Кіріспе

Пирувоилтетрагидроптерин синтетазасының жетіспеушілігі – тетрагидробиоптерин тапшылығына байланысты қатерлі гиперфенилаланинемияны тудыратын аутосомдық рецессивті ауру. Бұл гиперфенилаланинемиямен қатар жүретін рецессивті ауру. Көбінесе кездесетін белгілері: бастапқыда дене гипотониясы, кейіннен аяқ-қолдардың гипертониясы, брадикинезия, тік дөңгелек тәрізді ригидтілік, жалпы дистония және күндізгі уақытта айқын ауытқулар. Басқа да клиникалық көріністеріне жұту қиындығы, көздің жоғары қарауы (окулогирлық криздер), ұйқышылдық, тітіркену, гипертермия және құрысулар жатады. Сонымен қатар хорея, атетоз, көп сілекей шығу, экземалы бөртпе және кенеттен қайтыс болу туралы да хабарлар келіп түседі. Ауырлығы аз болатын жағдайлардағы пациенттерге метотрексат сияқты фолат антагонистерін тағайындағанда жағдайы нашарлауы мүмкін, себебі бұл дигидробиоптериннің дигидрофолат редуктаза арқылы тетрагидробиоптеринге айналуының құтқару жолына кедергі келтіреді. Емдеуге нейротрансмиттер прекурсорларын (леводопа, 5-гидрокситриптофан), моноамин оксидаза ингибиторларын және тетрагидробиоптеринмен алмастыру кіреді. Емге жауап әртүрлі болуы мүмкін, ал ұзақ мерзімді және функционалдық нәтижелері әлі белгісіз. Эпидемиологияны, генотип-фенотип байланысын, осы аурулардың салдары мен пациенттердің өмір сүру сапасына тигізетін әсерін, сондай-ақ диагностикалық және емдік стратегияларды бағалау мақсатында коммерциялық емес Халықаралық нейротрансмиттерге байланысты аурулар жөніндегі жұмыс тобы (iNTD) пациенттердің тізімін құрды.

Презентация

Дене қозғалысының бұзылыстары L-допа өндіре алмаудан туындайды. Допамин – бұл қозғалысқа қатысатын нейротрансмиттер. Осы молекуланың жеткіліксіз болуы зардап шеккен адамда қозғалыс бұзылыстарына себеп болады.

Механизм

Бұл ферменттің болмауы ағзаға қалай әсер ететінін түсіну үшін BH4 синтездеу жолына қарауымыз қажет. PTPS осы циклдің аралық кезеңі болып табылады және 7,8 дигидронеоптерин трифосфатын 6 пирувоилтетрагидробiоптерiнге түрлендіру үшін қажет. 6 пирувоилтетрагидробiоптерiн BH4 (тетрагидробiоптерiн) құрамына өтеді, бірақ 6 пирувоилтетрагидробiоптерiнде тоқтағандықтан BH4 пайда болмайды. BH4-тің жоқтығы фенилаланин метаболизміне әсер етеді. Сондықтан, PKU және PTPS жетіспеушілігінде кейбір ортақ симптомдар кездеседі. Дегенмен, BH4 фенилаланин метаболизмінен гөрі көптеген процестерде қажет болатындықтан, басқа да симптомдар да болады.

6- пирувоилтетрагидроптерин синтезасының құрылысы мен қызметі

PTPS – бірдей кішібірліктердің гексамері. PTPS мономері тізбектеп орналасқан төрт талшықты, антипараллельді β-жапырақшаға жиырылады. Үш PTPS мономері екі іргелес кішібірліктің N және C ұштары арасындағы тығыз байланыс арқылы 12 талшықты антипараллельді β-цилиндр құрайды. Белсенді фермент кешені екі тримердің басқа бас тіресіп тұру арқылы қалыптасады. Белсенді орын тример-тример интерфейсінде орналасқан және 3 мономерден тұрады: A, A′, B. Субстрат байланысу қалтасындағы металл байланысу орнын құрайтын үш гистидин қалдығы бар: His23, His48 және His50. Cys42, Glu133 және His89 қалдықтары байланысу қалтасына жақын орналасқан, бірақ оны байланыстырмайды. Олар катализ кезінде протон доноры және акцепторы ретінде қызмет етеді деп саналады. Кофактор ретінде Mg2+ немесе Ni2+ (Ақуыз дерекқоры) байланыса алады. Бұрын айтылғандай, ол BH4 биосинтезіне қатысады және 7,8-дигидронеоптерин трифосфатын 6-пирувоилтетрагидроптерин синтетазаға айналдыруды катализдейді. Бұл ферменттің кинетикалық шамалары: KM = 8,1 мкМ және Vmax = 120 нмоль/мин/мг. PTPS құрылымы ерекше және басқа антипараллельді β-цилиндрлерден өзгеше. Ол "үш есе симметриялы кішібірліктердің орналасуы" арқылы қалыптасқан деп сипатталады. PTPS пен CKS2 арасындағы айырмашылық – соңғысының қалыптасуы металлға байланысты және қайтымды. PTPS тримері поринге ұқсас.

Эпидемиология

Тайваньдық қытайлар ПТПС тапшылығына көбірек бейім, себебі Тайваньдық қытайларда осы көрсеткіш шамамен 1/132 000-ға тең, ал еуропалықтарда – 1/1 000 000-ға жуық. ПТПС тапшылығы ең көп Азия елдерінде кездеседі, бұл Тайваньдық қытайлардағы аурудың таралу деңгейі басқа халықтарға қарағанда едәуір жоғары болғандықтан түсінікті.

Тарих

ПТПС жетіспеушілігі міндетті түрде жеке ауру емес. Ол фенилкетонурия (ПКУ) және гиперфенилаланинемиямен (ГПА) ортақ тарихқа ие. Метаболизмдік ауруларды зерттеген дәрігер Асбьёрн Фёллинг екі норвегиялық баланың зәрінен ерекше, иістің қысымды хош иісін анықтады, бұл фенилпируваттың артық болуынан туындады. 1935 жылы Пэнроуздың қосымша зерттеулері «фенилкетонурия» терминінің пайда болуына әкелді. Джордж Джервис және Хост Бикель диеталық шектеулердің негізін қалады, бұл әлі күнге дейін ПКУ-ны емдеудің ең тиімді әдістерінің бірі болып табылады. Дегенмен, фенилаланинге диеталық шектеулер қолдану басқа ГПА түрлері үшін тиімді болған жоқ. Бұл PAH кофакторы – тетрагидробиоптериннің (BH4) жетіспеушілігімен байланысты болды. BH4 жетіспеушілігінің ең көп таралған түрі ПТПС-ке байланысты. Кейін ПТПС ашылды және ПКУ ГПА-ны тудыруы мүмкін екені, бірақ барлық ГПА ПКУ емес екені анықталды.