Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Непалдағы білім беру туралы жалпы мәлімет
Overview of education in Nepal
Непалдағы білім беру жүйесі Үндістан жүйесінің үлгісімен салынған, ал ол өз кезегінде ежелгі Британдық Радждың мұрасы болып табылады. 2015 жылғы сәуірде болған жер сілкінісі мектептерді қиратты және елдің қалған мектептерін ашық ұстау қабілетіне елеулі нұқсан келтірді.
Education in Nepal has been modeled on the Indian system, which is in turn the legacy of the old British Raj. The April 2015 earthquake destroyed schools and severely impacted the nation's ability to keep its remaining schools open.
Тарих
Непалдағы білім беру жүйесі ұзақ уақыт бойы үйде оқытуға және гурукулаларға негізделген. Бұл бұрынғы Үндістанның білім беру жүйесіне ұқсас болды, онда оқушылар өз үйлерінде немесе беделді діни қызметкерлер немесе гурулардан білім алатын. Непал демократиялық ел деп жарияланбастан бұрын, жалпы халық ресми білім алуға мүмкіндік алған жоқ. Алғашқы ресми мектеп – 1854 жылы Жунг Бахадур Рана құрған Дурбар орта мектебі, тек элита үшін арналған. Непал демократиясының 1951 жылы тууы, сынып бөлмелерін әртүрлі халыққа ашты. Непалдың 1971 жылғы білім беру жоспары елдегі білім берудің дамуын жеделдетті. 1952/54 жылдары Непалда 300 мектепте 10 000 оқушы оқыды және ересектер арасындағы сауаттылық деңгейі 5 пайызды құрады. 2010 жылы 49 000 мектеп болды. 2001 жылы сауаттылық деңгейі 48,6% (62,7% ерлер және 32,9% әйелдер) болды, ал 2021 жылы 71,2% (81% ерлер және 63,3% әйелдер) дейін өсті. Университеттерде кәсіби және техникалық білім де беріледі. Ресми бағыттан өзге, біліктілікті арттыруға бағытталған бір жылдық бағдарламалар да қолжетімді. Зерттеулер көрсетіп тұрғандай, Непал білім алу құқығының елдің табыс деңгейіне сәйкес, тек 83,5% ғана орындалуда. HRMI білім алу құқығын бастауыш және орта білім алу құқығын қарастыру арқылы жіктейді. Непалдың табыс деңгейін ескере отырып, ел бастауыш білім беру үшін өзінің ресурстарына (табысына) негізделген мүмкіндіктің 95,4% -ын қамтамасыз етсе, орта білім беруде бұл көрсеткіш 71,5% ғана. Көптеген балалар алыс ауылдарда бастауыш білімнен кейін білім алу мүмкіндігінен айырылады. Әлеуметтанушылар чепанг халқын Непалдағы "ең кедейлердің ең кедейі" деп анықтаған. Оқушылар көбінесе оқу мен жазуды үйренгеннен кейін бастауыш мектепті тастап кетеді, бірақ одан әрі білім алмайды. Непалда мұғалімдерді даярлаумен айналысатын ұйым осы мекеме. Оның 34 білім беру орталығы (БОО) мұғалімдерге педагогикалық қолдау көрсетеді. Непалда екі негізгі мектеп түрі бар: мемлекеттік және жекеменшік. Мемлекеттік (қоғамдық) мектептер мемлекеттік гранттар алады, ал жекеменшік (институционалдық) мектептер өздерін-өздері қаржыландырады. Жекеменшік мектептер коммерциялық емес трасттар немесе компаниялар болып табылады. Бір ерекшелік болмаса, барлық университеттер мен академиялар мемлекеттік басқаруда және мемлекеттік қаржыландырумен қамтамасыз етіледі. Мемлекеттік университеттер жеке колледждерге де аккредитация береді. Жоғары білім беретін академиялар әдетте бір колледж институттарынан тұрады, ал университеттердің Непал бойынша құрамында және филиалдарында колледждер бар.
The educational system in Nepal was long based on home schooling and gurukulas. This was similar to the former Indian system of education, in which the pupils would learn either in their own homes or with reputed priests or Gurus. Before Nepal was declared a democratic country, the general public had no access to formal education. The first formal school, Durbar High School, established by Jung Bahadur Rana in 1854, was intended for the elite. The birth of Nepalese democracy in 1951 opened its classrooms to a more diverse population. Nepal's 1971 education plan hastened its development in the country. In around 1952/54 Nepal had 10,000 students in 300 schools and an adult literacy rate of five percent. There were 49,000 schools in 2010. In 2001, the literacy rate was 48.6% (62.7% for males and 32.9% for females) which jumped to 71.2% (81% for males and 63.3% for females) in 2021. Universities also offer professional and technical degrees. In addition to the formal track, one year programs focusing on skills development are also available. finds that Nepal is fulfilling only 83.5% of what it should be fulfilling for the right to education based on the country's level of income. HRMI breaks down the right to education by looking at the rights to both primary education and secondary education. While taking into consideration Nepal's income level, the nation is achieving 95.4% of what should be possible based on its resources (income) for primary education but only 71.5% for secondary education. many children in remote villages do not have access to education past the primary level. Sociologists have identified the Chepang people the "poorest of the poor" in Nepal. Students often leave primary schools after they learn to read and write, but without any additional education. is Nepal's teacher training body. It has 34 educational training centers (ETCs) to provide pedagogical support for teachers. Nepal has two primary types of schools: community and institutional. Community (public) schools receive government grants, and institutional (private) schools are self funded. Institutional schools are non profit trusts or companies. With one exception, all universities and academies are publicly managed and supported by public funding. Public universities also provide affiliation to private colleges. Academies of higher education are typically single college institutes, and universities have constituent and affiliated colleges across Nepal.
Оқулық
Мемлекеттік мектептер "Жаңақ" оқулықтарын пайдаланады, ал жеке мектептерде анықтамалық кітаптар қолданылады. Білікті мұғалімдердің жетіспеуі, оқулықтардың нашар болуы және Білім министрлігінің оқулықтарды жаңартуға салмайтын салдарынан мемлекеттік мектептер SLC емтиханында, қазіргі кездегі SEE емтиханында нашар нәтижелер көрсетеді.
Government schools use Janak textbooks, and private schools use reference books. Government schools perform poorly in the SLC exam, presently SEE exam, due to the lack of skilled teachers, textbooks, and the Ministry of Education's neglect of textbook reform.
Университеттер
Непалдың алғашқы жоғары оқу орны 1918 жылы құрылған Три Чандра колледжі болды. 1985 жылға дейін Трибхуван университеті елдегі жалғыз университет болып келді. 1980 жылдардың басында үкімет, әрбір оқу орнының өзіндік ерекшелігі, мазмұны және функциясы болатын көп университеттер жүйесін енгізуді жоспарлады. Алғашқы жаңа университет – Махендра Санскрит университеті. Одан кейін 1990 жылы Катманду университеті (жеке бастамамен құрылған алғашқы университет), ал 1995 және 1996 жылдары Пурбанчал және Покхара университеттері құрылды.
Nepal's first college was Tri Chandra College, founded in 1918. Until 1985, Tribhuvan University was the country's only university. During the early 1980s, the government developed the concept of a multi university system in which each school would have its own nature, content, and function. The first new university was Mahendra Sanskrit University. It was followed by Kathmandu University (the first university, initiated from a private side) in 1990 and Purbanchal and Pokhara Universities in 1995 and 1996, respectively.
Медициналық колледждер
Негізінен жеке медициналық колледждер Непалдың барлық аймақтарында бар. Жергілікті студенттер қабылдау емтиханынан кейін, ал шетелдік студенттер сұхбаттан өткен соң қабылданады. Непалдағы медициналық колледждердегі MBBS курстарына түсу үшін студенттер ғылым саласы бойынша жоғары орта білімді немесе оған баламасын аяқтауы керек. Медициналық білімді Непалдың Медициналық Кеңесі реттейді. Кеңес елдегі медициналық колледждерді аккредиттеуден басқа, жаңа дәрігерлерге лицензиялық емтихан өткізеді, оқу бағдарламаларына, қабылдау шарттарына, мерзімдеріне және емтихандарға қатысты саясатты қалыптастырады және тіркеу туралы ұсынымдар береді. Непалдағы медициналық білім беру көп дау тудырады, себебі көптеген білікті студенттер үлгерімділік көрсеткіштеріне байланысты қабылдаудан бас тартылады. Сыбайлас жемқорлық кең таралған, колледждер белгілі тұлғалармен байланысы немесе колледжге жасалған заңсыз қаржылық көмектер негізінде студенттерді қабылдайды. «Жасырын» оқу ақысы деп аталатын қосымша төлемдер білім беру және денсаулық сақтау министрлігінің қызметкерлеріне пара беруге байланысты, сондықтан кейбір студенттер оқуға түсу үшін оқу ақысын үш есеге дейін арттырып төлейді. Доктор Говинда К.С. Непалда медициналық білім беру реформасын жақтаушы және жүйедегі «мафияны» жоюды ұзақ жылдар бойы қолдап келеді. Австралияның Ішкі істер министрлігі мәліметінше, 2018-2019 жылдары 31 799 студенттік виза берілсе, 2019-2020 жылдары – 24 445, 2020-2021 жылдары – 20 585, ал 2021-2022 жылдары – 30 667 виза берілді. Австралияның Білім беру департаментінің мәліметінше, 2023 жылы Австралияда 53 170-тен астам непалдық студент оқып жатыр. Бұл Непалды Қытай мен Үндістаннан кейін халықаралық студенттердің үшінші ірі көзіне қояды.
Medical colleges, mostly private, exist throughout Nepal. Local students are admitted after an entrance exam, and foreign students are admitted after an interview. To be eligible for admission to MBBS courses in Nepal's medical colleges, students must pass the higher secondary examination in science or its equivalent. Medical education is regulated by the Medical Council of Nepal. In addition to accrediting the country's medical colleges, the council conducts the licensing examination for new doctors, makes policies related to curriculum, admission, terms and examinations and makes registration recommendations. Medical education in Nepal is highly controversial as many qualified students are turned away in lieu of competitive marks. Corruption is rampant with schools accepting students based on connections to established figures or illicit donations made to the school. The "hidden" tuition, as it's referred, is the additional cost of bribing officials in the education and healthy ministry with some students paying triple the tuition fees for enrollment. Dr. Govinda KC is a staunch supporter of medical education reform in Nepal and has long advocated to break the education "mafia" present in the system. As per the Australian Home Affairs, the number of student visas granted during the years 2018 to 2019 was 31,799, from 2019 to 2020 was 24,445, from 2020 to 2021 was 20,585, and from 2021 to 2022 was 30,667. According to the Australian Department of Education, there are currently more than 53,170 students from Nepal studying in Australia in 2023. This places Nepal as the third largest source of international students, following China and India.