Кіріспе

Made in U.S.A. – 1966 жылы түсірілген француздық криминалды комедиялық фильм. Авторы және режиссері – Жан-Люк Годар. Басты рөлдерде Анна Карина, Ласло Сабо, Жан-Пьер Лео, Марианна Фейтфулл, Ив Афонсо және Жан-Клод Буйон ойнаған. Бұл Ричард Старктің (Дональд Э. Вестлейктің псевдонімі) 1965 жылғы «Жугер» романының еркін және рұқсатсыз бейімделуі болды, сонымен қатар 1946 жылғы Говард Хоукстің «Ұлы ұйқы» фильмінен (өзінің кезегінде, Реймонд Чандлердің 1939 жылғы осы аттас романының бейімделуі) шабыттанды. Годар мен продюсер «Жугер» романын бейімдеуге рұқсат алмағандықтан және авторлық құқық үшін төлем жасалмағандықтан, Вестлейк сотқа шағымданып, нәтижесінде фильм АҚШ-та төрт он жылдан астам уақыт бойы көрсетілмеді. Фильмнің жаңа қалпына келтірілген нұсқасын Rialto Pictures компаниясы 2009 жылы таратты, алғашқы көрсетілім 1 сәуірде Сан-Францискодағы Кастро театрында өтті, бұл Вестлейк қайтыс болғаннан кейін үш ай өткен соң болды. Criterion Collection фильмді 2009 жылдың шілдесінде DVD форматында шығарды.

Сюжет

1968 жылы журналист Паула Нельсон бұрынғы жігіті Ричард Полицермен кездесу үшін Атлантик-Ситиге барады. Ричард коммунистік журналдың редакциялық мақалаларын жазған еді, бірақ жүрек талмасынан қайтыс болды делінеді. Ричардтың бұрынғы әріптесі Эдгар Тиф қонақ үй бөлмесіне кіріп, Ричардтың өлімін тергеуге көмектесуді ұсынады, бірақ Паула оны есінен танытып, көрші бөлмеге сүйреп әкеледі. Онде ол Ричардтың туысы, жазушы Дэвид Гудис және Дэвидтің әйелі Дорис Мизогучимен танысады. Паула өздігінен тергеу жұмысын бастайды және жергілікті полиция инспекторы Пол Видмарк пен Дональд Сигелдің оны қадағалап жүргенін байқайды. Ол Ричардтың өлімі мен Атлантик-Ситидің коммунистік мэрі Лакруаның бір жыл бұрынғы өлімі арасында байланыс болуы мүмкін деп күдіктенеді. Біреу оны есінен танытып, гаражда Видмаркпен оянады. Видмарк Ричардтың Лакруаның өліміне қатысты айғақтарды қайда сақтағанын біледін ба, деп сұрайды және оған Ричардтың коммунистік саяси көзқарастарын білдіретін аудиожазбаларды ойнатады. Видмарк Пауланы қонақ үйіне қайтарып келгенде, полициямен толы бөлмені көреді және Тиф пен Дорис өлтірілгенін, ал инспектор Олдрич Парижден тергеу үшін келгенін біледі. Видмарк Паулаға Олдрич оны күдікті деп санайтынын, бірақ ол іздеген айғақтарды табуға көмектессе, оған көмектесе алатынын айтады. Бірақ Паула оған сенбейді, өйткені ол Ричардты өлтірген деп күдіктенеді. Олдрич Пауланы сұраққа алады, бірақ Дэвид бастапқыда оны қылмыскер деп айтқаннан кейін, мәлімдемесін өзгертеді, оны босатады. Тергеуді жалғастыра отырып, Паула Ричардтың құпия вилласы бар екенін біледі. Видмаркпен арасы суыған Сигел оған Ричардтың өлімінен суреттер көрсетеді, Тиф пен Дористі оның бөлмесін тінтіп қарап жатқанда өлтіргенін айтады және ақшаға виллаға апаратынын ұсынады, бірақ Паула оны атып өлтіреді. Олдрич Паулаға тергеуді тоқтату туралы бұйрық алғанын айтады және Парижге қайтады. Паула жергілікті коммунистік партияның экстремистік тобы Ричардты Лакруаны өлтіруге мәжбүрлегенін, осылайша билік үшін күресте жайлы солшылдарды кінәлі етуді жоспарлағанын, содан кейін Ричардты іздерін жою үшін өлтіргенін біледі. Ол Видмаркпен кездесіп, оны Ричардтың вилласына апарады. Бір-біріне сенімді болу үшін және екі жақты алдаудан сақтану үшін Паула Тифті өлтіргенін мойындаған хат жазуды ұсынады, ал Видмарк Ричардты өлтіргенін мойындаған хат жазады. Видмарктің хатын алғаннан кейін, ол қуатты доктор Эдвард Людвигті де қылмысқа қатысты екенін біледі, бұл оны өлтіруден қорғайды. Паула қалтасынан тапаншасын шығарады. Видмарк оны тоқтатып, атуға дайындалғанда, Дэвид тығылып келіп, Видмаркті артынан атып өлтіреді. Паула кейін Дэвидті атып өлтіреді. Тас жолдың төлем қабылдау пункінде тұрып, Паула досы Филипп Лаброның машинасымен келе жатқанын көріп, оның машинасына отырады. Ол фашистік көтеріліс болмайды деп ойлайтынын айтады, бірақ Паула оның болатынын және қарсы тұруға күші жететінін үміттенедінен жауап береді. Филипп саяси оң және сол қанаттардың ешқандай айырмасы жоқ екенін айтады, жаңа терминдер ойлап табу керек, ал Паула мәселені қалай талқылау керектігін сұрайды.

Актерлік құрам

Жан-Люк Годард Видмарк Паулаға көрсеткен таспаларда Ричард Полицердің, Пауланың бұрынғы жігітінің даусын озбырлады.

Өндіріс

"АҚШ-да жасалған" фильмі "Оның туралы білетінім екі-үш нәрсе" фильмімен бір уақытта түсірілді. Годар бұл фильмді жолдасы және продюсері Жорж де Борегардқа, Жак Риветтің "Кеңіз" (1966) фильміне цензура салдарынан туған қаржылық қиындықтарды жеңуге көмектесу мақсатымен асыққан күйде жасады. Бұл фильм Годар мен Каринаның бірлескен соңғы толық метражды жобасы болды. Олар соңғы рет 1967 жылғы "Ең ескі кәсіп" антологиялық фильмі үшін "Anticipation, ou l'amour en l'an 2000" ("Күту, немесе 2000 жылғы махаббат") бөлімін түсіргенде бірге жұмыс істеді. Фильмдегі көптеген кейіпкерлер нақты адамдардың есімдерімен аталады, олардың ішінде актер Ричард Видмарк, режиссерлер Дон Сигель, Дэвид Гудис, Кенджи Мизогучи, Эдвард Людвиг және Роберт Олдрич, сондай-ақ американдық саяси қайраткерлер Роберт Макнамара және Ричард Никсон бар. Паула Нельсон кейіпкеріне 1957 жылы Микки Рунидің басты рөлде ойнаған Сигелдің "Baby Face Nelson" фильмінен алған есім берілген деген болжам бар. Фильм "Ник пен Сэмге" арналған, олар Николас Рей мен Сэмюэл Фуллер, Годар үшін "әкелік құрмет пен Эдиптік агрессияның" нысаны болған "Голливудтың бұзылғандары". 1967 жылғы Нью-Йорк кинофестивалінде көрсетілгеннен кейін, "The New York Times" оны "көбінесе қызықтыратын фильмдік баяндама, бейне және хабардың қосымшасы" деп сипаттап, "Анна Карина ізденісші қыз рөлінде ғана емес, сонымен қатар адамзатты біріктіретін жарқын сұлулықты ұсынады" деді. Қырық жылдан кейін, Film Forum-да көрсетілгеннен кейін, А.О. Скотт фильмнің "жоғалған шедевр емес, бірақ мистер Годардың мансабының жұмбағының жарқын және қиылысқан бөлігі" екенін жазды және оны көруге "Годарды білмейтіндерге" бірнеше себептерді ұсынды:

Біріншіден, "As Tears Go By" әнін а капелла орындаған тартымды Марианна Фейтфулл бар. Жұқа жігіттер темекі шегіп, дауласып тұр. Қазіргі заманның жарқын поп-түстері ескі Францияның тозығы жеткен, әдемі қарапайымдылығымен қатар келеді, бәрі Рауль Кутардың шеберлігімен түсірілген. Саяси сөздер динамик арқылы жеткізіледі. Әрине, повестволық байланыс, психологиялық сенімділік немесе эмоционалдық жақындық сияқты конвенцияларға деген ашуландыратын, бостандық беретін бейжайлық та бар.