Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мезоамерикалық жаратылыс мифтері – Колумбтан бұрынғы Мезоамериканың және Мезоамерика әдебиетінің түрлі мәдениеттері мен өркениеттеріне байланысты немесе олар үшін жазылған жаратылыс мифтерінің жиынтығы.
Mesoamerican creation myths are the collection of creation myths attributed to, or documented for, the various cultures and civilizations of pre Columbian Mesoamerica and Mesoamerican literature.
Жасау
Майя құдайларының қатарына Кукулкан (сонымен қатар киче тайпасының Гукуматц және ацтек тайпасының Кетцалькоатл аттарымен де белгілі) және Тепеу кіретін еді. Екеуі де Жаратушылар, Ата-бабалар немесе Тұрғызушылар деп аталды. Аңыз бойынша, екі құдай өздерінің мұраларын сақтау үшін өздеріне ұқсас, жер бетінде өмір сүретін жаратылысты жасауға бекінді. Бірінші әрекеттері балшықтан адам жасау болды, бірақ Тепеу мен Кукулкан балшықтың ыдырап кеткенін байқады. Екі құдай басқа құдайларды шақырып, бірге ағаштан адам жасауға келісті. Бірақ, осы адамдардың жаны болмағандықтан және жаратушыларға адалдықтарын тез жоғалтқандықтан, құдайлар оларды жаңбырмен қырып салды. Соңында, адам майдан жасалды, ол майя тайпасының негізгі және қасиетті тағамы еді. Ицзамна құдайы күнтізбені жасағанмен қатар, жазу өнерін де ойлап тапқан делінеді. Мезоамерика аймағының жергілікті тұрғындары арасында кең таралған басқа да жаратылыс мифтері: Ата-бабалардың пайда болуы (ацтектер), Егістіктің адамы (джикаке тайпасы), Жердің неліктен өлгендерді жейтіні (брибри тайпасы) және Опоссумның отты ұрлауы (мазатек тайпасы).
The Maya gods included Kukulkán (also known by the Kʼicheʼ name Gukumatz and the Aztec name Quetzalcoatl) and Tepeu. The two were referred to as the Creators, the Forefathers or the Makers. According to the story, the two gods decided to preserve their legacy by creating an Earth bound species looking like them. The first attempt was man made from mud, but Tepeu and Kukulkán found that the mud crumbled. The two gods summoned the other gods, and together they decided to make man from wood. However, since these men had no soul and soon lost loyalty to the creators, the gods destroyed them by rain. Finally, man was constructed from maize, the Mayans staple and sacred food. The deity Itzamna is credited as being the creator of the calendar along with creating writing. Other creation myths that are commonly known to natives of the Mesoamerican region include The Emergence of the Ancestors (Aztec), The Man of the Crops (Jicaque), Why the Earth Eats the Dead (Bribri), and Opossum Steals Fire (Mazatec).
Топ ойыны
Мезоамерикалық мәдениеттер арасында кеңінен таралған бір ойын – футболға ұқсас, АҚШ-та соккер деп аталады. Кейбір қоғамдар бұл ойынды аяқ емес, жамбастарымен ойнаған, оны Уламалицли деп атаған. Ойынның дәлелдері Мезоамерикалық қоғамдардың көбінде табылды, оның ішінде ольмектер, Тлалок, ацтектер және тағы да басқалары. Ойынның қасиетті бастауы Пополь Вух кітабында көрсетілген, онда екі бауыр жер асты әлемінің құдайларын ойын арқылы жеңіп, аспан денелеріне айналып, жаратушылар болғаны айтылады. Бұл ойын күннің аспандағы жолымен де байланысты болуы мүмкін. Сондықтан, бұл ойын Мезоамерика мәдениетінің маңызды бөлігі болып қалып келді, себебі ол Жер мен адамдарды жаратқан құдайларды құрметтеудің бір жолы саналады.
One activity that was popular widely among Mesoamerican cultures is the ball game, similar to football, or soccer in the United States. Some societies played the game using their hips instead of feet, called Ullamalitzli. Evidence of the ball game has been found in nearly every Mesoamerican society, including the Olmec, Tlaloc, Aztec and more. The sacred origins of the ball game can be found in the Popol Vuh, which illustrates how two brothers defeated the gods of the underworld in a ball game and became celestials who became the creators. The ball game may also relate to the movement of the sun through the heavens. Thus it is believed that the ball game remained an important part of Mesoamerican culture as a way to honor the gods who brought about the creation of the Earth and the people.