Кіріспе

Метилглютаконикалық ацидурия (МГА) – митохондрияда энергия өндіру қабілетін бұзатын кем дегенде бес метаболизмілік бұзылулардың бірі. Бұл бұзылудың салдарынан 3 метилглютаконий қышқылы мен 3 метилглутарин қышқылы жинақталып, зәрде анықталуы мүмкін. 3 метилглютаконий қышқылы – органикалық қышқыл. Осы қышқылдың күшіне негізгі себеп оның екі карбоксилдік тобы болып табылады. 3 метилглютаконий қышқылын қышқылдық тобының болуы және белгілі бір заттармен реакцияға түсетін екі байланысы арқылы анықтауға болады.

Генетика

3 метилглютаконикалық ацидурияның мұрагерлік үлгісі зардап шеккен генге байланысты әртүрлі болады. I және III типтер аутосомалық рецессивті үлгіде мұраға беріледі, яғни әрбір жасушадағы геннің екі көшірмесі өзгерген болады. Көбінесе аутосомалық рецессивті ауруы бар адамның ата-анасы өзгерген геннің бір көшірмесін алып жүреді, бірақ аурудың белгілері мен симптомдары байқалмайды. II тип X хромосомасына байланысты рецессивті үлгіде мұраға беріледі. Егер ауруды тудыратын мутацияланған ген X хромосомасында, яғни екі жыныстық хромосоманың бірінде орналасса, онда бұл X хромосомасына байланысты ауру деп есептеледі. Еркектерде (оларда бір ғана X хромосомасы бар) әрбір жасушадағы геннің бір өзгерген көшірмесі ауруды тудыруға жеткілікті. Әйелдерде (екі X хромосомасы бар) ауруды тудыру үшін геннің екі көшірмесінде де мутация болуы керек. Еркектер X хромосомасына байланысты рецессивті ауруларға әйелдерге қарағанда көбірек шалдығады. X хромосомасына байланысты мұрагерлік ерекшелігі – әкелер X хромосомасына байланысты белгілерді ұлдарына бермейді. 3 метилглютаконикалық ацидурияның IV типінің мұрагерлік үлгісі белгісіз.

Диагностика

Диагноз көбінесе өлімнен кейін қойылады.

Емдеу

Қазіргі таңда емдеу немесе жазылу жолы белгілі емес.

Эпидемиология

3 Метилглютаконикалық ацидурия Ирактағы еврей халқы арасында ең көп таралған. Дегенмен, бір түрінің жоғары концентрациясы Канаданың Сагуен-Лак-Сен-Жан аймағында табылды. Бұл, аурудың оқшауланған аймақтарда, ата-анасының екеуі де тасымалдаушы болу ықтималдығы жоғары, туу көрсеткіші жоғары және туысқандар арасында некелер жиі кездесетін жерлерде көбірек таралғанын көрсетеді. 3 Метилглютаконикалық ацидурияның барлық түрлері генетикалық аурулар екені және рецессивті тұқым қуалаушылықпен берілетіні белгілі болғандықтан, туысқандар арасындағы некелер (екі серіктес те бір атадан мутацияны мұраға алған болуы мүмкін) осы жағдаймен бала дүниеге келу мүмкіндігін арттырады.