Кіріспе

Догматикалық теология — Құдайға және Құдайдың істеріне қатысты сенімнің теориялық шындықтарымен айналысатын теологияның бір саласы, әсіресе Рим-католик шіркеуі, Голланд реформатор шіркеуі сияқты ұйымдасқан шіркеулер тарапынан ресми түрде мойындалған теология. Кейде апологетика немесе негізгі теология «жалпы догматикалық теология» деп аталады, ал нақты догматикалық теология одан «ерекше догматикалық теология» деп ажыратылады. Алайда, қазіргі кезде апологетика енді догматикалық теологияның бөлігі ретінде қарастырылмайды, ол дербес ғылым деңгейіне жетіп, көбінесе догматикалық теологияға кіріспе және негіз ретінде қарастырылады. «Догматикалық теология» термині протестанттық реформациядан кейін кеңінен қолданыла бастады және шіркеу ресми түрде қалыптастырған сенімнің негізгі қағидаларын белгілеу үшін пайдаланылды. Догматикалық теологияның мысалы — теологиялық мәселелерді шешуге және еретикалық ілімдерге қарсы тұруға тырысқан ерте шіркеу соборлары жасаған доктриналық мәлімдемелер немесе догмалар. Бұл догмалар немесе сенімдік ұстанымдар шіркеу соборларынан туындады, себебі шіркеу оларды ресми түрде бекіткендіктен, барлық христиандар үшін міндетті және заңды деп есептелді. Догматикалық теологияның мақсаты — христиандыққа өте маңызды саналатын және оны жоққа шығару ереске алып келетін ілімді қалыптастыру және жеткізу.

Анықтама

Карл Барт догматикалық теологияны Құдай және Құдайдың сыртқы іс-әрекеті туралы барлық теориялық ұғымдардың ғылыми тұрғыдан баяндалуы, шіркеу догмаларына негізделгені ретінде анықтады. Догматикалық теология тәжірибелік, сезімдік қабылдаулардан гөрі ұсынылған шындықтың маңыздылығын баса көрсетеді. Рим-католик дін тағлымы жөніндегі Конгрегация шіркеудің барлық мүшелері арасында теология және ілімге қатысты католик тағылымына адалдықты сақтаумен жүктеледі – әсіресе теология мен сенімге байланысты даулар мен шешілмеген мәселелерде, сондай-ақ жергілікті деңгейде қате деп танылған оқулары немесе мәлімдемелері бар адамдармен (әсіресе дін қызметкерлері, діни тұлғалар және катехистер, мұнда ортодоксияға ерекше мән беріледі, бірақ сонымен қатар қарапайым жандармен) жұмыс істейді. 1989 жылы Конгрегацияның Халықаралық теологиялық комиссиясы "Догманың түсіндірілуі" атты ілімдік теологияға қатысты құжат әзірледі. Бұл Бенедикт XVI Папа Конгрегацияның префекті және комиссия төрағасы болған кезде орын алды.

Этимология

"Догматикалық теология" термині алғаш рет 1659 жылы Л. Рейнхардтың кітабының тақырыбында пайда болған деп есептеледі. А. М. Фейрбейн Петаудың даңқының жаңа "догматикалық теология" терминін қолдануға себеп болғанын айтады; және Рейнхард пен Андреас Эссениустан бастап, одан аз беделді жазушылар осы немесе ұқсас тіркестерді көп рет қолданғанмен, Ф. Буддей (Institutiones theol. dogmat., 1723; Compendium, 1728) осы тұжырымдаманы кеңінен танымал еткен деп саналады. Галликандық теолог Ноэль Александры оны Рим-католик шіркеуіне енгізген болуы мүмкін (1693; Theologia dogmatica et moralis). Рим-католик және протестант дінтақыматтары бұл терминді догматиканы христиандық этикасынан немесе моральдық теологиядан ажыратудың жаңа үрдісімен байланысты екендігіне келіседі, бірақ Альберт Швейцер Рейнхардтың осы тұжырымын жоққа шығарады. Тағы бір бағытта догмалар мен догматикалық теология ақыл-ойының шындықтарымен және табиғи теологиямен де қарама-қарсы қойылды.