған: «Сен кітап жаз, сосын мен фильмге құқық аламын» дедім. Ол кітапты жазды». Сценарист Марк Клейн Скотттың «Қыздардың аңшылық және балық аулау бойынша нұсқаулығы» кітабының бейімделуін оқығаннан кейін шақырылды – ол ақырында 2007 жылы «Suburban Girl» деген атпен шықты. Клейн кітаптың сюжетін кеңейтіп, өңдеуге міндетті болды, бейімделуді «көбірек киноға ұқсас» ету үшін. Назардың бірі – жанжалды күшейту болды, мысалы, Фанниді мейірімді кейіпкерден Максқа деген ықыласы жоқ, қатал әйелге айналдыру. Тағы бір қосымша – Макстың бассейнге құлауы, Скотттың айтуынша, ол «үй оны жібермеді» дегенді көрсету үшін қосылды. Режиссер Генриді экранда көрсеткісі келді, оны тек сипаттаумен шектемей. Жазушы Марк Клейн оны әуелі әруақ ретінде бейнелеуді ұсынған, бірақ Скотттың әрекеттері сәтті болмады, сондықтан ол флэшбэктерді пайдаланды, ол «басқа бір көрініс ретінде пайда болады», онда «Макстың бала кезінде тәрбиеленуі көрсетіледі, ол келесі үш актідегі жағдайды түсіндіруге арналған». Скотт Макс рөліне Рассел Кроуды шақырды. Актер бұл 2000 жылғы «Гладиатордан» кейін қайта қауышудың жақсы мүмкіндігі екенін айтты, себебі «бұл кішірек орынға бару әлдеқайда қызықты көрінеді, онда проблемалар соншалықты үлкен емес». Кейбір сыншылар бұл кейіпкер Кроудың әдеттегі рөлдерінен өзгеше екенін, мүмкін, ол «жетілгендігін» немесе «қанағатқа толуын» көрсетеді деп атап өтті, ал Австралияның Courier Mail оны «А Mellow Fellow» деп атады. Кроу сол кездегі өмірі туралы былай деді: «Мен тынышпын. Жұмыс енді мен үшін ең маңызды нәрсе емес. Ол тіпті ондыққа да кірмейді». Актер сондай-ақ отбасының маңыздылығын атап өтті. Скотт жобаның бір себебі «комедия саласында көп жұмыс істемегендігімен» және «өзіңді үнемі сынап табуға» жақсы мүмкіндік болғанын айтты. Эбби Корниш Ридли Скотт үшін түсірілім басталғанға дейін бірнеше апта бұрын бейнежазбаға түсірілген сынақтан өтті.

Түсірілім

Фильм 2005 жылы тоғыз апта бойы түсірілді, көбінесе Скотт "үйімнен сегіз минут қашықтықта" деп сипаттаған жерлерде. Француздық түсірілімдер Воклюс аймағындағы Бонио, Кукурон және Гордес қалаларында, Марсель Прованс әуежайында және Авиньон теміржол станциясында өтті. Лондон локацияларына Баттерсидегі Альбион Риверсайд, Бродгейт, Челсидегі Кингс-роудтағы Блюберд кафесі және Пикадилли циркіндегі Критерион мейрамханасы кірді. Бонниодағы Шато Ла Каноргтегі бассейн Скотттың көз алдындағыдай болмағандықтан, тек бассейн сыртындағы көріністер түсірілді. Макс құлағаннан кейінгі сахна үшін жақын жерде шұңқыр қазылып, бетон құйылды, ал бастапқы бассейннің түбі цифрлық түрде өзгертілді. Өндіріс тобы Ла Каноргтегі шарап погребін түсіре алмады, себебі ол уақытта пайдаланылып жатқан еді, сондықтан жақын жердегі қонақ үйдің шарап погребі шұңқырға айналдырылды. Оңтүстік Францияда ауа райының салдарынан саздан жасалған теннис корттарын ұстау қиын болғандықтан, Скотт оның лас және тозығы жеткен көрінісі үшін кортты бастапқыдан құрылыс жасап, тікелей Уимблдон корттарынан әкелінген тіреулерді орнатты. Фаннидің кафесі Гордес мейрамханасында түсірілді, дизайнер Соня Клаус кейіпкердің де солай істеуін ескеріп, қолдан қолға ауысқан дүкендерден сатып алынған заттармен безендірді. Клаус Дюфлоттың мүлігін китч стилінде безендірді, оның "Джонспен бірге өмір сүретін кейіпкер" екенін көрсету үшін, "Егер ол Америкада болса, ол барс терісімен қапталған орындықтары бар алтын түсті Кадиллак көлігін жүргізер еді" деді. Сондай-ақ, Макстің Фаннимен кешкі асы үшін Кукуронның үлкен су бассейніне жүзетін шамдар қойылып, "тамаша кеш сезімін" тудырды. Саундтрекке Ализедің "Moi Lolita", Жозефина Бейкердің "Breezin' Along with the Breeze", Гарри Нильсонның "Gotta Get Up", "Jump into the Fire" және "How Can I Be Sure of You", Джонни Холлидейдің "Hey Joe", Жан Саблонның "Vous, qui passez sans me voir" және "J'attendrai", Тино Россидің "Le chant du gardien", Шарль Тренедің "Je chante", Пэтти Пейдждің "Old Cape Cod", Эверли Бразерстің "Walk Right Back", Адриен Шевалиенің "Boum!" және Ричард Энтонидің "Itsy Bitsy Petit Bikini" әндері кірді. CD-ге фильмнен барлығы 15 ән ғана енді, ал бірнеше ән шығарылып тасталды.

Театрлық түсірілім

"Жақсы жыл" фильмі Ұлыбританияда 2006 жылдың 27 қазанында, ал АҚШ-та 2006 жылдың 10 қарашасында 20th Century Fox тарапынан көрсетілді.

Үй медиасы

"Жақсы жыл" фильмі 2007 жылдың 27 ақпанында 20th Century Fox Home Entertainment компаниясы арқылы DVD форматында шықты. 2022 жылға дейін ол АҚШ-та DVD сатудан 10 миллион доллардан астам табыс тапты. Metacritic, салмақты орташа бағаны есептейтін сайт, 33 сыншының пікірлеріне сүйене отырып, фильмге 100 балдық шкала бойынша 47 бал берді, бұл "аралас немесе орташа пікірлер" екенін көрсетеді. Variety журналында Тодд Маккарти фильмді көруге оңай, бірақ "ешқандай мәнге ие емес" деп жазды. The New York Times газетінен Стивен Холден оны "үш P фильмі: жағымды, әдемі және болжамды. Оған кішкентай кемшіліктерді де қосуға болады" деп сипаттады. Los Angeles Times газетіне жазған Кеннет Туран: "A Good Year" фильмінде не боларын білгеніміз – кемшілік емес. Біз осындай фильмдерге эмоционалдық сенімділікке қанағат ету үшін барамыз. Бізге жанрға ешқандай ерекше сезімі жоқ адамдардың жарты сағаттық оқиғаны екі сағатқа созған романтикалық комедиясын іздемейміз". Chicago Tribune газетінің журналисі Джессика Ривз оны "Тосканадағы күн" ("Under the Tuscan Sun"), "Шын мәнінде махаббат" ("Love Actually") және "Римдік қаникул" ("Roman Holiday") фильмдерімен салыстырып, "Жақсы жыл" фильмін "тынышсыз тәтті және эмоционалды түрде тірі емес" деп атады. Британдық киносыншысы Питер Брэдшоу The Guardian газетінде оны "күлкісіз, туристік гастрономиялық порнографияның кинолық бөлігі" деп жазды. Ридли Скотттың кино мансабына арналған кітапта Адам Баркман "Жақсы жыл" фильміне сыншылардың пікірін "көптеген сыншылардың пікірінше, жеңіл" деп қорытындылады және ол "келесі жобаның, [Американдық гангстер] Харлемдегі есірткі бароны Франк Лукастың өмірбаянының коммерциялық және сындық табысымен салыстырғанда аз ғана екенін" айтты. Соңғы жылдары фильмге қайта қарау болды. 2022 жылы The Guardian газетінде Анеес Арефтің ретроспективті шолуында: "Жақсы жыл" бастапқыда өзінің орнын табуға тырысады. Кейбір ертедегі комедиялық эпизодтар Скотт жеңіл әуезбен ойнауға тырысқанда толыққанды болмайды, біз Кроудың Кэри Гранттың бейнесін сомдауына дағдыланбағанбыз. Бірақ фильм тез арада жайлы ырғаққа еніп, өте қызықты және әдемі болады – Оңтүстік Франция Скотт пен оператор Филипп Ле Сурдтың көркемдік бейнелерімен керемет бейнеленген. Ареф сондай-ақ "Скотт бұдан да ауқымды және маңызды тақырыптарды қарастырды, бірақ "Жақсы жыл" оның ұзақ мансабындағы ең оңай ұнайтын және эмоционалды түрде қанағаттандыратын туындыларының бірі болуы мүмкін. Ол Кроумен бірге бес фильм түсірді, бірақ 2010 жылдан бері емес. Құлақтандырылып жүргендей, алтыншы серіктестік жұмыс істеп жатыр деген үміт бар. Қазіргі уақытта бізде "Жақсы жыл" бар".