Кіріспе

Малайзиялық блогер (1950 жылы туған)

Раджа Петра бин Раджа Камарудин (1950 жылдың 27 қыркүйегінде туған) – Малайзияның «Malaysia Today» веб-сайтын басқарғаны және веб-сайтта Малайзия саясаты туралы бірқатар даулы пікірлер мен мақалалар жариялағаны үшін танымал малайзиялық блогер. Оны кейде RPK деп те атайды. Қазіргі уақытта Англияның Манчестер қаласында тұрады. 2008 жылдың 12 қыркүйегінде сағат 13:10-да Ішкі қауіпсіздік заңы бойынша екінші рет ұсталды. 2008 жылдың 7 қарашасында 58 жастағы Раджа, Шах Алам қаласының Жоғарғы сотының судьясы Сайед Ахмад Хельми Сайед Ахмад оның хабеас корпус өтінішін қабылдап, оның ұсталуы заңсыз деп шешкен соң босатылды. Сот «Ішкі істер министрі Датук Сери Сайед Хамид Альбардың блогерді ұстауға қатысты бұйрығының негіздері ІҚЗ-ның 8(1) бабының шеңберіне кірмейді» деп атап өтті. 2010 жылдың мамыр айында «Черас» ҰМО бөлімшесінің төрағасы Датук Сайед Али Альхабши үкіметтен Раджа Петраның азаматтығын оның қызметі елдің тыныштығына нұқсан келтіруі мүмкін деген негізде алып тастауды сұрады.

Жеке өмір

Англияның Суррей қаласында туған Раджа Петра Камарудин Элис Смит мектебінде білім алған. 13 жасында ол Малай колледжінде оқуын жалғастырды, ал білімін Виктория институтында аяқтады. Раджа Петра 20 жасқа келгенде әкесі қайтыс болғандықтан, анасы мен үш кіші іні-қарындасын асырау үшін күріш сатушы және мотоцикл дилері болып жұмыс істеді, соның арқасында елге Yamaha және басқа да жапондық мотоцикл брендтерін таныстырды. 1973 жылы ол ислам дініне кірген этникалық қытай Марина Ли Бинти Абдуллаға үйленді, олардың бес баласы болды. Оның әжесі Тенгку Бадария, Селангордың сегізінші сұлтаны және екінші Ян ди Пертуан Агонг болған Сұлтан Хисамуддин Алам Шахтың үлкен қарындасы еді. Оның әкесі Раджа Тун Уда Аль Хадж Бин Раджа Мухаммад, КБЭ (1894–1976) отаршылдық кезеңде Селангордың екі мәрте Menteri Besar-ы, Федералды Заң шығару кеңесінің екінші спикері (1955–1957), Пенангтың бірінші Ян ди Пертуа Негерисі (1957–1967) және Ұлыбританиядағы Малайзияның алғашқы Жоғары комиссары (1953–1955) болды. Оның әкесі Раджа Камарудин бин Раджа Тун Уда (1924–1970) Ұлыбританияда заң білімін алып, қайтыс болғанға дейін Unilever компаниясында жұмыс істеді, ал анасы Че' Бария Камарудин (қыздығында Барбара Мейбел Парнелл) (1932–1978) Уэльстік болды. Раджа Петра Малайзияның саяси және әлеуметтік өмірінде ашық талқылауды ынталандыру үшін Malaysia Today веб-сайтын және блогын құрды. Ол онлайн жазбаларында Малайзиядағы қазіргі саяси оқиғаларға жиі қызығушылық танытады және кейде сын айтады. Ол Малайзияның саяси жүйесінде ашықтық, жауапкершілік және әділдікті жақтады. Ол Малайзиядағы тереңге сіңген ақша саясаты, сыбайлас жемқорлық және этникалық поляризацияны жиі айыптайды. 2008 жылдың 2 шілдесінде Malaysia Today сайты "Gasakdotnet" деген атпен белгілі бір тұлға тарапынан бұзылды, сайттың орнына "Біз солдаттар едік" фильмінің постеріне Махатхир Мұхаммадтың суреті қойылды және "Менің отандастарым, менің малайзиялық достарым" деген слоганмен бірге 1981 жылдан 2003 жылға дейін премьер-министр ретінде Малайзия үшін Махатхирдің күресіне сілтеме жасалды. Малайзияның бірнеше аймағындағы нашар интернет байланысы сайтты жылдам қалпына келтіруге кедергі келтірді.

Екінші рет ISA-да ұсталды

Раджа Петра 2008 жылғы 16 қыркүйекте жоғары сотқа хабеас корпустың қабылдануы туралы өтінішпен жүгініп, оны ISA бойынша ұстаудан босатуды сұрады. 22 қыркүйекте Малайзияның ішкі істер министрі Сайед Хамид Альбар Раджа Петраны ISA-ның 8-бабына сәйкес екі жылға дейін ұстауға алу туралы бұйрыққа қол қойды. 8-бап бойынша ұстау изоляторына алу туралы министрлік бұйрықтарына сот арқылы шағымдануға болмайды. Раджа Петра ISA-ның қарауында, сотсыз, Камантинг қамауда ұстау орталығында ұсталды. Бұл орталықта көбінесе ислами экстремистер деп күдіктелген 60 ISA ұсталған адам болды. ISA тергеу үшін екі айға ұстауға рұқсат береді, содан кейін екі жылға бас бостандығынан айыру жазасы тағайындалады, оны мерзімсіз ұзартуға болады. 1948 жылғы ISA – британдық отаршылдық кезеңінен қалған, коммунистік бүлікшілерге қарсы қолдану үшін жасалған заң. Раджа Петраның әйелі Марина Ли Абдулла: «Полиция күйеуім бүгін таңертең Камантингке жіберілгенін және ол екі жыл бойы сотсыз қалады деп айтты. Бұл ең жаман жаңалық, бірақ біз оның босатылуы үшін күресуді жалғастырамыз. Бұл – үкімет жасаған әділетсіздік. Олар біз оның босатылуы үшін сотта күресіп жатқанымызды біледі, бірақ мен мұны күтіп отырдым». Раджа Петра «ислам дінін қорлаған» және өз сайтында ел басшылығын жамандап, халық арасында дүрлік туғызған мақалалар жариялаған деп айыпталып ұсталды. Раджа Петраның адвокаты сот отырысында оның босатылуын талап етті, бірақ бұл өтініш қабылданбады. Раджа Петраның ұсталуы азаматтық қоғам өкілдерінің, заңгерлердің және басқа да онлайн-комментаторлардың кең ауқымды наразылығын тудырды. Осы уақытта Кота-Кинабалудағы Біріккен Пасокмомогун Кадазандусун Мурут ұйымы (Upko), бас хатшысы Датук Вилфред Мадиус Тангаудың басшылығымен, өзінің басқа үш «Барисан Насионал» (BN) серіктесі – МКА, «Геракан» және МИК партияларымен бірге ISA-ны қайта қарау туралы үкіметке петиция жіберді. Мадиус партияның бұрынғы заң министрі Датук Зайд Ибрагимнің ұлттық қауіпсіздікке қауіп төндіретін террористерге ғана ISA қолданылуы керек деген пікірін қолдайтынын айтты: «Сепутех округінен сайланған депутат Тереза Кок, Раджа Петра Камаруддин және «Sin Chew Daily» газетінің тілшісі Тан Хун Ченгтің жағдайында, егер оларға қарсы айып тағылса, қолданылуы мүмкін көптеген қоғамдық тәртіп заңдары бар».

Мұхаммед Мұхаммед Тайб

2007 жылдың 23 шілдесінде UMNO ақпарат бөлімінің басшысы Мұхаммед Мұхаммед Тайб сол кездегі Malaysia Today сайтына қатысты Тун Х. С. Ли полиция бөлімшесінде сағат 12:57-де Қылмыстық кодекстің 121(Б) және 123-ші баптары, 1948 жылғы Қозбылыс актісінің 4-ші бабы, сондай-ақ 1998 жылғы Коммуникация және мультимедиа актісінің 263-ші және 266-шы баптары бойынша шағым түсірді. Шағымда веб-сайттағы 11 шілдедегі блог жазбасы Янг ди Пертуан Агонгты қорлап, ислам дінін кемсітіп, жергілікті этникалық топтар арасында араздық пен зорлық-зомбылықты тудырады деп айтылды. Раджа Петра Камарудин бұған жауап ретінде Malaysia Today сайтында Тайбқа қарсы екіжүзділік және сыбайлас жемқорлық туралы айыптаулармен жазба жариялады. Осы жазба жарияланғаннан кейін Раджа Петраға қарсы тағы бір шағым түскендігі хабарланды, және Раджа Петра 2007 жылдың 25 шілдесінде Данг Ванги полиция бөлімшесіне сегіз сағаттық сұраққа алу үшін шақырылды. Оның әйелі де бір сағат бойы сұраққа алынды. Сұрақтан кейін Раджа Петра Мұхаммед Тайбтың өзіне қарсы шағым түсірген себебін түсіндіріп, үкімет Малайзиядағы жалпы сайлаудан бұрын елдің блогерлерін үнсіздендіруді көздегенін мәлімдеді.

Малайзияның Universiti Utara

Раджа Петра 2008 жылдың наурыз айының соңында танымал болды, себебі Малайзияның Жоғарғы соты оған, сондай-ақ ПКР партиясының органы «Суара Кедалин» газетінің бас редакторы мен редакторына Малайзияның Утара университетіне және оның вице-канцлері Тан Шри доктор Нордин Кардиге қорлау үшін жалпы сомасы 7 миллион RM төлеуге міндеттеді.

Нажиб Абдул Разактың қатысы бар деген айып

Раджа Петраға 2008 жылғы 6 мамырда бүлік тудыру айыбы тағылды, себебі ол вице-премьер-министр Наджиб Разақтың монғолдық жас әйел Альтантуя Шаарибуудың сенсациялық өлтірілісіне қатысы бар екенін айтқан деген күдік болды. Сондай-ақ, "Malaysia Today" сайтында бүлікшіл пікір жариялаған кәсіпкер Сайед Акбар Али да бүлік тудыру айыбымен айыпталды. Раджа Петра Раджа Камаруддин вице-премьер Наджиб Разақты өлтіруге қатыстырғанын жоққа шығармады, бірақ айыптаудан өзін кінәсіз деп санады және ол күштілерді қылмыстық әрекеттері үшін жауапқа тартуға құқылы екенін мәлімдеді. Раджа Петра 5000 рупийлік кепілді төлеуден бас тартқаннан кейін қамауға алынды. Соттың шешімімен сот процесі 2008 жылғы 6 қазанға белгіленді. Егер ол кінәлі деп табылса, 3 жылға дейін бас бостандығынан айырылуы мүмкін. "Мен кепілдікке шықпаймын. Қазан айында кездесеміз, Рождествоға дейін босап шығамын. Уайымдамаңыз," деді ол. Оның әйелі Раджа Петраның кепілдікке шығуға бас тартқанына "қатты таңырқады" және ол кепілдікке шығудан бас тарту арқылы белгілі бір мәлімдеме жасағысы келгенін ойлады, бірақ мұны өзінің шамасы жетпейтінін сезінді. Ол 5000 рупийлік кепілдік үшін жұрттан 1 рупийден жинау науқанына бастама жасады, бірақ науқан 35000 рупийден астам жинағаннан кейін бірнеше сағаттан соң тоқтатты. Раджа Петраның әйелі Марина Ли Абдулла "Ол аштық жариялады. Бұл наразылықтың белгісі. Соңғы рет осылай істегенде бауыры зақымданған еді. Менің ойымша, ол көп ұзамай қанағаттанбайды," деді. Раджа Петра отбасы мүшелерінің келуіне де бас тартты. Босатылғаннан кейін Раджа Петра аштық жарияламағанын, бірақ уланудан қорқып, тамақ жеуден және су ішуден бас тартқанын мәлімдеді, өйткені Альтантуя Шаарибууді өлтіргені үшін сотталып жатқан Бас инспектор Азила Хадри және сержант Сирул Азхар Умар сол түрмеде ұсталған еді.

Заң бойынша декларация

2008 жылғы 18 маусымдағы заңдық мәлімдемесінде Раджа Петра Датин Сери Росма Мансорды (Малайзияның премьер-министрінің орынбасары, Датук Сери Нажиб Разақтың әйелі) 2006 жылғы 19 қазанда Алтантуя Шаарибу өлтірілген кезде қылмыс орнында болған үш адамның бірі деп айыптады. Заңдық мәлімдемеде сондай-ақ, осы айыптауларға қатысты барлық ақпарат Премьер-министр Абдулла Ахмад Бадавиге жеткен Әскери барлау есебінде тіркелгені, осы арқылы Премьер-министрдің де бұл туралы білгені айтылды. Кейін Раджа Петра TV3 телеарнасына берген сұхбатында заңдық мәлімдемеден бас тартып, Нажиб пен Росманы кісі өлтіруге қатысты айыптауларының өзіне оппозициялық саясаткерлер берген ақпаратты қайталады екенін, бірақ ол оның шындық екеніне сенбегенін мәлімдеді. Ол Розманың қылмыс орнында болғанына шын жүректен сенбейтінін айтты. Малайзиялық Азаматтық еркіндіктер қозғалысы бұл сұхбаттың премьер-министр Нажиб Разақтың пайдасына ауыр өңделгенін және Саравак штатындағы сайлауға орай бұрмаланғанын мәлімдеді. Раджа Петра бұл пікірін Malaysiakini сайтына берген сұхбатында қолдады.

Қылмыстық қорлау туралы сот

2008 жылдың 16 шілдесінде Малайзия полициясы Раджа Петраны қылмыстық жалақорлық үшін тұтқындауға ордер алды. Бұл, вице-премьер Д.Нажиб Разақтың әйелі Росма Мансордың монғол азаматы Алтантуя Шаарибудың денесі жарылған кезде қатысқандығы туралы заңды мәлімдемесінен туындады. 17 шілдеде Раджа Петраға монғол аудармашысы Алтантуя Шаарибудың өліміне қатысты заңды мәлімдемесі бойынша қылмыстық қорқытудың үш бап бойынша айып тағылды. Ол вице-премьердің әйелі Датин Сери Росма Мансорды жамандады деген айып тағылды, өйткені ол 18 маусымда жасаған мәлімдемесінде оның абыройын жоққа шығаратынын білген күйінде жалған мәлімдеме жасады. Сондай-ақ, ол полковник Норхаяти Хассан мен оның күйеуі, әрекет етуші полковник Абдул Азиз Буйонгқа қатысты да ұқсас айыптауларға ұшырады. Раджа Петраға, Датин Сери Росма Мансор мен оның екі көмекшісін жамандады деген айыппен тағылған іс 2009 жылдың 26 мамырында Сессиялық сотта басталды. Раджа Петра Жоғарғы соттан конституциялық мәселе бойынша істі Федералды сотқа жіберу немесе істі қарау үшін Магистраттық сотқа қайтару туралы өтініш білдірді.

Шафи РПК-ға қарсы

Малайзияның танымал заңгері Мұхаммед Шафи Абдулла 2008 жылғы тамыз айында Раджа Петраға қарсы сотқа шағым түсірді. Шағымның себебі, сол жылдың 6, 7 және 11 тамызында RPK жариялаған "Шафи Абдулла: Содомия шебері", "Ақша, билік және секс: адамды не жетелейді" және "Анвар содомиясы айыптауының нақты көшбасшысы" деген үш мақала Шафиге қарапайым қорқыту емес, нақты жала жабу болып табылды. RPK 2008 жылғы 25 қарашада жауап ретінде өзінің қорғаныс мәлімдемесін ұсынды, онда аталған үш мақаланың жалған, зұлым ниетпен немесе Шафиге қарапайым қорқыту екенін жоққа шығарды.